II SA 3997/02

Sygn. akt 2 II SA 3997/ 02 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia NSA Asesor Protokolant Hanna Raszkowska (sprawozdawca) Kazimierz Jarząbek Beata Jezielska Karolina Alboszta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2004 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pieniężnego- -uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie potrącenia należności z odprawy (art. 114 ust. l pkt l ustawy o Policji) oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w punkcie 2. Decyzją z dnia 24 września 2002 r. Komendant Powiatowy Policji w S., po rozpatrzeniu sprawy wiążącej się ze zgłoszonymi przez W. I. roszczeniami pieniężnymi w związku ze stwierdzeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 20 września 1998 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby, orzekł o przyznaniu W. I. świadczenia pieniężnego za okres pozostawania poza służbą w wysokości miesięcznego uposażenia w kwocie 1.434,80 zł (brutto) oraz o potrąceniu tej należności z wypłaconej policjantowi w dniu 12 października 1998 r. odprawy w związku z art. 114 ust. l pkt l ustawy o Policji. W uzasadnieniu podniósł, iż rozkazem personalnym z dnia 29 czerwca 1998 r. Komendant Wojewódzki Policji zwolnił W. I. ze służby, nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W związku ze zwolnieniem policjantowi wypłacono świadczenia pieniężne (odprawę oraz ekwiwalent za urlop wypoczynkowy), określone w art. 114 ustawy o Policji. Wskazana decyzja została następnie zmieniona przez Komendanta Głównego Policji rozkazem personalnym z dnia 20 września 1998 r., w części dotyczącej podstawy prawnej zwolnienia. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 1999 r., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Komendanta Głównego Policji, a ten wykonując orzeczenie Sądu, decyzją z dnia 23 czerwca 1999 r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji, W. I. przywrócony został do służby, uzyskując ponadto uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Organ I instancji wskazał, że W. I., po przywróceniu do służby nie zgłosił gotowości niezwłocznego podjęcia pracy. Jednakże nawet taka gotowość nie mogła skutkować dopuszczeniem go do służby z powodu prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego wymierzającego karę wydalenia ze służby. W świetle powyższego, organ I instancji uznał za zasadne przyznanie W. I. świadczenia pieniężnego w wysokości miesięcznego uposażenia, zgodnie z zakresem unormowania w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji, brak było bowiem jakiegokolwiek uzasadnienia dla ustalenia tego świadczenia w innej wysokości. Mając natomiast na uwadze fakt wcześniejszego pobrania przez W. I. należności z tytułu odprawy organ I instancji orzekł również o potrąceniu przyznanego świadczenia z wypłaconej w dniu 12 października 1998 r. odprawy. Organ wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 41 ust. l pkt 3 ustawy o Policji, prawomocne orzeczenie o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby skutkuje obligatoryjnym obowiązkiem organu policji niezwłocznego zwolnienia policjanta. W. I. został prawomocnie zwolniony z policji z dniem 27 lutego 2002 r. z mocy rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia 27 lutego 2002 r., działającego na podstawie art. 41 ust. l pkt 4 ustawy o Policji i z tego tytułu przysługuje mu dodatkowo uprawnienie wskazane w art. 114 ust. 4 tej ustawy. W odwołaniu z dnia 10 października 2002 r., W. I. podniósł, iż w zaskarżonej decyzji brak jest uzasadnienia przyznania odszkodowania w wysokości jednomiesięcznego uposażenia. W ocenie odwołującego się przysługuje mu odszkodowanie w maksymalnej kwocie, bowiem na skutek błędnych decyzji pozostawał poza służbą przez rok. W. I. zarzucił ponadto organowi I instancji brak podstaw do potrącenia przyznanej należności z wypłaconej wcześniej odprawy. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Komendant Wojewódzki Policji, działając na podstawie art. 138 § l kpa oraz art. 42 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r., Nr 7, póz. 58 ze zm.), decyzją z dnia 5 listopada 2002 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że art. 42 ust. 5 ustawy o Policji ustala zakres dopuszczalnego świadczenia w wysokości od jedno do sześciomiesięcznego uposażenia na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem. O wysokości świadczenia orzeka organ policji na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, w tym niewątpliwie także okresu pozostawania poza służbą. Okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności fakt, że orzeczenie dyscyplinarne o wymierzeniu kary wydalenia ze służby z dnia 16 marca 1998 r., utrzymane w mocy orzeczeniem z dnia 23 kwietnia 1998 r., a następnie wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 5 maja 1999 r., w którym orzeczono środek karny w postaci zakazu wykonywania zawodu policjanta przez okres 3 lat, uniemożliwiały odwołującemu podjęcie służby w każdym czasie po przywróceniu do służby i to z przyczyn leżących po jego stronie. To z kolei uzasadniało przyznanie przez organ I instancji świadczenia w wysokości jednomiesięcznego uposażenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, organ odwoławczy wskazał natomiast, iż wobec braku szczególnych uregulowań odnoszących się do potrąceń, nie budzi jego wątpliwości możliwość zastosowania w niniejszej sprawie potrącenia na podstawie art. 498 kc. W skardze z dnia 9 grudnia 2002 r., W. I., zarzucił obydwu powołanym wyżej decyzjom naruszenie prawa poprzez nieuzasadnione przyznanie świadczenia w wysokości tylko jednomiesięcznego uposażenia oraz bezprawne potrącenie przyznanego świadczenia z należnej odprawy i mając to na uwadze, wniósł o stwierdzenie nieważności tych decyzji. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż instytucja przewidziana w art. 42 ustawy o Policji została nieomal w całości zapożyczona z kodeksu pracy. Odszkodowanie wypłacane w oparciu o przepisy kodeksu przyznaje się natomiast proporcjonalnie do czasu w jakim pracownik pozostawał bez pracy w wyniku nieprawidłowego rozwiązania umowy o pracę. W przypadku skarżącego czas ten wyniósł ponad rok i w tej sytuacji brak było podstaw do obniżenia należnego mu odszkodowania w wyniku uznania go winnym naruszenia dyscypliny służbowej i popełnienia przestępstwa, bowiem nie ma to nic wspólnego z błędnymi decyzjami organów w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego. Uzasadniając drugi z zarzutów, skarżący poniósł, iż organ I instancji orzekając o potrąceniu przyznanego wcześniej świadczenia bez tytułu wykonawczego naruszył przepis art. 127 ustawy o Policji, a ponadto podjął to rozstrzygnięcie w oparciu o nieprawomocną decyzję o przyznaniu świadczenia. W odpowiedzi na skargę, Komendant Wojewódzki Policji, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Podkreślić należy, że stosownie do art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wyłącznie z punktu widzenia jej legalności, a więc z punktu widzenia jej zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu, przywróconemu do służby w Policji w związku ze stwierdzeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie nieważności decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 20 września 1998 r. w przedmiocie jego zwolnienia, przysługuje świadczenie, określone w art. 42 ust. 5 ustawy o Policji. Sporna pozostaje wysokość przyznanego świadczenia. Wskazać należy, iż zgodnie z powołanym wyżej przepisem, policjantowi przywróconemu do służby przysługuje za okres pozostawania poza służbą świadczenie pieniężne równe uposażeniu na stanowisku zajmowanym przed zwolnieniem, nie więcej jednak niż za okres 6 miesięcy i nie mniej niż za l miesiąc. Takie samo świadczenie przysługuje osobie, o której mowa w ust. 3. Przepis ten nie wskazuje jakie okoliczności decydują o wysokości przysługującego świadczenia, nie odsyła też w tym zakresie do przepisów prawa pracy. Tym samym uznać należy, że ustawodawca pozostawił organowi przyznającemu świadczenie swobodę w ustaleniu jej wysokości ograniczoną okolicznościami konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy uzasadniały natomiast przyznanie skarżącemu świadczenia w najniższej wysokości. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że orzeczeniem z dnia 16 marca 1998 r. wymierzona została wobec W. I. kara dyscyplinarna wydalenia ze służby. Wyrokiem z dnia 5 maja 1999 r. sąd karny orzekł ponadto o zakazie wykonywania przez skarżącego zawodu policjanta przez okres 3 lat. Orzeczenie to, utrzymane w mocy orzeczeniem organu II instancji z dnia 23 kwietnia 1998 r., jak i późniejszy wyrok uniemożliwiały zatem W. I., jak słusznie podniósł organ odwoławczy, podjęcie służby w każdym czasie pozostawania poza służbą, a stan ten zawiniony był przez skarżącego. Skarżący był bowiem świadomy, że prawomocne orzeczenie o wydaleniu ze służby obliguje organ policji do zwolnienia policjanta ze służby. Tym samym, w świetle przedstawionych wyżej okoliczności, brak jest podstaw do kwestionowania wysokości świadczenia przyznanego przez organ w granicach zakreślonych przez powołany wyżej art. 42 ust. 5 ustawy. W kwestii możliwości potrącenia przedmiotowego świadczenia z wypłaconej skarżącemu uprzednio odprawy, która w związku z powołanym wyżej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie stała się świadczeniem nienależnym, stwierdzić natomiast należy, iż potrącenie to jest sprzeczne z przepisami ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Zgodnie z art. 127 ust. l tej ustawy, z uposażenia policjanta mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach prawa pracy oraz w innych przepisach szczególnych stosowanych do wynagrodzeń za pracę, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Przepis ten, wprowadzając możliwość skierowania egzekucji do uposażenia policjantów, rozszerzał w ust. 2 zakres znaczeniowy tego pojęcia, określony w art. 100 ustawy, o odprawę wymienioną w art. 114 oraz o świadczenia określone w art. 112 i 117. W ust. 3 ustawodawca zastrzegł jednak wyraźnie, iż odprawa z tytułu zwolnienia ze służby podlega egzekucji wyłącznie na zaspokojenie zaległych świadczeń alimentacyjnych. Tym samym, organ policji nie miał podstaw do potrącenia przyznanego świadczenia z wypłaconej wcześniej w oparciu o przepis art. 114 ust. l pkt l ustawy, odprawy. Przepis art. 127 nie przewiduje bowiem możliwości wskazanego potrącenia. W świetle powyższego, niedopuszczalne było też zastosowanie art. 498 kc. wbrew powołanemu wyżej art. 127 ust. 3 ustawy o Policji. W tym stanie rzeczy, stwierdzając naruszenie powołanego wyżej przepisu art. 127 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, które miało wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), uchylił zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie potrącenia należności z odprawy oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji w punkcie 2.