II SA 473/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędzia SO (del.) Maria Matyja Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r., sprawy ze skargi R. K. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe: I. uchyla zaskarżone orzeczenie, II. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. 2 II SA 473/03 UZASADNIENIE Postanowieniem Komendanta Wyższej Szkoły Policji w S. z dnia 28.06.2002 r. wszczęto przeciwko aspirantowi R. K. postępowanie dyscyplinarne za to, że: Dnia 3 kwietnia 2002 r. ok. godz. 22.00 w S. na skrzyżowaniu ulic O. i W., kierując samochodem "[...]" nie zachowując należytej ostrożności spowodował zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że najechał na tył stojącego przed sygnalizacją świetlną samochodu m-ki "[...]" kierowanego przez Z. R. W miejscu i czasie jak wyżej, wyjeżdżając w/w samochodem z parkingu na ulicę W. nie zastosował się do znaku drogowego "nakaz skrętu w prawo" i pojechał odcinkiem jezdni jednokierunkowej w kierunku odwrotnym do nakazanego znakiem, tj. o czyn z art. 132 ustawy o Policji w zw. z art. 86 § 1 i art. 92 § 1 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1 prawo o ruchu drogowym. Postanowieniem z dnia 19.07.2002 r. Komendant Wyższej Szkoły Policji zawiesił postępowanie dyscyplinarne z uwagi na długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą jego prowadzenie, a Rozkazem Nr "[...]" z dnia 19 sierpnia 2002 r. wydalił R. K. z Wyższej Szkoły Policji. Zawieszone postępowanie zostało przesłane do jednostki macierzystej obwinionego, tj. do Komendy Powiatowej Policji w S. Komendant Powiatowy Policji w S. podjął w dniu 5.11.2002 r. zawieszone postępowanie dyscyplinarne i orzeczeniem z dnia 2 grudnia 2002 r. uznał R. K. winnym zarzucanych mu czynów i wymierzył karę dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe. R. K. w odwołaniu od powyższego orzeczenia, wniósł o jego uchylenie, zarzucił że nie ustalono wszystkich okoliczności zdarzenia, jak i okoliczności mogących mieć wpływ na złagodzenie kary. Zarzucił też, że organ nie ustalił czy może on uczestniczyć w postępowaniu, wiedząc że leczy on się w poradni psychiatrycznej. Komendant Wojewódzki Policji uznał, że zebrane dowody w pełni potwierdzają stawiane policjantowi zarzuty. Nie stwierdził również wad ani uchybień proceduralnych, które powodowałyby konieczność zmiany lub uchylenia wydanego orzeczenia dyscyplinarnego. W ocenie organu II instancji fakt popełnienia zarzucanych obwinionemu czynów nie budził wątpliwości, o czym świadczyły dowody w postaci zeznań świadków Z. R., E. R., M. G., A. A., policjantów przybyłych na miejsce zdarzenia P. M. i D. O., zgromadzonej dokumentacji służbowej, a także wyjaśnień obwinionego, który przyznał się do pierwszego zarzutu. Dalej Komendant Wojewódzki uznał, że ciężar i charakter zarzutów w sposób wystarczający uzasadniają rodzaj wymierzonej kary. Organ odwoławczy uznał ponadto, że w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego okoliczności popełnienia czynów przez obwinionego zostały wszechstronnie wyjaśnione. Przesłuchano wszystkich świadków zdarzenia, w tym także obwinionego. W odwołaniu obwiniony nie podał jakich okoliczności nie ustalono i jaki według niego był przebieg zdarzenia. Organ II instancji podkreślił, że podczas wymierzania kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe obwiniony był w trakcie odbywania dwóch kar dyscyplinarnych, tj. surowej nagany i nagany z ostrzeżeniem. Biorąc to pod uwagę, a także poważne skutki wynikłe z czynu obwinionego oraz jego zachowanie w stosunku do pokrzywdzonego nie licujące z godnością i honorem policjanta, a także podważające autorytet Policji, orzeczona kara dyscyplinarna w ocenie tegoż organu jest adekwatna do zarzucanych czynów. Co do zarzutu, że organ I instancji nie dokonał ustaleń czy obwiniony może uczestniczyć w postępowaniu, to zdaniem Komendanta Wojewódzkiego jest on niezasadny: Bowiem obwiniony przebywał na zwolnieniach lekarskich do 9.09.2002 r., były one wystawione przez lekarza psychiatrę, następnie do dnia 6.12.2002 r. obwiniony dostarczył zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę chirurgii dziecięcej. W dniu 22.10.2002 r. w/w lekarz złożył pisemne oświadczenie, że choroba R. K. nie rodzi przeciwwskazań do udziału w prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu dyscyplinarnym. Obwiniony dobrowolnie stawił się do udziału w czynnościach, nie zgłaszał żadnych przeciwwskazań, złożył wyjaśnienia, zapoznał się z aktami postępowania, odebrał kserokopie akt postępowania a także uczestniczył w czynności zamknięcia postępowania dowodowego. Odnosząc się do przedłożonego zaświadczenia lekarskiego o niezdolności do udziału w czynnościach w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym, Komendant stwierdził, że obwiniony próbuje w ten sposób uniknąć odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione czyny. Zaświadczenie to dostarczył 5.12.2002 r. po wydaniu orzeczenia o ukaraniu, do tego czasu przestawiał zwolnienia od lekarza chirurga, który nie widział przeciwwskazań do jego udziału w postępowaniu. R. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji żądając jego uchylenia bądź stwierdzenia jego nieważności. Zarzucił, że nie ustalono przebiegu zdarzenia, nie uwzględniono możliwości złagodzenia kary oraz nie uwzględniono, iż nie mógł brać udziału w postępowaniu z powodu choroby. Nieuwzględnienie złożonego zaświadczenia lekarskiego, które wskazuje, iż z uwagi na chorobę nie mógł całkowicie uczestniczyć w czynnościach postępowania od samego jego początku, przez organ II instancji, jest w ocenie skarżącego naruszeniem wszystkich zasad postępowania administracyjnego włącznie z zasadą praworządności. Zaznaczył, że o jego chorobie, jak też o jej przebiegu organy dyscyplinarne wiedziały z prawomocnych orzeczeń Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. i Okręgowej Komisji Lekarskiej w G., wydanych w związku ze skierowaniem skarżącego tam przez te organy. Z treści orzeczeń wynika, iż był leczony psychiatrycznie. Skarżący nie zgadza się też ze stwierdzeniami Komendanta Wojewódzkiego o zachowaniu nie licującym z honorem i, godnością policjanta oraz że podważa ono autorytet policji, gdyż są one gołosłowne. Świadczą one o tym, że organ nie rozumie ani związku kary obniżenia stanowiska służbowego z popełnionym przewinieniem, ani wagi dowodu jakim jest zaświadczenie lekarskie. Organy nie wykazały jaki związek ma orzeczona kara z przewinieniem. Taka kara, zdaniem skarżącego może być wymierzona wyłącznie za naruszenie dyscypliny służbowej, a nie za czyny nie związane ze służbą. Komendant Wojewódzki Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna: Podstawową zasadą postępowania administracyjnego w tym postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów jest to, że strona ma prawo do czynnego uczestniczenia w tym postępowaniu. Potwierdzeniem tego były zapisy § 17 i 18 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19.12.1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów /Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14 ze zm./ obowiązującego w chwili prowadzenia postępowania przez organy I i II instancji. Skarżący zasadniczo zarzuca, że nie mógł uczestniczyć w postępowaniu przed organem I instancji z uwagi na chorobę, z powodu której leczył się u lekarza psychiatry, na co złożył zaświadczenie od tegoż lekarza. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, że po odwieszeniu postępowania mógł on dalej prowadzić postępowanie i wydać orzeczenie, bowiem nie posiadał informacji o przeszkodach, które zgłosił obwiniony dopiero po wydaniu orzeczenia przez Komendanta Powiatowego Policji. Jednak organ II instancji rozpoznając odwołanie i dysponując zaświadczeniem lekarza psychiatry, który stwierdził, że skarżący nie mógł uczestniczyć w postępowaniu, powinien przyjąć, że w istocie tak było i podjąć w związku z tym stosowne czynności, bądź jeżeli przedsięwziął wątpliwości co do wiarygodności lub kompetencji lekarza wystawiającego to zaświadczenie, przeprowadzić w tym zakresie szersze postępowanie dowodowe. Komendant Wojewódzki nie posiadając specjalistycznej wiedzy z zakresu psychiatrii przedwcześnie uznał zaświadczenie lekarskie za niewiarygodne. Takie stanowisko można zająć dopiero po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego psychiatry, który na podstawie zebranego materiału dowodowego i dokumentacji związanej z leczeniem, wypowie się co do tego czy R. K. mógł uczestniczyć w postępowaniu dyscyplinarnym. Nie można bowiem wykluczyć, że choroba, pomimo tego, że został przesłuchany i zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym, nie pozwoliła mu na skorzystanie ze wszystkich przysługujących mu uprawnień, szczególnie do zgłoszenia wszystkich wniosków dowodowych. Jest to o tyle istotne, że zgodnie z § 32 ust. 1 cyt. rozporządzenia z 19.12.1997 r. w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu zakończonym orzeczeniem dyscyplinarnym. Dlatego należało uznać, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania nie wyjaśniając, czy R. K. mógł uczestniczyć w postępowaniu, skutkiem czego mogło dojść do pozbawienia skarżącego prawa do udziału w postępowaniu. Jest to uchybienie na tyle istotne, że mogłoby być podstawą wznowienia postępowania. Nie można się natomiast zgodzić z zarzutem skarżącego, że zastosowaną wobec niego karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe orzeka się tylko za naruszenie dyscypliny służbowej. Oczywiście czyny zarzucane skarżącemu nie są naruszeniem dyscypliny służbowej, zostały popełnione bez związku ze służbą, jednak z przepisów rozdziału 10 szczególnie art. 134 ustawy o Policji nie wynika aby do określonych przewinień stosować można było tylko określone kary. O tym jaką karę należy zastosować decydowały przesłanki wskazane w § 27 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19.12.1997 r. I pod tym kątem organy analizowały sprawę i słusznie uznały, że wpływ na surowość orzeczonej kary miały toczące się wcześniej postępowania dyscyplinarne i wykonywane na dzień wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie dwóch innych kar dyscyplinarnych. Słusznie jednak zarzuca skarżący, że organy policji twierdząc, że jego zachowanie nie licuje z honorem i godnością policjanta oraz podważa autorytet policji i że próbuje on uniknąć odpowiedzialności, dlatego złożył zaświadczenia o chorobie - nie zostały odpowiednio uzasadnione. Powołanie się na te okoliczności jako wpływające na surowość kary, wymaga wyjaśnienia co najmniej dlaczego, może z powodu choroby, R. K. następnego dnia po zdarzeniu nie wywiązał się ze swoich obietnic w stosunku do Z. R. oraz czy składanie zaświadczeń lekarskich zmierzało jedynie do uniknięcia odpowiedzialności. Te ostatnie twierdzenie jest o tyle wątpliwe, ze z orzeczeń Wojewódzkiej i Okręgowej Komisji Lekarskich, które badały skarżącego na wniosek organów policji wynika, że choroby te miały jednak miejsce. W tych okolicznościach w związku ze wskazanymi wyżej naruszeniami prawa przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l b i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ zobowiązany był je uchylić i stosownie do art. 152 tej ustawy orzec co do jego wykonalności.