II SA 329/03

Sygn. akt 2 II SA 329/ 03 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Zbigniew Ślusarczyk Hanna Raszkowska Katarzyna Matczak (spr.) Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. "[...]" w przedmiocie rejestracji pojazdu - oddala skargę. Przedsiębiorstwo Usługowo - Handlowe ""A"" s.c. A.W. i R. C. prowadzący działalność gospodarczą w E. przy ul. S, w dniu 12 listopada 1999r dokonali zakupu samochodu osobowego marki N o nr. nadwozia "[...]" według faktury VAT Nr "[...]". Samochód ten posiadał świadectwo homologacji Nr "[...]" z dnia 10 kwietnia 1996r Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w którym określono jego rodzaj jako samochód osobowy. Decyzją Starosty E. z dnia 15 listopada 1999r. został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w E. pod numerem rejestracyjnym "[...]" na nazwisko A.W. i współwłaściciela R. C. jako samochód osobowy. Po dokonanej rejestracji w pojeździe wykonano przeróbkę polegającą na zamontowaniu w przegrodzie bagażowej kasety i w dniu 16 listopada 1999r. oceny technicznej tej przeróbki dokonał rzeczoznawca techniki samochodowej i ruchu drogowego. Tego samego dnia Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie Nr "[...]" o dopuszczeniu pojazdu do ruchu, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy - specjalizowany. W dniu 16 listopada 1999r. A.W. złożył podanie o zmianę rodzaju pojazdu, jako samochodu ciężarowego dołączając do wniosku ocenę techniczną i zaświadczenie stacji kontroli pojazdów. Decyzją Starosty E. z dnia 16 listopada 1999r. na wyżej wymieniony samochód wydano nowy dowód rejestracyjny na nazwisko właściciela A.W. i współwłaściciela R. C., zachowując ten sam numer rejestracyjny pojazdu, przy czym jako rodzaj pojazdu i przeznaczenia, uznano samochód ciężarowy specjalizowany uniwersalny. W dniu 18 listopada 1999r. pojazd ten został zbyty "B" S.A. w P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z 5 lutego 2002r. Nr "[...]" działając na podstawie art. 156 § l pkt 2 , art. 157 § l i art. 158 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, po uprzednim wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie z urzędu, stwierdziło nieważność powyższej decyzji z 16 listopada 1999r. W motywach uzasadnienia wskazano, że wnoszący podanie o zarejestrowanie samochodu N jako ciężarowy był zobowiązany, stosownie do art. 69 ust. 9 i art. 70 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632. ze zm.) uzyskać wcześniej nowe świadectwo homologacji na wskazany pojazd, określający go Jako samochód ciężarowy specjalizowany. Uzyskanie tego dokumentu i dołączenie go do podania było niezbędnym warunkiem wydania przez Starostę E. decyzji o zmianie danych technicznych pojazdu w dowodzie rejestracyjnym tj. zarejestrowania go jako samochód ciężarowy specjalizowany. Natomiast wydanie przez starostę decyzji bez wymaganego przepisami prawa świadectwa homologacji, stanowi rażące naruszenie wskazanych przepisów prawa. Reasumując w obrocie prawnym znalazły się dwa sprzeczne ze sobą dokumenty tj. dowód rejestracyjny z 16 listopada 1999r. i świadectwo homologacyjne określające pojazd jako samochód osobowy. W tym stanie rzeczy wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa zobowiązywało organ wyższego stopnia, do stwierdzenia jej nieważności. We wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpatrzenie sprawy z 18 kwietnia 2002r. A. W. i R. C. wnieśli o uchylenie powyższej decyzji oraz umorzenie postępowania, zarzucając jej brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 156 § l pkt 2 Kpa poprzez stwierdzenie, że decyzja rejestracyjna narusza prawo w stopniu rażącym. W uzasadnieniu podali, że brak jest wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn, dla których Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało decyzję rejestracyjną za naruszającą prawo w sposób rażący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 8 października 2002r., powołując się na art. 127 § 3, art. 138 § l pkt l w zw. z art. 156 § l pkt 2 Kpa utrzymało w mocy własną decyzję z 5 lutego 2002r. Wyjaśniono, że zgodnie z art. 72 ust. l pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1997r. rejestracji dokonuje się na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane. Zaś po myśli art. 78 ust. 2 pkt 2 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić, w terminie nie przekraczającym 30 dni, starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Natomiast § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów stanowi, że w przypadku zawiadomienia o zmianie innych danych technicznych pojazdu (poza wymianą podwozia, nadwozia lub silnika) zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, do zawiadomienia dołącza się dokument potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdu. Jednocześnie stosownie do art. 68 ust. l ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, przy czym za producenta -zgodnie z ust. 2 tego przepisu - uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. Świadectwo homologacji wydaje się na podstawie wyników badań homologacyjnych polegających na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub część odpowiadają warunkom określonym w przepisach art. 66 ustawy, regulaminach stanowiących załączniki do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych, sporządzanego w Genewie dnia 20 marca 1958r. (Dz.U. z 1979r. Nr 16, poz. 98), przyjętych do stosowania przez Rzeczpospolitą Polską wraz ze zmianami obowiązującymi od daty wejścia ich w życie oraz na podstawie polskich norm przyjętych do obowiązkowego stosowania. Podniesiono także okoliczność, że w razie wprowadzenia zmian m.in. w typie pojazdu producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu. Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących wątpliwego interpretacyjnie stanu prawnego, wyjaśniono, że decyzja nie została wydana w takich warunkach, bowiem poprawna metoda wykładni znaczenia konkretnych norm i przepisów w powiązaniu z ustalonym i ugruntowanym już sposobem ich stosowania, mimo odmiennego poglądu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, prowadziła do jednoznacznego rozumienia hipotez tych przepisów. Odnośnie zaś pozostałych zarzutów przytoczono argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "B" S.A. w P. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzuciło rozstrzygnięciu naruszenie dyspozycji art. 72 ust. l pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez przyjęcie, że zaświadczenie o pozytywnym badaniu technicznym nie było równoważną ze świadectwem homologacji podstawą do rejestracji, bądź tzw. przerejestrowania pojazdu. Wskazało nadto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wywód prawny, który za pomocą aktów o niższej randze od ustawy usiłuje wykazać, że przepis ten miał znaczenie odmienne od jego literalnego brzmienia. W efekcie, ten niesłuszny wywód sprowadza się do stwierdzenia, że zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu nie było podstawą rejestracji pojazdu, co przeczy treści tego przepisu. Zdaniem skarżącego potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest fakt, iż ustawodawca w późniejszym czasie przepis ten zmienił, wykreślając dopuszczalność stosowania zaświadczeń o badaniach technicznych pojazdu. Poza tym w skardze zarzucono nieprawdziwość twierdzeniom organu administracji, że przedstawione przez niego racje były wówczas ugruntowane w doktrynie i orzecznictwie, gdyż przeczy temu okoliczność, iż wszystkie wydziały komunikacyjne w Polsce wydawały decyzje analogiczne do wydanej przez Starostę E. analogiczne było także publicznie nagłaśniane stanowisko Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej, podobnie orzekały sądy administracyjne. W tym stanie rzeczy skarżący stwierdził, że ewentualne naruszenie prawa w tym zakresie nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa, jak to uznał organ w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniło, iż dotychczasowe orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji zasad postępowania związanych z procedurą zmiany rodzaju pojazdu. Przyznając, że Minister Transportu i Gospodarki Morskiej prezentował pogląd odmienny, podkreśliło, że po reformie administracyjnej organ ten utracił przymiot organu nadzoru nad organami rejestrującymi pojazdy i w związku z tym interpretacja taka nie była dla nich prawnie wiążąca. Odnośnie zaś stopnia naruszenia prawa, organ stwierdził, że nie do pogodzenia z wymogami praworządności jest sytuacja, w której w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwa sprzeczne ze sobą dokumenty tj. decyzja o zarejestrowaniu pojazdu jako ciężarowego oraz świadectwo homologacji określające ten pojazd jako samochód osobowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.). W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi "B" S.A. w P. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji. Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w przedmiotowej sprawie jako organ nadzoru prawidłowo dopatrzyło się w decyzji Starosty E. rejestrującej na wniosek A. W. samochód osobowy marki N jako samochód ciężarowy specjalizowany, rażącego naruszenia prawa. W sprawie bezsporna jest okoliczność, że zakupiony w dniu 12 listopada 1999r. przez A. W. i R.C.. samochód o numerze nadwozia "[...]", to samochód osobowy - co wynika ze świadectwa homologacji. Dopiero poprzez przeróbkę polegającą na zamontowaniu w przegrodzie bagażowej kasety przystosowano pojazd do pojazdów ciężarowych. W ten sposób pierwotni właściciele samochodu uczynili go pojazdem innej kategorii, a załączona do podania ocena techniczna rzeczoznawcy i zaświadczenie Stacji Kontroli Pojazdów, nie mogą być uznane za wystarczające dokumenty do dokonania rejestracji. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz obowiązujące na mocy cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 59, poz. 632,ze zm.). Stosownie do art. 72 ust. l tej ustawy jednym z niezbędnych dokumentów rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli są wymagane. Natomiast zgodnie z art. 68 ust. l ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Zatem skoro samochód marki N był pojazdem nowym, to samo zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu jest niewystarczające. W tej sytuacji obowiązek uzyskania świadectwa homologacji spoczywał na właścicielach, którzy dokonali przeróbki samochodu osobowego, gdyż za producenta - zgodnie z ust. 2 tego przepisu -uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu. Niezależnie od powyższego stosownie do art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. (sygn. OPK 17/00, publikowana ONSA 2001, Nr 2, poz. 62) oraz z dnia 18 grudnia 2000r. (sygn. OPK 18/00, publikowana ONSA 2001, Nr 3, poz. 102), w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, właściciel pojazdu, dokonujący w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, jest producentem i stąd też ciąży na nim obowiązek przedłożenia nowego świadectwa homologacji. Poza tym należy przywołać tezę wyżej powołanej uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000r., która jednoznacznie potwierdza stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a mianowicie: "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu". Stanowisko to jest tożsame ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w wyroku z 9 listopada 2001 r. sygn. akt III RN 194/01 (OSNAPiUS z 2002 r. Nr 5, poz. 103), w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu. Reasumując, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyraźnie rozróżniają homologacje od badania technicznego pojazdu i nie dopuszczają możliwości traktowania ich zamiennie. Homologacja stwierdza zgodność pojazdu co do przypisanych mu funkcji, budowy itp., natomiast badanie techniczne stwierdza sprawność techniczną pojazdu. W tym stanie sprawy skoro dokonane przeróbki w pojeździe spowodowały zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy, a nadane mu nowe cechy spowodowały zmianę kategorii pojazdu, to wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Brak takiego świadectwa czyniło - zdaniem Sądu - rejestrację nieważną, bowiem zarejestrowanie pojazdu na podstawie badania technicznego rażąco naruszało powołane wyżej przepisy prawa. W konsekwencji na podstawie art. 15 6 § l pkt 2 Kpa, uzasadniało stwierdzenia nieważności decyzji organu rejestracyjnego. Nadto rejestrując pojazd w oparciu o wynik badania technicznego. Starosta E. wkroczył w kompetencje Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, gdyż tylko on był uprawniony stosownie do art. 70 powołanej ustawy, do zwolnienia z obowiązku przedłożenia świadectwa homologacji. Poza tym jak słusznie zauważyło SKO Minister Transportu i Gospodarki Morskiej nie legitymował się materialnym uprawnieniem do dokonywania legalnej wykładni tekstów norm prawnych po reformie administracyjnej, w wyniku której utracił przymiot organu nadzoru nad organami rejestrującymi pojazdy. Zatem opinia tego naczelnego organu administracji publicznej nie mogła być dla organu rejestracyjnego wiążąca. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi