II SA 4129/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Janina Kosowska Tadeusz Lipiński Beata Jezielska (spr.) Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2005 r., sprawy ze skargi A S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie rejestracji - oddala skargę. Przedsiębiorstwo B s.c. w E. – A. W. i R. C. wystąpiło w dniu 15 listopada 1999r. do Starosty E. z wnioskiem o dokonanie rejestracji samochodu osobowego marki "[...]" o nr nadwozia "[...]" i nr "[...]". Do wniosku dołączono wyciąg ze świadectwa homologacji Nr "[...]" z dnia 17 marca 1998r. wydanego przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, w którym określono rodzaj pojazdu jako samochód osobowy. Decyzja Starosty E. z dnia 15 listopada 1999r. pojazd ten został zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w E. pod numerem rejestracyjnym "[...]" na nazwisko A. W. i współwłaściciela R. C. jako samochód osobowy. Po dokonanej rejestracji w pojeździe wykonano przeróbkę polegającą na zamontowaniu za fotelami kratki oddzielającej przegrodę pasażerską od bagażowej. W dniu 15 listopada 1999r. oceny technicznej tej przeróbki dokonał rzeczoznawca techniki samochodowej i ruchu drogowego, zaś Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie Nr "[...]" o dopuszczeniu pojazdu do ruchu, określając rodzaj pojazdu jako ciężarowy - specjalizowany. W dniu 15 listopada 1999r. A. W. złożył podanie o zmianę rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy, dołączając do wniosku ocenę techniczną i zaświadczenie stacji kontroli pojazdów. Decyzją Starosty E. z dnia 16 listopada 1999r. wydaną z upoważnienia Starosty E. przez Młodszego Referenta w Starostwie Powiatowym w E. dokonano żądanej zmiany i wydano dowód rejestracyjny, w którym rodzaj przedmiotowego pojazdu określono jako "samochód ciężarowy specjalizowany". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 31 stycznia 2002r. Nr "[...]" - po uprzednim wszczęciu postępowania administracyjnego w tej sprawie z urzędu - stwierdziło nieważność powyższej decyzji z dnia 16 listopada 1999r. W motywach uzasadnienia wskazano, że strona wnosząc podanie o zarejestrowanie samochodu "[...]" jako ciężarowy była zobowiązana, stosownie do art. 69 ust. 9 i art. 70 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, ze zm) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. Nr 59, póz. 632 ze zm) uzyskać wcześniej nowe świadectwo homologacji na wskazany samochód, określający go jako samochód ciężarowy specjalizowany. Uzyskanie tego dokumentu i dołączenie go do podania było niezbędnym warunkiem wydania przez Starostę E. decyzji o zmianie danych technicznych pojazdu w dowodzie rejestracyjnym tj. zarejestrowania go jako samochód ciężarowy specjalizowany. Natomiast wydanie przez starostę decyzji bez wymaganego przepisami prawa świadectwa homologacji, stanowi rażące naruszenie wyżej wskazanych przepisów prawa. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli zarówno A. W. i R. C., jak i A S.A. w S., będący nabywcą przedmiotowego pojazdu. Spółka podniosła, iż w jej ocenie nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, gdyż wnoszący podanie o zmianę klasyfikacji pojazdu A. W. przedłożył zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym wraz z opisem dokonanych zmian w pojeździe oraz oceną techniczną rzeczoznawcy. W takiej sytuacji uzyskanie świadectwa homologacji nie wynika ani z przepisów ustawy, ani z rozporządzenia w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 października 2002r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 31 stycznia 2002r. W uzasadnieniu podano, iż zgodnie z art. 72 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 póz. 602 ze zm.) rejestracji dokonuje się na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane. Zaś po myśli art. 78 ust. 2 pkt 2 tej ustawy właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić starostę - w terminie nie przekraczającym 30 dni - o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Natomiast § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów stanowi, że w przypadku zawiadomienia o zmianie innych danych technicznych pojazdu (poza wymianą podwozia, nadwozia lub silnika) zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, do zawiadomienia dołącza się dokument potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdu. Jednocześnie stosownie do art. 68 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, przy czym za producenta -zgodnie z ust. 2 tego przepisu - uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdów. Świadectwo homologacji wydaje się na podstawie wyników badań homologacyjnych polegających na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub część odpowiadają warunkom określonym w przepisach art. 66 ustawy, regulaminach stanowiących załączniki do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych, sporządzanego w Genewie dnia 20 marca 1958r. (Dz.U. z 1979r. Nr 16, póz. 98), przyjętych do stosowania przez Rzeczpospolitą Polską wraz ze zmianami obowiązującymi od daty wejścia ich w życie oraz na podstawie polskich norm przyjętych do obowiązkowego stosowania. Podniesiono także okoliczność, że w razie wprowadzenia zmian m.in. w typie pojazdu producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu. Wskazano, iż świadectwo homologacji pojazdu, którego dotyczy sprawa zostało wydane z uwzględnieniem wymogów określonych w zarządzeniu Ministra Komunikacji z dnia 12 grudnia 1983r. w sprawie homologacji pojazdu i zawierało 9 elementów charakteryzujących pojazd. W wyciągu ze świadectwa podano zaś numery nadwozia i silnika identyfikujący ściśle oznaczony egzemplarz samochodu. W związku z tym zgodnie z tym stanem w dowodzie rejestracyjnym wpisano jako rodzaj samochodu -osobowy. Powołano się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące na konieczność uzyskania nowego świadectwa homologacji w przypadku zmiany rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy. Odnosząc się do zarzutów skarżących przytoczono argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej, a dodatkowo wskazano iż praktyka organów administracji co do konieczności uzyskania świadectwa homologacji została ugruntowana już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów, tj. ustawy z dnia l lutego 1983r. Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzeni z dnia l lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka A w S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie iż decyzja Starosty E. rażąco narusza prawo. Ponownie przytoczono argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono, iż skoro przepisy prawa nie przesądzają iż zmiany przeznaczenia pojazdu można dokonać wyłącznie na podstawie świadectwa homologacji, to nie można przyjąć iż decyzja w sprawie zmiany klasyfikacji samochodu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśniono, iż ustawa Prawo o ruchu drogowym używając pojęć "samochód osobowy" i "samochód ciężarowy" wyraźnie rozróżnia je z punktu przeznaczenia konstrukcyjnego. Tak więc rażący charakter naruszenia prawa polega na przyjęciu dokumentu z badań technicznych zamiast homologacji przy przerejestrowaniu samochodu z osobowego na ciężarowy specjalizowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm). Dlatego pomimo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie zapadło w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie. Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ administracji naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w przedmiotowej sprawie jako organ nadzoru prawidłowo dopatrzyło się w decyzji Starosty E. rejestrującej na wniosek A. W. samochód osobowy marki "[...]" jako samochód ciężarowy specjalizowany, rażącego naruszenia prawa. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, ze zm) oraz obowiązujące na mocy cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 59, póz. 632 ze zm). Stosownie do art. 72 ust. l ustawy jednym z niezbędnych dokumentów rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli są wymagane. Natomiast zgodnie z art. 68 ust. l ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Zatem skoro samochód marki "[...]" był pojazdem nowym, to samo zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu jest niewystarczające. W tej sytuacji obowiązek uzyskania świadectwa homologacji spoczywał na właścicielach, którzy dokonali przeróbki samochodu osobowego, gdyż za producenta - zgodnie z ust. 2 tego przepisu - uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu. Niezależnie od powyższego stosownie do art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000r. (sygn. OPK 17/00, publik, w ONSA 2001, Nr 2, póz. 62) oraz z dnia 18 grudnia 2000r. (sygn. OPK 18/00, publik, w ONSA 2001, Nr 3, póz. 102), w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, właściciel pojazdu, dokonujący w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, jest producentem i stąd też ciąży na nim obowiązek przedłożenia nowego świadectwa homologacji. Poza tym należy przywołać tezę wyżej powołanej uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000r., która jednoznacznie potwierdza stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a mianowicie: "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, ze zm) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu". Wprawdzie zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm) ocena prawna wyrażona w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych przed dniem l stycznia 2004r. nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego, to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela dotychczasowe stanowisko NSA w tym zakresie. Stanowisko to jest tożsame ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w wyroku z 9 listopada 2001 r. sygn. akt III RN 194/01 (OSNAPiUS z 2002r. Nr 5, póz. 103), w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu. Reasumując, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyraźnie rozróżniają homologacje od badania technicznego pojazdu i nie dopuszczają możliwości traktowania ich zamiennie. Homologacja stwierdza zgodność pojazdu co do przypisanych mu funkcji, budowy itp., natomiast badanie techniczne stwierdza sprawność techniczną pojazdu. W tym stanie sprawy skoro dokonane przeróbki w pojeździe spowodowały zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy, a nadane mu nowe cechy spowodowały zmianę kategorii pojazdu, to wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Brak takiego świadectwa czyniło - zdaniem Sądu - rejestrację nieważną, bowiem zarejestrowanie pojazdu na podstawie badania technicznego rażąco naruszało powołane wyżej przepisy prawa. W konsekwencji zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Należy jedynie podnieść, iż w zaskarżonej decyzji mylnie wskazano datę decyzji, której nieważność stwierdzono. Z akt sprawy wynika bowiem, iż decyzja o zmianie klasyfikacji przedmiotowego pojazdu z osobowego na ciężarowy specjalizowany została wydana w dniu 16 listopada 1999r., a nie jak wskazano w decyzjach Kolegium - w dniu 15 listopada 1999r. Z uwagi jednak na fakt, iż prawidłowo określono zarówno przedmiot decyzji - w sprawie zmiany klasyfikacji pojazdu z osobowego na ciężarowy, jak i organ ją wydający - Młodszy Referent w Starostwie Powiatowym w E. działający z upoważnienia Starosty E. — nie może budzić wątpliwości fakt, iż stwierdzenie nieważności dotyczy decyzji z dnia 16 listopada 1999r., a mylne jej oznaczenie ma charakter zwykłej omyłki pisarskiej. W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.