II SA/Ol 1002/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego – zarzutów do postępowania egzekucyjnego - oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie przez J. H. jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", którym to orzeczeniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nie uwzględniające zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego (uznał zarzuty za bezzasadne), w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, tj. o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Z przekazanych Sądowi przez organ akt administracyjnych wynika, iż postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia prac budowlanych, po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy adaptacji i rozbudowie budynku gospodarczego (byłej hydroforni), na budynek mieszkalny na działce nr "[...]" i "[...]", obręb "[...]", gmina "[...]" – tj. łącznika między budynkiem hydroforni, a budynkiem mieszkalnym, zostało ostatecznie zakończone. Decyzją z dnia "[...]", Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nakazującą J. H. rozbiórkę części wyżej wskazanego obiektu budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006r., oddalił skargę J. H. na decyzję organu II instancji. Decyzja zatem jest ostateczna i podlega wykonaniu. Upomnieniem z dnia "[...]", organ I instancji, wezwał J. H. do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia "[...]". Następnie PINB, wszczynając postępowanie egzekucyjne w administracji, wystawił w dniu "[...]" tytuł wykonawczy, nr "[...]", w którym wskazał, że J. H. nie wykonał obowiązku wynikającego z decyzji z dnia "[...]", wydanej na podstawie art. 50 A pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm., dalej jako: Prawo budowlane), polegającego na rozbiórce części obiektu budowlanego, wykonywanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy adaptacji i rozbudowie budynku gospodarczego (byłej hydroforni), na budynek mieszkalny na działce nr "[...]" i "[...]", obręb "[...]", gmina "[...]" – tj. łącznika między budynkiem hydroforni a budynkiem mieszkalnym. W dniu "[...]", J. H. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zobowiązany stwierdził, iż wybudowany obiekt służy jako zabezpieczenie przed degradacją budynku mieszkalnego, jednocześnie spełnia rolę ściany oporowej budynku hydroforni, a dokonanie rozbiórki będzie powodować zniszczenie, co może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Postanowieniem z dnia "[...]", znak: "[...]", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej jako: ustawa Egz. Adm., nie uwzględnił zarzutów zgłoszonych przez J. H., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, uznając je za bezzasadne. Organ wskazał, iż argumenty zobowiązanego nie dotyczą postępowania egzekucyjnego a merytorycznego, które zostało zakończone ostateczną decyzją. Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 29 ustawy Egz. Adm., bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednocześnie na podstawie wskazanej podstawy prawnej, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem zarzuty J. H. dotyczące postępowania merytorycznego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż organ egzekucyjny nie ma do tego legitymacji prawnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie, J. H. wskazał na tożsame argumenty, jak w zarzutach do postępowania egzekucyjnego. Nadto podniósł, że został skazany wyrokiem karnym, wymierzono mu karę grzywny w wysokości 2000 złotych, zatem uważa, iż nie może być dwa razy karany za to samo wykroczenie. Postanowieniem z dnia "[...]", znak "[...]", WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej jako: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zarzuty podnoszone w zażaleniu przez zobowiązanego nie dotyczą wydanego przez organ I instancji postanowienia, lecz polemizują z koniecznością dokonania rozbiórki, orzeczonej ostateczną i podlegającą wykonaniu decyzją PINB z dnia "[...]". Organ nadzoru budowlanego administracji publicznej ma obowiązek egzekwowania wykonania decyzji ostatecznej. Kwestionowane postanowienie zostało wydane w postępowaniu egzekucyjnym. Ocena jego legalności powinna być dokonana przede wszystkim z punktu widzenia zgodności z przepisami ustawy Egz. Adm. Organ odwoławczy wskazał na określone w art. 33 wyżej powołanej ustawy, podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, oraz powołał uchylony przepis art.116 tej ustawy, określający środki egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Podał, że grzywna w celu przymuszenia jest najłagodniejszym środkiem egzekucyjnym w administracji, bowiem strona może wykonać nałożony na nią obowiązek i w myśl art. 125 § 1 ustawy Egz. Adm., nałożone na nią, a nie uiszczone lub nie ściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Podał również, że grzywna nie jest karą lecz środkiem przymuszenia w celu wykonania decyzji ostatecznej, dlatego zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 8 ustawy Egz. Adm..) nie jest zasadny. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. H., żądając jego uchylenia W uzasadnieniu skargi przytoczył argumentację zawartą w zarzutach do postępowania egzekucyjnego, jak też w zażaleniu od postanowienia organu pierwszej instancji. Ponownie stwierdził, iż dokonanie rozbiórki może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Wskazał, iż nie stawił się na rozprawę w sprawie II SA/Ol 976/05, w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego, gdyż stawiennictwo nie było obowiązkowe, a sprawa była dla niego bezsporna. Błędne pouczenie Sądu Administracyjnego w Olsztynie o możliwości zaskarżenia wyroku w tej sprawie spowodowało, iż nie złożył w terminie wniosku o uzasadnienie wyroku, a jego wniosek o przywrócenie tego terminu okazał się bezskuteczny. Nadto skarżący wniósł o powołanie sądowego rzeczoznawcy w celu wykonania technicznej ekspertyzy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny może wzruszyć zaskarżone postanowienie jedynie wówczas, gdy narusza ono przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z uwagi na to, że postanowienia poddane kontroli sądowej dotyczą postępowania egzekucyjnego, zatem tylko to postępowanie może mieścić się w granicach sprawy w rozumieniu wymienionego przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wbrew jej zarzutom zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przechodząc do istoty, podnieść należy, iż oczywistym jest, że obowiązek egzekucyjny w niniejszej sprawie istnieje i powinien być egzekwowany. Zatem organy administracji zobowiązane były wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu likwidacji skutków samowoli budowlanej. W niniejszej sprawie podstawą prawną egzekucji jest prawomocna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", znak "[...]", nakazująca J. H. rozbiórkę części obiektu budowlanego, wykonanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przy adaptacji i rozbudowie budynku gospodarczego (byłej hydroforni), na budynek mieszkalny na działce nr "[...]" i "[...]", obręb "[...]", gmina "[...]" – tj. łącznika między budynkiem hydroforni a budynkiem mieszkalnym ( cześć D tytułu wykonawczego, rubryka 24 ). Wskazać należy, iż Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest ustaleniami w zakresie stanu faktycznego zawartymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2006r., sygn. akt II SA/Ol 976/05, oddalającym skargę J. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]". w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego. Wskazać ponownie należy, iż w trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany może wnieść zarzuty jedynie z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy Egz. Adm. Powoływanie się na inne przyczyny nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia takich zarzutów (patrz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia. 27 października 1999r., sygn. akt IV SA 1104/96, niepubl.). Skarżący zgłosił zarzut naruszenia przez organy egzekucyjne normy art. 33 pkt 8 ustawy Egz. Adm., polegający na zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, ale nie potwierdził tego zarzutu żadnymi przekonywującymi argumentami. Wskazał natomiast na okoliczności, które nie mogą być przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Kwestia, iż wybudowany obiekt służy jako zabezpieczenie przed degradacją budynku mieszkalnego, jednocześnie spełnia rolę ściany oporowej budynku hydroforni, a dokonanie rozbiórki będzie powodować zniszczenie, co może doprowadzić do katastrofy budowlanej, nie może i nie stanowi zarzutu, który może być podnoszony w niniejszej sprawie. Także stanowisko skarżącego, iż nie może być dwa razy karany za to samo wykroczenie, gdyż został już skazany wyrokiem karnym na karę grzywny w wysokości 2000 złotych, należy uznać za błędne. Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, orzekaną w postępowaniu karnym przez sądy powszechne za popełnione przestępstwa lub wykroczenia. Jest natomiast środkiem przymuszenia w celu wykonania decyzji ostatecznej, jednym ze środków wymienionych w art. 1a pkt 12b ustawy Egz. Adm., środkiem egzekucyjnym, który podlega umorzeniu w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Należy zauważyć, iż organ egzekucyjny w niniejszej sprawie, nie wydał jeszcze postanowienia o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, jak również nie zastosował innego środka egzekucyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym, ustawa Egz. Adm. do realizacji tego obowiązku przewiduje następujące środki egzekucyjne: grzywnę w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokalu i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni (art. 1 a pkt 12 b ustawy). Dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym należy kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego (patrz wyrok NSA W-wa z dnia 25 lipca 2006r., sygn. II OSK 463/05). W tym miejscu należy zauważyć, iż organ drugiej instancji, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał uchylony przepis art.116 ustawy Egz. Adm. Przepis ten został skreślony przez art.1 pkt 80 ustawy z dnia 6 września 2001r., o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2001r. Nr 125, poz. 1368) i utracił moc z dniem 30 listopada 2001r. Wskazaną ustawą, w art. 1 pkt 2 dodano art.1 a, w brzmieniu podanym powyżej (art. 1 a pkt 12 b ustawy). Również zawarty w skardze i podnoszony przez skarżącego na rozprawie przed Sądem w dniu "[...]". argument, iż nie stawił się on na rozprawę, w sprawie o sygn. II SA/Ol 976/05, w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego, gdyż stawiennictwo nie było obowiązkowe, a sprawa była dla niego bezsporna, nie może być przedmiotem zarzutu i rozważań w niniejszej sprawie. Także podnoszona przez skarżącego okoliczność jego odstąpienia od zaskarżenia wyroku w powyższej sprawie, z powodu nieprawidłowego pouczenia go przez Sąd Administracyjny w Olsztynie o takiej możliwości, nie może stanowić zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, iż kwesta ta była przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który prawomocnym postanowieniem z dnia 31 maja 2006r., sygn. akt II SA/Ol 976/05, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 kwietnia 2006r., oddalającego skargę w sprawie ze skargi J. H. na decyzję WINB z dnia "[...]", w przedmiocie rozbiórki części obiektu budowlanego. Na uwzględnienie nie zasługuje także zawarty w skardze wniosek skarżącego o powołanie sądowego rzeczoznawcy w celu wykonania technicznej ekspertyzy. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. "sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Z powyższego wynika, iż przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Przeprowadzenie tego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. Zatem sąd administracyjny nie jest uprawniony do powołania dowodu z opinii sądowego rzeczoznawcy, co postuluje w swej skardze J. H. W wyroku z dnia 19 kwietnia 2000r., SA/Sz 358/99, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym określony w przepisie art. 29 § 1 ustawy z 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jednoznaczny, albowiem organ egzekucyjny, wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku, podejmowałyby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej. To skutkowałoby, że organ egzekucyjny byłby jakby trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązki podlegając egzekucji został określone. Reasumując, należy ponownie podkreślić, iż argumenty zobowiązanego nie dotyczą postępowania egzekucyjnego a merytorycznego, polemizują z koniecznością dokonania rozbiórki, orzeczonej ostateczną i podlegającą wykonaniu decyzją PINB z dnia "[...]". Organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Jednocześnie na podstawie wskazanej podstawy prawnej, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem prawidłowo organy administracji uznały, iż zarzuty J. H. dotyczące postępowania merytorycznego nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż organ egzekucyjny nie ma do tego legitymacji prawnej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z obowiązującym prawem, skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.