II SA 3985/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2005 r. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz sprawy ze skargi Z. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 20 zł (dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2003r. nr "[...]" Starosta O. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zarejestrowania decyzją z dnia 10 listopada 1999r. samochodu ciężarowego specjalizowanego marki "[...]", numer rejestracyjny "[...]", na rzecz Z. J. oraz M. J. W wyniku wznowienia postępowania organ I instancji decyzją z 31 lipca 2003r. nr "[...]" orzekł o uchyleniu powyższej decyzji, odmówił zarejestrowania pojazdu "[...]" jako ciężarowego specjalizowanego oraz zarejestrował opisany samochód jako osobowy. W uzasadnieniu wskazano, iż do organu I instancji wpłynęła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr "[...]" z 4 grudnia 2002r. utrzymująca w mocy decyzję własną z 17 grudnia 2001r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty E. z 9 listopada 1999r. w sprawie zmiany rodzaju samochodu osobowego na samochód ciężarowy specjalizowany. Organ I instancji wyjaśnił też, iż wobec braku świadectwa homologacji na opisany wyżej samochód jako ciężarowy, należało zarejestrować go jako osobowy. W złożonym odwołaniu M. J. i Z. J., wskazali powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że organ I instancji wydał decyzję w oparciu o stan prawny budzący wiele wątpliwości. Odwołujący się wyrazili pogląd, iż zarejestrowanie pojazdu w którym zamontowano kasetę w przegrodzie bagażowej jako ciężarowego specjalizowanego jest w pełni zasadne. Opisując sposoby uzyskania homologacji podnieśli, iż podmioty dokonujące montażu kasetki nie mogły takowej uzyskać. Ponadto ich zdaniem decyzja Kolegium z dnia 4 grudnia 2002r. stwierdzająca nieważność decyzji zmieniającej klasyfikację pojazdu została wydana z naruszeniem podstawowej zasady demokratycznego państwa prawa, urzeczywistniającą zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania obywatela do organów państwowych. Decyzją z dnia 2 września 2003r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 72 ust. l pkt l i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003r. Nr 58, póz. 515 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy i dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany. Stosownie natomiast do § 2 ust. l pkt l i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, póz. 632 ze zm.), w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku następujące dokumenty: dowód własności pojazdu, dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (w brzmieniu obowiązującym na dzień 10 listopada 2000r.). Obowiązujące w dniu wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2002r. Nr 133, póz. 1123 zez zm.), przyjęło tożsame uregulowania. Z akt wynika, że w dniu 9 listopada 1999r. M. J. i Z. J. zakupili od A. W. o R. C. samochód osobowy marki "[...]". Odwołujący się w dniu 10 listopada 1999r. złożyli w Starostwie Powiatowym w O. wniosek o zarejestrowanie wymienionego pojazdu jako samochodu ciężarowego specjalizowanego. Wraz z wnioskiem przedstawili kartę pojazdu, dowód rejestracyjny serii "[...]" oraz fakturę VAT. Karta pojazdu potwierdza, że pojazd zgłoszony do rejestracji jest samochodem osobowym, natomiast dowód rejestracyjny serii "[...]" i faktura VAT określała go jako ciężarowy specjalizowany. Dnia 4 grudnia 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr "[...]" utrzymało w mocy własną decyzję z 17 grudnia 2001r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. z 9 listopada 1999r. w sprawie zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym samochodu marki "[...]" zarejestrowanego na nazwisko A. W. i R. C. W decyzji z 4 grudnia 2002r. Kolegium wskazało, iż A. W. i R. C. zakupili 9 listopada 1999r. samochód osobowy marki "[...]", który został zarejestrowany jako osobowy. Po rejestracji samochód został poddany przeróbkom polegającym na zamontowaniu kasety bagażowej. Fakt dokonania zmian konstrukcyjnych w pojeździe potwierdziła ocena techniczna wykonana 9 listopada 1999r. przez rzeczoznawcę techniki samochodowej, następnie tego samego dnia Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie nr "[...]" o dopuszczenie pojazdu do ruchu drogowego, a A. W. i R. C. wystąpili z wnioskiem o zmianę kwalifikacji powyższego samochodu. Decyzją z 9 listopada 1999r. zmieniono dane w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, w ten sposób, że w miejscu "rodzaj i przeznaczenie pojazdu" wpisano samochód ciężarowy specjalizowany. W uzasadnieniu decyzji z dnia 4 grudnia 2002r. Kolegium przyjęło, że warunkiem dokonania zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu. Organ II instancji w zaskarżonej decyzji argumentował dalej, że zapisy uwidocznione w dowodzie rejestracyjnym stanowią obok innych dokumentów podstawę do określenia cech identyfikacyjnych pojazdu. W sprawie niniejszej decyzja z dnia 9 listopada 1999r., a co za tym idzie także dowód rejestracyjny serii "[...]", które stanowiły podstawę rejestracji pojazdu 10 listopada 1999r. jako ciężarowego, zostały wyeliminowane decyzją 4 grudnia 2002r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego z obrotu prawnego. Skoro - w ocenie organu II instancji - decyzja z dnia 9 listopada 1999r., którą zarejestrowano pojazd jako ciężarowy, została wyeliminowana z obrotu pranego, aktualnie nie istnieją przesłanki, które legły u podstaw rejestracji samochodu jako ciężarowego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, tj. wspomniana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, świadectwo homologacji oraz karta pojazdu wskazują, iż zgłoszony przez odwołujących się pojazd jest samochodem osobowym. Z tych względów należało dopuścić przedmiotowy pojazd do ruchu jako osobowy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. J. i Z. J. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania w sprawie. Zarzucili oni brak przyczyn, które mogłyby skutkować uznaniem decyzji rejestrującej za naruszającej prawo w sposób rażący, w sytuacji gdy źródła prawa, w oparciu o które wydana została decyzja Kolegium z 4 grudnia 2002r. budziły poważne wątpliwości interpretacyjne. Stwierdzili m.in., iż art. 68 ust. l Prawo o ruchu drogowym wśród podmiotów obowiązanych do uzyskania świadectwa homologacji na nowy typ pojazdu samochodowego nie wymienia podmiotu dokonującego przeróbki pojazdu już zarejestrowanego, zaś przeróbka polegająca na umiejscowieniu w podwoziu pojazdu kasetki do przewozu wartościowych przedmiotów lub pieniędzy nie jest ani montażem bądź zabudową w rozumieniu ust. 2 w/w art., co czyni wymóg uzyskania świadectwa homologacji w przypadku zmiany rodzaju i przeznaczenia pojazdu w ogóle zbędnym. W konsekwencji dokumentem potwierdzającym zgodność dokonanych zmian z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów, o którym mowa w § 14 ust. 2 rozporządzenia z 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, jest zaświadczenie stacji diagnostycznej. Skarżący zwrócili uwagę, iż pogląd o dopuszczalności ponownej rejestracji pojazdu jako ciężarowego po dokonanej zmianie w samochodzie osobowym jego rodzaju podzielił również Minister Transportu i Gospodarki Morskiej. Zarzucili dalej, że decyzja Kolegium z 4 grudnia 2002r. nie zawiera należytego uzasadnienia oraz została wydana z naruszeniem art. 8 kpa, gdyż Kolegium wydało decyzje sprzeczne ze stanowiskiem Ministra Transportu. Wskazali także, iż decyzja Kolegium z dnia 4 grudnia 2002r. utrzymująca decyzję własną Kolegium w przedmiocie zmiany klasyfikacji pojazdu nie została im doręczona/ a zatem nie mogli wziąć czynnego udziału w każdym stadium postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium wskazało ponadto, że podniesione w skardze zarzuty dotyczą wcześniejszych postępowań Kolegium w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zmianie klasyfikacji pojazdu. W ocenie organu II instancji strona skarżąca nie podała żadnych argumentów przeciwko decyzji będącej przedmiotem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271, ze zm.). Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270). Art. 134 § l tejże ustawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc poza granice skargi Sąd zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającąją decyzję organu I instancji. Art. 145 § l pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa), stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W sprawie poza sporem pozostaje, iż decyzja z dnia 9 listopada 1999r., w sprawie zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym, którą zarejestrowano samochód marki "[...]" na nazwisko A. W. i R. C. (poprzedników prawnych skarżących) została wyeliminowana z obrotu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło bowiem nieważność powyższej decyzji. Organ I instancji słusznie zastosował przepis art. 145 § l pkt 8 kpa wznawiając postępowania, w sprawie zakończonej decyzją z dnia 10 listopada 1999r., którą zarejestrowano przedmiotowy pojazd jako ciężarowy na rzecz skarżących. Decyzja ta została bowiem wydana w oparciu o decyzję z 9 listopada 1999r., którą zmieniono rodzaj pojazdu z osobowego na ciężarowy, co zostało wpisane w dowód rejestracyjny serii "[...]". Następnie w oparciu o tą decyzję Starosta O. orzekł o zarejestrowaniu samochodu na rzecz skarżących, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy specjalizowany. Należy więc przyjąć, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § l pkt 8 kpa. Stosownie do zapisu art. 151 § l kpa organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § l kpa i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Organy administracji po przeprowadzeniu postępowania winny więc rozstrzygnąć sprawę merytorycznie, zawierając w decyzji kończącej postępowanie wznowieniowe rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach strony. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 1992 SA/Wr 534/92 ONSA 1993/4/92). Decyzją z 10 listopada 1999r. organ zarejestrował samochód należący do skarżących jako ciężarowy specjalizowany. Postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu jest postępowaniem wszczynanym na wniosek. Stanowi o tym zapis art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U z 2003r. Nr 58, póz. 515 ze zm.), zgodnie z którym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela. Z utrwalonej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki tego Sądu z dnia: 11 czerwca 1990r. I SA 367/90 ONSA 1990/2-3/47, 5 stycznia 1998r. II SA 1396/97 LEX nr 41909, 5 lipca 1999r. IV SA 1632/96 LEX nr 47890, 24 lipca 2001r. IV SA 1091/99 LEX nr 78924) wynika, iż w razie wszczęcia postępowania na wniosek - obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania oraz określa stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego mającą zasadnicze znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. Tylko i wyłącznie strona określa przedmiot żądania, zaś organ jest tymże żądaniem związany. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżących z dnia 10 listopada 1999r. dotyczył rejestracji samochodu "[...]", przy czym strona określiła, że wnioskuje o zarejestrowanie pojazdu jako ciężarowego. Wniosek ten określił więc granice sprawy administracyjnej zakończonej decyzją z dnia 10 listopada 1999r., a w konsekwencji także granice sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją. Organy mogły zatem jedynie we wznowionym postępowaniu bądź zarejestrować pojazd określając jego rodzaj jako ciężarowy, bądź też odmówić decyzją rejestracji samochodu jako ciężarowego. Skoro strona wyraźnie określiła, że wnosi o rejestrację należącego do niej pojazdu jako ciężarowego, w niniejszej sprawie organy mogły wydać decyzję jedynie w oparciu o przepisy art. 72 i 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2002r. Nr 133, póz. 1123 zez zm.). Z mocy art. 72 ust. l ustawy rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5, karty pojazdu, jeżeli była wydana, wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji, jeżeli są wymagane, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane, dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy, świadectwa oryginalności. Rejestracji dokonuje się na podstawie wniosku, w którym strona wina określić także rodzaj pojazdu, co wynika z załącznika Nr l do przytoczonego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002r. Stosownie do powyższych przepisów, rejestracja winna być dokonana w granicach wniosku w oparciu o wymienione wyżej dokumenty. Strona określając rodzaj pojazdu, co jest istotną cechą wniosku, ograniczyła przedmiot postępowania, który sprowadzał się do możliwości zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego. Skoro pojazd należący do skarżącego nie był samochodem ciężarowym, jak wynika ze świadectwa homologacji, należało decyzją odmówić jego zarejestrowania jako ciężarowego. Dokonując rejestracji samochodu jako osobowego organy wyszły ponad żądanie wniosku, do czego nie były uprawnione, naruszając tym samym art. 73 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym, w związku z art. 61 ust. l kpa. Nie są natomiast zasadne zarzuty skargi zmierzające do wykazania, iż w sprawie zachodziły przesłanki ustawowe do zarejestrowania pojazdu jako ciężarowego oraz, że nieuzasadnione było przyjęcie przez organy prowadzące postępowanie, iż warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji. Z akt administracyjnych wynika, iż decyzja z dnia 6 kwietnia 2000r., którą zarejestrowano pojazd jako ciężarowy, jak i dowód rejestracyjny "[...]", które stanowiły m. in. podstawę do rejestracji pojazdu na rzecz 7 skarżącego, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Najistotniejsze jest jednak to, iż załączone do wniosku dokumenty, tj. karta pojazdu oraz świadectwo homologacji wskazują, że pojazd należący do skarżącego jest samochodem osobowym. Z jednolitej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, póz. 632 ze zm.) warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu, z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu" (uchwały z dnia 23 października 2000r. OPK 17/00, ONSA 2001/2/62 oraz z dnia 18 grudnia 2000r. OPK 18/00 ONSA 2001/3/102). Podobne stanowisko wyraził także Sąd Najwyższy wskazując w uchwale z dnia 9 listopada 2001r. III RN 194/01, że "nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu (art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, Dz. U. Nr 98, póz. 602 ze zm. w związku z § 5 ust. l pkt l i § 55 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów, jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 155, póz. 772 ze zm.), w drodze wydania zaświadczenia o wyniku badań technicznych tego pojazdu (art. 66 Prawa o ruchu drogowym w związku z § 5 ust. l pkt 2 i § 57 powołanego rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej)". Pomimo zmiany stanu prawnego uchwały te zachowały aktualność w momencie wydawania zaskarżonej decyzji. Organy słusznie więc przyjęły, że skoro ze świadectwa homologacji wynika, że pojazd należący do skarżącego jest samochodem osobowym, to koniecznym warunkiem do zmiany rodzaju samochodu z osobowego na ciężarowy jest załączenie nowego świadectwa homologacji potwierdzającego zmianę typu pojazdu. Ponownie rozpatrując sprawę organy będą mogły dokonać rejestracji przedmiotowego pojazdu, określając jego rodzaj jako osobowy, jedynie w przypadku, gdy skarżący złożą wniosek o zarejestrowanie samochodu jako osobowy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty stosownie do art. 200 tej ustawy oraz z mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.