II SA 908/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA AsesorWSA Tadeusz Lipiński Irena Szczepkowska (Spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty w sprawie zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym samochodu "[...]" I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 20 (dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. A. W. i R. C., wspólnicy spółki cywilnej A w E., zakupili w dniu 14 czerwca 1999 r. samochód marki "[...]" o nr podwozia "[...]" posiadający wyciąg ze świadectwa homologacji, wystawiony przez "[...]", w którym stwierdzono, że jest to samochód osobowy, zgodny z typem homologowanym, na który zostało wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej świadectwo homologacji Nr "[...]" z 18 maja 1998 r. Decyzją z dnia 14 czerwca 1999 r. Starosta E., po rozpatrzeniu wniosku A. W., zarejestrował rzeczony samochód na nazwisko A. W. i współwłaściciela R. C., jako samochód osobowy. Po zarejestrowaniu samochód poddano przeróbkom polegającym na zamontowaniu kraty oddzielającej przegrodę pasażerską od bagażowej i następnie w dniu 15 czerwca 1999 r. rzeczoznawca techniki samochodowej i ruchu drogowego w E. dokonał oceny technicznej pojazdu, natomiast Stacja Kontroli Pojazdów w E. wydała zaświadczenie o dopuszczeniu pojazdu do ruchu drogowego klasyfikując samochód jako ciężarowy specjalizowany. Tego samego dnia A. W. wystąpił do Starosty E. z wnioskiem o zmianę klasyfikacji omawianego samochodu na samochód ciężarowy załączając do podania wspomnianą ocenę techniczną pojazdu i zaświadczenie stacji kontroli pojazdów. Decyzją Starosty E. z dnia 15 czerwca 1999 r. pojazd ten zarejestrowano jako samochód ciężarowy specjalizowany o przeznaczeniu uniwersalnym o ładowności 630 kg. Następnie samochód został zbyty G. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając jako organ nadzoru instancyjnego, wszczęło w dniu 28 czerwca 2001 r. z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji Starosty E. z 15 czerwca 1999 r., a następnie decyzją z 23 listopada 2001 r. Nr "[...]", stwierdziło jej nieważność z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § l pkt 2 kpa). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że świadectwo homologacji typu pojazdu, którego sprawa dotyczy, było wydane dnia 18 maja 1998 r. pod nr "[...]" przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, które określało pojazd jako samochód osobowy. Występując więc o zmianę rodzaju przedmiotowego pojazdu na ciężarowy specjalizowany właściciel pojazdu stosownie do art. 68 ust. 9, art. 72 ust. l pkt 3 i art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 1998 r. Nr 57, póz. 365 ze zm.) obowiązany był uzyskać najpierw nowe świadectwo homologacji na ten pojazd. W ocenie organu dokumentu tego nie mogły zastąpić dołączone do podania rutynowe badania techniczne. W świetle powyższego Kolegium uznało, iż wydanie z upoważnienia Starosty E. decyzji o zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu jako samochodu ciężarowego specjalizowanego, mimo, że ze świadectwa homologacji wynikało, że jest to samochód osobowy, stanowi rażące naruszenie przywołanych w rozstrzygnięciu przepisów. Na poparcie swego stanowiska Kolegium przytoczyło stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2001 r. sygn. akt II SA/Po 160/00, iż rażący charakter naruszenia prawa wynika nie tylko z faktu oczywistego naruszenia postanowień przepisu art. 68 ust. l, 2 i 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ale także ze skutków z tym związanych polegających na przyjęciu, że badania techniczne mogą zastąpić świadectwo homologacji, a tym samym uznaniu za dopuszczalne rejestrowanie samochodu ciężarowego na podstawie świadectwa homologacji na samochód osobowy bez zmian tego świadectwa. Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili: G. L. oraz A. W. i R. C. Decyzją z dnia 7 listopada 2002 r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosków A. W. i R. C. oraz G. L., utrzymało w mocy własną decyzję z 23 listopada 2001 r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy G. L. podniósł, iż właściciel pojazdu nie może ponosić negatywnych konsekwencji związanych z zastosowaniem się do kwalifikacji rodzaju pojazdu, określonej w dowodzie rejestracyjnym, będącym prawomocną decyzją wydaną przez kompetentny organ państwowy, a zatem stanowiącą urzędowe potwierdzenie faktów w niej stwierdzonych. Po przytoczeniu treści art.72 ust. l pkt 3, art.78 ust. 2 pkt 2 i art. 68 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 25 marca 1998 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, organ stwierdził, iż świadectwo homologacji wydaje się na podstawie wyników badań homologacyjnych polegających na sprawdzeniu, czy dany typ pojazdu, przedmiot jego wyposażenia lub część odpowiadają warunkom określonym w przepisach art. 66 ustawy, regulaminach stanowiących załączniki do Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych warunków homologacji i wzajemnego uznawania homologacji wyposażenia i części pojazdów samochodowych, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958r. (Dz.U. z 1979 r. Nr 16, póz. 98), przyjętych do stosowania przez Rzeczpospolitą Polską wraz ze zmianami obowiązującymi od daty wejścia ich w życie oraz na podstawie polskich norm przyjętych do obowiązkowego stosowania. Podniesiono także okoliczność, że w razie wprowadzenia zmian m.in. w typie pojazdu producent lub importer jest obowiązany uzyskać nowe świadectwo homologacji na dany typ pojazdu, którego nie mogło zastąpić zaświadczenie o wyniku badań technicznych. Organ wskazał także, iż w myśl art. 70 powołanej ustawy, zwolnienia producenta lub importera określonego typu pojazdu, przedmiotu wyposażenia lub części, z obowiązku, o którym mowa w art. 68 ust.l, dokonać może wyłącznie Minister Transportu i Gospodarki Morskiej. Kolegium uznało, że jeśli po przeróbkach homologowany samochód został zarejestrowany jako ciężarowy z pominięciem procedury homologacyjnej, to dokonana zmiana, nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Reasumując organ stwierdził, iż będąca przedmiotem rozważań decyzja Starosty E. z 15 czerwca 1999 r. obciążona jest rażącym naruszeniem prawa powodującym stwierdzenie jej nieważności, a polegającym na istnieniu sprzeczności między treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Zdaniem organu sprzeczność ta wynikła z błędnej interpretacji hipotez przepisów powołanych w tej decyzji, bowiem w ustalonych w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia pojazdu z osobowego na ciężarowy specjalizowany w przypadku dokonania w zarejestrowanym już pojeździe zmian konstrukcyjnych jest uzyskanie nowego świadectwa homologacji na dany typ pojazdu, a obowiązek ten na samoistnego posiadacza tegoż samochodu nakłada art. 68 ust. 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Organ podkreślił, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 kpa następuje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Taka sytuacja, zdaniem Kolegium, nastąpiła w rozpatrywany przypadku, bowiem w konsekwencji rażącego naruszenia prawa samochód będący przedmiotem zgłoszenia został zarejestrowany jako ciężarowy niezgodnie z jedynym świadectwem homologacji kwalifikującym go jako samochód osobowy, wobec czego w obrocie prawnym znalazły się dwa sprzeczne ze sobą dokumenty, tj. decyzja z dnia 15 czerwca 1999 r. oraz wspomniane świadectwo homologacji, co jest nie do pogodzenia z wymogami praworządności, a wskazane uchybienie znaczące i z tych przyczyn uznano za konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji obciążonej tak istotną wadą prawną. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł G. L. domagając się uchylenia obu decyzji SKO. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie dyspozycji 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 107 kpa i 138 kpa poprzez ograniczenie się przez organ do kontroli zaskarżonej decyzji bez ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący podnosi, że w zaskarżonej decyzji przytoczono niektóre z jego zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie jest mu znane kryterium, jakim Kolegium posłużyło się w ich wyborze "podejmując próbę ich rozpatrzenia", przy czym Kolegium przytacza argumenty, których de facto on nie używał ani też nie uważa za możliwe wysnucie ich z treści przedłożonego wniosku. Wskazuje, że analiza treści wydanego przez Kolegium orzeczenia nie pozwala odnaleźć wszystkich elementów wymaganych przez kpa. Zdaniem skarżącego Kolegium pominęło, te ze stawianych przez niego zarzutów, które w jego ocenie decydowały o słuszności złożonego przez niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzuca także, iż Kolegium uchyliło się od wyjaśnienie sprzeczności między twierdzeniem o jasności i niesprzeczności stanu prawnego a faktem zwrócenia się przez Kolegium do NSA z pytaniem prawnym dotyczącym tego jasnego, w ocenie organu, stanu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się do zarzutu ze skargi dotyczącego naruszenia zasady dwuinstancyjności organ stwierdził, iż dokonał oceny merytorycznej zasadności całości zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także zbadał zaskarżoną decyzję pod względem faktycznym i prawnym i jednocześnie szczegółowo wskazał w uzasadnieniu decyzji motywy rozstrzygnięcia, co podważa zarzut naruszenia art. 107 kpa. Podkreślono nadto, że ustawa Prawo o ruchu drogowym używając pojęć samochód osobowy i samochód ciężarowy bardzo wyraźnie rozróżnia je z punktu widzenia konstrukcyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie z art. 97 ust.l ustaw}' z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.). Zgodnie z art. l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, póz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l pkt l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270). Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, skutkującym koniecznością j ej uchylenia. Wobec zarzutów skargi, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 107 i 138 kpa, bez przytoczenia jego zarzutów i żądań oraz nie ustosunkowania się do każdego z nich, Sąd obowiązany był poddać szczegółowej analizie argumentację przedstawioną przez G. L. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie ocenić czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu. G. L. argumentował, iż rzeczony samochód kupił w dobrej wierze, na który otrzymał fakturę VAT i dowód rejestracyjny, z którego wynikało, że jest to samochód ciężarowy specjalizowany o ładowności 630 kg. W jego ocenie potwierdzeniem faktu, że nabyty przez niego pojazd jest samochodem ciężarowym, jest świadectwo homologacji nr "[...]" na ww. samochód wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej, którego kserokopię załączył do wniosku. Dalej podnosił, iż Kolegium wydając po prawie 3 latach od rejestracji pojazdu, niekorzystną dla niego decyzję, oparło się m.in. na opinii technicznej Biura Rzeczoznawców Techniki Samochodowej i Ruchu Drogowego w T. stwierdzającej, że rzeczony pojazd jest samochodem osobowym o dopuszczalnej ładowności 5 osób+283 kg, która to opinia jest w jego ocenie nierzetelna i niepełna, a ponadto sprzeczna z oceną rzeczoznawcy techniki samochodowej i ruchu drogowego w E. z dnia 15 czerwca 1999 r. Z tych względów wniósł o poddanie jego samochodu opinii niezależnego rzeczoznawcy tak, aby były wzięte pod uwagę, wszystkie zmiany, a także parametry i dane techniczne zawarte w świadectwie homologacji Nr "[...]" na samochód ciężarowy "[...]", dokładnie takie same, jakie posiada jego samochód, co jego zdaniem oznacza, że pojazd ten spełnia cechy samochodu ciężarowego. Ponadto w obszernym piśmie z dnia 30 stycznia 2002 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, G. L. domagał się "przywrócenia ważności decyzji Starosty Powiatowego w E. wywodząc m.in., iż zgodnie z art. 72 Prawa o ruchu drogowym rejestracji dokonuje się na podstawie wyciągu ze świadectwa homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego. Ponowił nadto argumentację, iż w przypadku jego pojazdu uzyskanie nowej homologacji nie było niezbędne ze względu na to, że identyczne samochody, o tych samych parametrach technicznych miały wydane przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej fabryczne świadectwo homologacji na samochód ciężarowy, a zatem posiadacz także w ten sposób może udowodnić, że nabyty przez niego samochód nie był samochodem osobowym. Homologacja wydawana jest bowiem na typ pojazdu, przez który należy rozumieć pojazdy jednej kategorii, które nie różnią się pod względem istotnych cech, takich jak: producent, fabryczne oznaczenie typu, główne względy konstrukcyjne. Do wniosku G. L. dołączył kserokopie: l/świadectwa homologacji typu pojazdu Nr "[...]" z dnia 30 czerwca 1998 r., wydanego przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej stwierdzającego na podstawie przeprowadzonych badań w Instytucie Transportu Samochodowego, że samochód ciężarowy marki "[...]" typ "[...]" produkowany przez A sp. z o.o. w L. jest zgodny z załączonym opisem technicznym typu pojazdu i odpowiada warunkom, o których mowa w § 55 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z l lutego 1993 r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (t.j. z 1996 r., Dz.U. Nr 155, póz. 772), 21 Zmianę Nr l do ww. świadectwa z dnia 6 listopada 1998 r. dotyczącą dopuszczalnej masy przyczepy, 3/ Zmianę Nr 2 do ww. świadectwa z dnia 3 grudnia 1998 r. dotyczącą liczby miejsc do siedzenia, 4/ opis techniczny typu pojazdu, wymieniający jako dane ogólne: rodzaj pojazdu - samochód ciężarowy, marka - "[...]" , typ-"[...]", numery seryjne podwozia (nadwozia) tego typu zaczynają się od "[...]". Z analizy zaskarżonej decyzji wynika, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze skoncentrowało się w zaskarżonej decyzji przede wszystkim na zarzutach zgłoszonych przez A. W. i R. C., nie przedstawiło natomiast całościowo i rzetelnie argumentów G. L., które w jego ocenie przemawiały za brakiem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, jak również nie dokonało ich merytorycznej oceny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, na co wskazuje skarżący, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Ciąży na nim zatem obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa, przez wskazanie faktów, które uznał udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadził i dlaczego nie uznał zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 21/98, nie publ. z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt IV SA 274/97, LEX nr 48234, z dnia l lutego 2001 r. sygn. akt I SA 1756, nie publ.). Zaznaczyć przy tym należy, iż organ odwoławczy nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę, jeśli w jego ocenie wniosek dowodowy dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W takim przypadku powinien jednak wskazać konkretne motywy takiego stanowiska w uzasadnieniu swojej decyzji. Obowiązek taki spoczywał właśnie na Samorządowym Kolegium Odwoławczym, jako organie właściwym - w niniejszej sprawie - do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § l kpa) złożonych przez strony niezadowolone z rozstrzygnięcia tego organu wydanego w pierwszej instancji. Podnoszone bowiem przez G. L. zarzuty dotyczyły niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że przedmiotowy samochód nie mógł zostać zarejestrowany jako samochód ciężarowy, gdyż nie posiada nowego świadectwa homologacji na typ pojazdu. W takiej sytuacji należało przede wszystkim odnieść się do załączonego do wniosku świadectwa homologacji nr "[...]" stwierdzającego, że samochód marki "[...]" typ "[...]" jest samochodem ciężarowym specjalizowanym, a w miarę potrzeby skonsultować podnoszone przez skarżącego argumenty z A w L. jako uprawnionym do wystawiania wyciągów ze świadectw homologacji wydawanych przez Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej na typ pojazdu. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. sygn. akt IV SA 703/99 (LEX nr 51234) "organ, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. Sili kpa. Nie można też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji nie może zastępować organu w działaniach do których jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć." W obecnym stanie faktycznym niniejszej sprawy, wobec nie ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nie poddania ich merytorycznej ocenie Sąd nie jest w stanie ocenić jej legalności, a w szczególności, czy orzeczenie to zostało wydane po rozważeniu całokształtu zebranego w sprawie materiału i po dokonaniu jego właściwej oceny. Z tych względów, stosownie do art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270) należało orzec jak w pkt I sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego (pkt II sentencji) i oraz o niewykonywaniu zaskarżonego wyroku uzasadniają przepisy art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.