II SA 769/03
WyrokWSA w Olsztynie2004-05-18
Skład orzekający: Hanna Raszkowska, Marzenna Glabas, Irena Szczepkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zmianie klasyfikacji pojazdu z osobowego na ciężarowy, wydana na podstawie oceny technicznej rzeczoznawcy i zaświadczenia stacji kontroli pojazdów, bez uzyskania nowego świadectwa homologacji, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja o zmianie klasyfikacji pojazdu z osobowego na ciężarowy, wydana na podstawie oceny technicznej rzeczoznawcy i zaświadczenia stacji kontroli pojazdów, bez uzyskania nowego świadectwa homologacji, stanowi rażące naruszenie prawa. Obowiązek uzyskania nowego świadectwa homologacji spoczywa na właścicielu dokonującym przeróbek, który w takim przypadku traktowany jest jako producent. Brak takiego świadectwa czyni rejestrację nieważną, a stwierdzenie nieważności decyzji rejestracyjnej jest uzasadnione na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA.Stan faktyczny
Właściciele spółki cywilnej nabyli samochód osobowy, który następnie został przerobiony na samochód ciężarowy. Starosta E. wydał nową decyzję rejestracyjną, zmieniając klasyfikację pojazdu na ciężarowy specjalizowany, opierając się na opinii rzeczoznawcy i zaświadczeniu stacji kontroli pojazdów. Prokurator wniósł sprzeciw od tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa z powodu braku nowego świadectwa homologacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło nieważność decyzji Starosty E. z powodu rażącego naruszenia prawa. Po utrzymaniu w mocy swojej decyzji przez SKO, J. B. (nabywca pojazdu) wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Marzenna Glabas Asesor WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Grzegorz Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r., sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zmian w dowodzie rejestracyjnym pojazdu - - oddala skargę.
A. W. i R. C. jako wspólnicy spółki cywilnej A s.c. w E. zakupili w dniu 9 sierpnia 1999r. samochód osobowy marki "[...]" o nr nadwozia "[...]" według faktury VAT Nr "[...]". Samochód ten posiadał świadectwo homologacji z dnia 8 lutego 1999r, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, określające, że jest to samochód osobowy. Samochód ten decyzją Starosty E. z dnia 10 sierpnia 1999 r. został zarejestrowany w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego w E. pod numerem rejestracyjnym "[...]" na nazwisko A. W., a jako współwłaściciel pojazdu został wpisany R. C.
Po rejestracji samochód został poddany przeróbkom polegającym na zamontowaniu za fotelami kraty oddzielającej przegrodę pasażerską od bagażowej. W dniu 11 sierpnia 1999 r. rzeczoznawca techniki samochodowej i ruchu drogowego dokonał oceny technicznej pojazdu, a Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie nr "[...]" o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego. W tym samym dniu A. W. wystąpił do Starostwa Powiatowego w E. z wnioskiem o zmianę klasyfikacji omawianego samochodu na sam. ciężarowy załączając do podania wspomnianą ocenę techniczną i zaświadczenie Stacji Kontroli Pojazdów.
Decyzją Starosty E. z 11 sierpnia 1999 r. na wyżej wymieniony samochód wydano nowy dowód rejestracyjny na nazwisko właściciela A. W. i współwłaściciela R. C., zachowując ten sam numer rejestracyjny, przy czym jako rodzaj pojazdu i przeznaczenie wskazano samochód ciężarowy specjalizowany.
Pojazd ten został zbyty J. B.
W dniu 5 kwietnia 2001 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w O., działając na podstawie art. 184 kpa, wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty E. z dnia 11 sierpnia 1999 r. w sprawie zmiany rodzaju i przeznaczenia samochodu osobowego marki "[...]" o nr rej. "[...]" na samochód ciężarowy specjalizowany o przeznaczeniu uniwersalnym, zarzucając tej decyzji rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 68 ust. 9, art. 72 ust l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, z późn. zm.) polegające na pominięciu procedury homologacyjnej określonej w tych przepisach oraz w § 55 i 56 rozporządzenia z dnia
1 lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz.U. z 1996 r. Nr 155, póz. 772), Prokurator wnosił o stwierdzenia nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § l pkt 2 kpa podnosząc, że o charakterze pojazdu nie mogą rozstrzygać dokonane przeróbki, czy zmiany konstrukcyjne opisane w opinii rzeczoznawcy, lecz nowe świadectwo homologacji na ten typ pojazdu.
W dniu 29 sierpnia 2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. działając w trybie nadzoru instancyjnego wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Starosty E. z dnia
11 sierpnia 1999 r. o wszczęciu postępowania powiadomiono A. W., R. C., J. B. oraz Prokuratora Rejonowego w O.
Decyzją nr "[...]" z 23 listopada 2001r., wydaną z powołaniem się na art. 156 § l pkt 2, 157 § l i 158 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., stwierdziło nieważność powołanej decyzji Starosty E. z dnia 11 sierpnia 1999 r.
W uzasadnieniu decyzji, podniesiono, iż stosownie do art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, po. 602, ze zm.) właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić, w terminie nie przekraczającym 30 dni, starostę o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. Wskazano nadto, że § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 1999 r., Nr 59, póz. 632 ze zm.) stanowił, że w przypadku innych danych technicznych pojazdu zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym, do zawiadomienia dołącza się dokument (dokumenty) potwierdzający, że dokonane zmiany są zgodne z przepisami określającymi warunki techniczne pojazdów. Kolegium stwierdziło, iż cytowany przepis rozporządzenia nie wskazywał konkretnie jakie dokumenty mogą być uznane za wystarczające do dokonania w dowodzie rejestracyjnym pojazdu zmiany danych technicznych, o których mowa w tym przepisie, jednak zgodnie z art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Podkreślono, że pojęcie rodzaju pojazdu stanowi element i cechę typu pojazdu. Na tej podstawie organ stwierdził, że omawiany przepis ustawy dotyczy także sytuacji, w której na skutek dokonanych przeróbek w samochodzie osobowym polegających na przystosowaniu go do przewożenia ładunków nastąpiła zmiana jego rodzaju, mianowicie stał się on w świetle obowiązujących warunków technicznych pojazdów samochodem ciężarowym specjalizowanym. Kolegium wskazało nadto, iż stosownie do treści art. 68 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym za producenta nowego typu pojazdu samochodowego oraz przedmiotów jego wyposażenia uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy. W sytuacji, gdy takiej zmiany dokonuje właściciel pojazdu w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, on jest zatem, zdaniem organu, obowiązany do uzyskania nowego świadectwa homologacji. Organ stwierdził, iż przedstawione w uzasadnieniu decyzji stanowisko znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności w uchwałach z dnia 23 października 2000 r. sygn. akt OPK 17/00 i z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. akt OPK 18/00, a także w wyrokach z dnia 11 maja 2001 r. (II SA./Po 160/00 i II SA/Po 161/00). Organ wskazał nadto, iż świadectwo homologacji typu pojazdu, którego sprawa dotyczy, było wydane dnia 8 lutego l999 r. pod nr "[...]" przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej i określało pojazd jako samochód osobowy. W oparciu o powyższe organ uznał, iż występując o zmianę rodzaju przedmiotowego pojazdu na ciężarowy specjalizowany właściciel pojazdu stosownie do art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 r. obowiązany był uzyskać najpierw świadectwo homologacji na ten pojazd. W ocenie organu dokumentu tego nie mogły zastąpić rutynowe badania techniczne. W świetle powyższego Kolegium uznało, iż wydanie
przez Starostę E. decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu jako samochodu ciężarowego specjalizowanego, mimo, że ze świadectwa homologacji wynikało, że jest to samochód osobowy, stanowi rażące naruszenie przywołanych w rozstrzygnięciu przepisów. Na poparcie swego stanowiska Kolegium przytoczyło stwierdzenie z uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2001 r. (sygn. akt II SA/Po 160/00), iż rażący charakter naruszenia prawa wynika nie tylko z faktu oczywistego naruszenia postanowień przepisu art. 68 ust. l, 2 i 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ale także ze skutków z tym związanych polegających na przyjęciu, że badania techniczne mogą zastąpić świadectwo homologacji, a tym samym uznaniu za dopuszczalne rejestrowanie samochodu ciężarowego na podstawie świadectwa homologacji na samochód osobowy bez zmian tego świadectwa.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. złożyli A. W. i R. C. wnosząc o uchylenie decyzji SKO z dnia 23 listopada 2001 r. oraz o umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucali brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego oraz naruszenie art. 156 § l pkt 2 kpa poprzez stwierdzenie, że decyzja rejestracyjna narusza prawo w stopniu rażącym. W uzasadnieniu podali, że brak jest wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn, dla których Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uznało decyzję rejestracyjną za naruszającą prawo w sposób rażący. Podnosili także iż przepisy ustawy o ruchu drogowym, jak również przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 czerwca 1999 r. budziły poważne wątpliwości interpretacyjne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu wniosku, powołując się na art. 127 § 3 i art. 138 § l pkt 2 kpa w związku z art. 156 §1 pkt 2 kpa, decyzją z dnia 20 listopada 2002 r., nr "[...]" orzekło o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia 23 listopada 2001 r. Powołując się na treść art.72 ust. l pkt 3, art.78 ust. 2 pkt 2 i art. 68 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 14 ust. 2 wymienianego wcześniej rozporządzenia, organ stwierdził, iż świadectwo homologacji wydaje się na podstawie wyników badań homologacyjnych polegających na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub część odpowiadają warunkom określonym w przepisach art. 66 ustawy, regulaminach stanowiących załączniki do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. (Dz.U. z 1979r. Nr 16, póz. 98), przyjętych do stosowania przez Rzeczpospolitą Polską wraz ze zmianami obowiązującymi od daty wejścia ich w życie oraz na podstawie polskich norm przyjętych do obowiązkowego stosowania. Podniesiono także, że w razie wprowadzenia zmian m.in.w typie pojazdu producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu. Organ wskazał także, iż w myśl art. 70 powołanej ustawy, zwolnienia producenta lub importera określonego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części, z obowiązku, o którym mowa w art. 68 ust.l, dokonać może wyłącznie Minister Transportu i Gospodarki Morskiej.
Organ podniósł nadto, iż świadectwo homologacji typu pojazdu, którego dotyczy sprawa, było wydane w dniu 8 lutego 1999 r. pod nr "[...]" i uwzględniało wymogi § 11 zarządzenia Ministra Komunikacji 12 grudnia 1983r. w sprawie
homologacji typu pojazdu (Dziennik Taryf i Zarządzeń Komunikacyjnych nr 20, póz. 47). Zawierało ono 9 elementów łącznie charakteryzujących pojazd i składających się na treść i istotę homologacji: rodzaj samochodu (osobowy), jego marka i typ, rok produkcji, numer podwozia (nadwozia), numer silnika, masa własna, dopuszczalna ładowność (liczba miejsc), dopuszczalna masa całkowita samochodu i przyczepy, największy nacisk osi najbardziej obciążonej Organ stwierdził, iż w wyciągu świadectwa homologacji podano konkretne numery podwozia (nadwozia) i silnika identyfikujące ściśle oznaczony egzemplarz samochodu marki "[...]" i do przedstawionej systematyki i terminologii był dostosowany dowód rejestracyjny pojazdu - w rubryce dotyczącej rodzaju pojazdu i przeznaczenia wpisano samochód osobowy.
Odnosząc się zaś do zarzutów dotyczących wątpliwego interpretacyjnie stanu prawnego, uznano, że decyzja nie została wydana w takich warunkach, bowiem poprawna metoda wykładni znaczenia konkretnych norm i przepisów w powiązaniu z ustalonym i ugruntowanym już sposobem ich stosowania, mimo odmiennego poglądu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, prowadziła do jednoznacznego rozumienia hipotez tych przepisów.
Kolegium uznało, że jeśli po przeróbkach homologowany samochód został zarejestrowany jako ciężarowy z pominięciem procedury homologacyjnej, to dokonana zmiana, nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Organ podniósł, iż zasadność tej argumentacji podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w oddalających wyrokach z dnia 29 sierpnia 1997 r. (II SA 1649/96), z dnia 30 kwietnia 1998 r. (II SA 155/98) i z dnia 28 sierpnia 2002 r. (II SA 1798/01 i II SA 1799/01).
W ocenie Kolegium nie można podzielić zarzutu, że stopień naruszenia prawa przez organ wydający omawianą decyzję rejestracyjną nie był rażący, skoro tylko rodzaj i treść przedkładanych przez stronę dokumentów potwierdzających zgodność z przepisami określającymi warunki techniczne zakresu dokonanych w pojeździe zmian konstrukcyjnych skutkujących zmianą rodzaju i przeznaczenia (typu) samochodu warunkowały treść merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Odnosząc się do podnoszonego we wniosku aspektu przysługującego stronie odszkodowania w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji, której jest adresatem, organ stwierdził, iż nie ma on merytorycznego znaczenia w tej sprawie, gdyż wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania.
W reasumpcji stwierdzono, iż będąca przedmiotem rozważań decyzja Starosty E. z 11 sierpnia 1999 r. obciążona jest rażącym naruszeniem prawa powodującym stwierdzenie jej nieważności, a polegającym na istnieniu sprzeczności między treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. W ocenie organu sprzeczność ta wynikła z błędnej interpretacji hipotez przepisów powołanych w tej decyzji, bowiem w ustalonych w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z osobowego na ciężarowy specjalizowany w przypadku dokonania w zarejestrowanym już pojeździe zmian konstrukcyjnych jest uzyskanie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu, a obowiązek ten na samoistnego posiadacza tegoż samochodu nakłada art. 68 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ, podniósł, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 kpa następuje wtedy, gdy treść tej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i że charakter tego naruszenia
powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ samorządnego państwa. W ocenie organu taka sytuacja nastąpiła w rozpatrywanym przypadku, bowiem w konsekwencji powyższego naruszenia samochód będący przedmiotem zgłoszenia został zarejestrowany jako ciężarowy niezgodnie z jedynym świadectwem homologacji kwalifikującym go jako samochód osobowy, wobec czego w obrocie prawnym znalazły się dwa sprzeczne ze sobą dokumenty, tj. decyzja z dnia 11 sierpnia 1999 r. oraz wspomniane świadectwo homologacji. Organ podnosząc, iż taki stan rzeczy jest nie do pogodzenia z wymogami praworządności, a wskazane uchybienie znaczące, uznał za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji obciążonej tak istotną wadą prawną.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 20 listopada 2002r. skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł w imieniu J. B. jego pełnomocnik, domagając się umorzenia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego wskazując na art. 68 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i art. 68 ust. l pkt 2 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków technicznych... z 1993 r., naruszenie prawa procesowego wskazując na art. 156 § l pkt 2 kpa, a także naruszenie podstawowych zasad kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podnosi, iż stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zarejestrowania pojazdu jako ciężarowy po upływie ponad 2 lat od dokonania tej czynności oraz po dokonaniu transakcji kupna - sprzedaży tegoż pojazdu przez Skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, nie może narażać obywatela, działającego w zaufaniu do organów, na negatywne skutki związane z wadliwością działania tychże organów. Zwrócił także uwagę na skutki podatkowe jakie mogą wyniknąć z powodu stwierdzenia nieważności decyzji Starosty E. Podniósł ponadto, że ważny interes obywatela powinien w tym wypadku stanowić podstawę odmowy prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że dotychczasowe orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji zasad postępowania związanych z procedurą zmiany rodzaju pojazdu. Organ podniósł nadto, iż podniesiony w skardze aspekt skutków podatkowych nie ma merytorycznego znaczenia w tej sprawie, gdyż wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W związku z przeprowadzoną reformą sądownictwa administracyjnego sprawy, w których - jak w tym przypadku - skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne, na których obszarze właściwości mają siedzibę organy administracji publicznej, których działalność została zaskarżona - art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1271, ze zm).
W niniejszej sprawie właściwym do rozpoznania skargi J. B. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, ponieważ na obszarze jego
właściwości ma siedzibę organ administracyjny, którego decyzja jest przedmiotem skargi.
Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270)
W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa.
Przepis art. 156 § l pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, póz.1071, ze zm.) stanowi, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Brzmienie "stwierdza" stanowi obowiązek stwierdzenia, gdy istnieje jedna z dwu samodzielnych wskazanych w tym przepisie przyczyn, tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej bądź z rażącym naruszeniem prawa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., działając w przedmiotowej sprawie jako organ nadzoru zasadnie dopatrzyło się w decyzji Starosty E. rejestrującej na wniosek A. W. samochód osobowy marki "[...]" jako samochód ciężarowy specjalizowany, rażącego naruszenia prawa, a to z kolei obligowało organ do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W sprawie bezsporna jest okoliczność, że zakupiony w dniu 9 sierpnia 1999 r. przez A. W. i R. C. samochód "[...]" o numerze nadwozia "[...]", to samochód osobowy - co wynika ze świadectwa homologacji. Dopiero poprzez przeróbkę polegającą na zamontowaniu w przegrodzie bagażowej kraty przystosowano pojazd do pojazdów ciężarowych. W ten sposób pierwotni właściciele samochodu nie mogli uczynić go pojazdem innej kategorii, a załączona do podania ocena techniczna rzeczoznawcy i zaświadczenie Stacji Kontroli Pojazdów, nie mogą być uznane za wystarczające dokumenty do dokonania rejestracji.
Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, ze zm) oraz obowiązujące na mocy cytowanej ustawy rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1.9 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów (Dz.U. Nr 59, póz. 632, ze zm).
Stosownie do art. 72 ust. l tej ustawy jednym z niezbędnych dokumentów rejestracji pojazdu jest wyciąg ze świadectwa homologacji albo odpis decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenie o pozytywnym wyniku badania technicznego, jeżeli są wymagane. Natomiast zgodnie z art. 68 ust. l ustawy producent lub importer nowego typu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego lub części jest zobowiązany uzyskać na nie świadectwo homologacji typu, wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Zatem skoro samochód marki "[...]" był pojazdem nowym, to samo zaświadczenie o badaniu technicznym pojazdu jest niewystarczające. W tej sytuacji obowiązek uzyskania świadectwa homologacji spoczywał na właścicielach, którzy dokonali przeróbki samochodu
osobowego, gdyż za producenta - zgodnie z ust. 2 tego przepisu - uważa się również podmiot dokonujący montażu lub zabudowy pojazdu. Niezależnie od powyższego stosownie do art. 68 ust. 9, w razie wprowadzenia zmian w typie pojazdu, przedmiocie wyposażenia lub części wpływających na zmianę warunków stanowiących podstawę wydania świadectwa homologacji, producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, przedmiot wyposażenia lub część. Zgodnie z uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r. (sygn. OPK 17/00, publikowana ONSA 2001, Nr 2, póz. 62) oraz z dnia 18 grudnia 2000r. (sygn. OPK 18/00, publikowana ONSA 2001, Nr 3, póz. 102), w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów, właściciel pojazdu, dokonujący w nim zmian modyfikujących rodzaj pojazdu, jest producentem i stąd też ciąży na nim obowiązek przedłożenia nowego świadectwa homologacji. Poza tym należy przywołać tezę wyżej powołanej uchwały składu pięciu sędziów NSA z dnia 23 października 2000r., która jednoznacznie potwierdza stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a mianowicie: "w świetle art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, póz. 602, ze zm) oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy specjalizowany, jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu". Stanowisko to jest tożsame ze stanowiskiem Sądu Najwyższego w wyroku z 9 listopada 2001 r. sygn. akt III RN 194/01 (OSNAPiUS z 2002r. Nr 5, póz. 103), w uzasadnieniu którego wyrażono pogląd, że nie jest dopuszczalna zmiana danych określonych w świadectwie homologacji pojazdu w drodze wydania zaświadczenia w wyniku badań technicznych tego pojazdu.
Reasumując, przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyraźnie rozróżniają homologację od badania technicznego pojazdu i nie dopuszczają możliwości traktowania ich zamiennie. Homologacja stwierdza zgodność pojazdu co do przypisanych mu funkcji, budowy itp., natomiast badanie techniczne stwierdza sprawność techniczną pojazdu.
W tym stanie sprawy skoro dokonane przeróbki w pojeździe spowodowały zmianę funkcji pojazdu z osobowego na ciężarowy, a nadane mu nowe cechy spowodowały zmianę kategorii pojazdu, to wymogiem dla rejestracji było uzyskanie świadectwa homologacji na nowy, przerobiony typ pojazdu. Brak takiego świadectwa czyniło - zdaniem Sądu - rejestrację nieważną, bowiem zarejestrowanie pojazdu na podstawie badania technicznego rażąco naruszało powołane wyżej przepisy prawa. W konsekwencji na podstawie art. 156 § l pkt 2 Kpa, uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji organu rejestracyjnego.
Zadaniem organu w postępowaniu nieważnościowym, a więc w postępowaniu nadzwyczajnym, jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazło zastosowanie obowiązujących norm prawnych, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie organ uzasadnił dlaczego w jego ocenie decyzja Starosty E. o zmianie klasyfikacji pojazdu osobowego na ciężarowy rażąco naruszyła prawo i ocenę tę Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela. Nie może być uznane za nierażące naruszenie prawa zatwierdzenie decyzją czynności mającej na celu obejście tego prawa, jakim
niewątpliwie była zmiana przeznaczenia pojazdu bez odpowiedniego świadectwa homologacji.
Nadto rejestrując pojazd w oparciu o wyniki badania technicznego, Starosta E. wkroczył w kompetencje Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, gdyż tylko on był uprawniony, stosownie do art. 70 powołanej ustawy, do zwolnienia z obowiązku przedłożenia świadectwa homologacji.
Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż podnoszony w skardze aspekt skutków podatkowych, nie ma merytorycznego znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż wykracza poza przedmiot niniejszego postępowania.
Sąd nie może odnieść się do podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 68 ust. l pkt 2 Ht.b rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków technicznych... z 1993 r., ponieważ skarżący nie wskazał aktu promulgacyjnego, w którym wymienione przez niego rozporządzenie zostało ogłoszone. Jeśli nawet skarżącemu chodziło o rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (t.j. Dz.U. z 1996 r. Nr 155, póz. 772, ze zm.), to akt ten utracił moc 2 lipca 1999 r. na podstawie § 58 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia l kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, póz. 432), z wyjątkiem § 55-62, § 63 ust.2 pkt l i ust. 3 oraz § 65 ust. l pkt 28, 29, 31 i 32.
W tej sytuacji, podniesiony w skardze wobec zaskarżonej decyzji zarzut rażącego naruszenia prawa okazał się nieuzasadniony.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło