II SA/Ol 101/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta O. przez Kierownika Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miasta w O. orzeczono o wymeldowaniu H. G. z pobytu stałego z lokalu nr 12 położonego przy ulicy C. 22 w O. W uzasadnieniu wskazano, iż z wnioskiem o wymeldowanie wystąpił L. S., podając iż jego teściowie H. i T. Ga. przekazali przedmiotowy lokal aktem darowizny na rzecz wnioskodawcy i jego żony. Podano, iż z ustaleń organu wynika, że H. G. od ponad 20 lat stale przebywa w P., gdzie było i jest rzeczywiste ześrodkowanie jej interesów życiowych (praca, rodzina). Wskazano, iż od 1968r. zameldowana była wraz z mężem na pobyt stały w P. przy ul. W. "[...]", a po otrzymaniu w 1986r. przedmiotowego lokalu spółdzielczego zameldowała się w nim na pobyt stały. Jednakże od 1990r. zarejestrowano meldunki czasowe H. G. w P. przy ul. W."[...]". Podano, iż w 1998r. H. i T. G. przekazali przedmiotowy lokal córce i zięciowi zamieszkującym w Niemczech. Do października 1997r. H. G. sprawowała zarząd przedmiotowym lokalem, a od tego czasu lokal objęli w faktyczne podsiadanie właściciele. Podniesiono, iż zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie jest potwierdzeniem faktycznego przebywania w danym lokalu i służy wyłącznie celom ewidencyjnym, zaś wszelkie roszczenia dotyczące udostępnienia lokalu mają charakter cywilnoprawny. Podano, iż w aktualnym stanie faktycznym H. G. utrzymuje tzw. fikcyjne zameldowanie na pobyt stały, gdyż tylko stałe przebywanie w lokalu upoważnia do posiadania w nim zameldowania. W związku z tym zostały spełnione ustawowe przesłanki do orzeczenia o wymeldowaniu. Od decyzji tej złożyła odwołanie H.G., zarzucając brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Wojewodę uchylono zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż postępowanie wyjaśniające jest mało wyczerpujące, gdyż organ I instancji oparł się jedynie na zeznaniach stron, które są bezpośrednio zainteresowane wynikiem sprawy, a nie przeprowadził żadnych innych dowodów. Wskazano, iż nie ustalono wielu istotnych kwestii, a mianowicie daty opuszczenia lokalu przez H. G., faktu jej zamieszkiwania w tym lokalu i charakteru jej pobytu oraz okoliczności czy obecnie znajdują się tam jakieś jej rzeczy. Organ odwoławczy wskazał na zasadność przesłuchania świadków oraz ewentualnego przeprowadzenia oględzin przedmiotowego lokalu. Podniesiono ponadto, iż tytuł prawny do przedmiotowego lokalu posiada oprócz L. S. także jego żona E.S. i organ winien poinformować ją o prowadzonym postępowaniu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Prezydenta Miasta O. ponownie orzeczono o wymeldowaniu H. G. z pobytu stałego z lokalu nr 12 przy ulicy C. 22 w O. W uzasadnieniu wskazano, iż rozpatrując ponownie sprawę przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu w obecności zainteresowanych stron. W trakcie oględzin ustalono że w przedmiotowym lokalu od kilku miesięcy nikt nie przebywa, zaś przez okres co najmniej kilkunastu lat lokal ten był wynajmowany lokatorom, co potwierdziła H. G., zarządzająca tym mieszkaniem do października 2007r. Stwierdzono, iż w lokalu znajdują się meble, które służyły mieszkającym w nim lokatorom, będące własnością H. G., a które to rzeczy L. S. chce wydać właścicielce. Ponadto powołano się na informacje z Urzędu Gminy w P., iż lokal w którym faktycznie mieszka H. G. jest własnością jej syna. Podano, iż z wyjaśnień złożonych przez E. S. wynika, iż H. G. od wielu lat mieszka w P. ze swoim synem, który sprawuje nad nią opiekę i nie ma żadnych przeszkód, żeby zameldowała się tam na pobyt stały. W ocenie organu pobyt H. G. w P., gdzie jest zameldowana na pobyt czasowy od 1990r., ma niewątpliwie charakter stały. Podniesiono ponadto, iż H. G. opuściła przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny. Do czasu złożenia wniosku o wymeldowanie jej z tego lokalu posiadała do niego klucze, a zatem miała dostęp do mieszkania i mogła w nim mieszkać. W ocenie organu deklaracja H. G. o chęci powrotu do spornego lokalu została złożona jedynie na potrzeby sprawy o wymeldowanie, lecz nie odzwierciedla jej rzeczywistego zamiaru. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła H. G., wnosząc jej uchylenie. Podniosła, iż żądanie L. S. o wymeldowanie jej z lokalu nie ma żadnego uzasadnienia, zaś jej córka nie brała dotychczas udziału w postępowaniu i nie uczestniczyła w przeprowadzonych oględzinach. Podniosła, iż obecni właściciele mieszkania dotychczas w nim nie zamieszkali, a lokal wystawiony jest na sprzedaż. Zarzuciła, iż wnioskodawca nie partycypował w kosztach zakupu przedmiotowego lokalu, gdyż lokal ten został przydzielony przez przedsiębiorstwo, w którym pracował mąż odwołującej się, a następnie wykupiony przez nią i jej męża. Podniosła, iż jest osobą w podeszłym wieku, chorą i obecnie nie ma gdzie mieszkać. Podała, iż jeżeli sąd zwolni ją z opłat sądowych, to zostanie rozpatrzony wniosek o zwrot darowizny mieszkania. Odwołująca się zarzuciła, iż w trakcie oględzin L. S. nie dopuścił świadków, którzy bywali u niej w domu w O., a ponadto iż nie przesłano jej wyjaśnień złożonych przez jej córkę – E. S. Nadmieniła również, iż od 2007r. nie jest już czasowo zameldowana w P., zaś osoby w jej wieku nie można wymeldować "na bruk". Dlatego jeśli tylko wnioskodawca lub Urząd Miasta zapewni jej mieszkanie, wówczas wymelduje się ona z lokalu przy ulicy C. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podano, iż uzupełniając materiał dowodowy wykazano bezspornie, iż H.G. od wielu lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. C. "[...]" w O. Podniesiono, iż nie jest prawdziwe twierdzenie odwołującej się, iż nie ma obecnie gdzie mieszkać. Ustalono bowiem, iż od 1990r. H.G. wielokrotnie meldowała się na pobyt czasowy w P. przy ul. W. "[...]" w mieszkaniu należącym do jej syna – M. G.o, utrzymując jednocześnie pobyt stały w O. Wskazano, iż odwołująca się nie zaprzecza, że zamieszkuje w P. Tam też odbiera wszelką korespondencję. Fakt zamieszkiwania w P. potwierdza również córka odwołującej się – E. S., która podała iż mieszkanie w P. zostało wykupione z zasobu gminy za pieniądze jej matki, ale formalnie właścicielem mieszkania jest jej brat – M. G., u którego H.G. stale zamieszkuje i której brat zapewnia opiekę. Wskazano, iż córka odwołującej się – E.S. podała, iż jest poinformowana o działaniach jej męża w niniejszej sprawie i na wszystko wyraża zgodę. Wskazano, iż wprawdzie odwołująca się otrzymała kopię protokołu z przesłuchania córki dopiero po wniesieniu odwołania, lecz uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Podniesiono, iż podczas przeprowadzonych oględzin H.G. sama stwierdziła, iż ostatni raz w przedmiotowym lokalu nocowała w 1998r., a przez następne lata wynajmowała ten lokal studentom. Wskazano, iż od października 2007r. lokalem dysponuje L. S., który podał, iż wymienił zamki w drzwiach wejściowych mieszkania, bowiem ostatni lokator nie zwrócił kluczy. Oceniając całość zgromadzonego materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż zasadne było wydanie decyzji o wymeldowaniu H. G., gdyż zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wprawdzie istnieją wątpliwości dotyczące daty opuszczenia lokalu przez odwołującą się, jednak w ocenie organu bezsporne jest, iż okres nieprzebywania jej w miejscu zameldowania na pobyt stały jest bardzo długi, a centrum jej spraw życiowych znajduje się w P., w mieszkaniu należącym do jej syna. Ze względu na swój wiek i stan zdrowia odwołująca się wymaga ciągłej opieki, którą zapewnia jej syn. Zdaniem organu deklaracja powrotu do O. została złożona wyłącznie na potrzeby niniejszej sprawy o wymeldowanie, gdyż nie została poparta żadnymi działaniami. Wskazano, iż skoro H.G. przez wiele lat nie czyniła starań o powrót do mieszkania w O., a swoje osobiste i majątkowe interesy skoncentrowała w innym miejscu, to dała wyraz swojej woli trwałego i dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały. Zatem zameldowanie na pobyt stały w przedmiotowym lokalu nie odzwierciedla stanu faktycznego. Wskazano ponadto na fakt, iż przedmiotowe mieszkanie jest przedmiotem sporu między stronami postępowania, a odwołująca się uzależnia wymeldowanie od zapewnienia jej mieszkania przez zięcia lub przydzielenia przez urząd miasta. Te okoliczności wskazują, iż zameldowanie odwołującej w przedmiotowym lokalu nie służy potwierdzeniu faktu jej pobytu w tym lokalu, a jest jednym z elementów toczącego się sporu. Skargę na powyższą decyzję złożyła H. G., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż po wydaniu decyzji Wojewody z dnia "[...]" L. S. usunął z przedmiotowego mieszkania część należących do niej rzeczy, które świadczyły o jej zamieszkaniu w spornym lokalu, a także nie zgodził się na udział w oględzinach mieszkania przybyłych z nią osób. Podała, iż jej córka wraz z mężem otrzymali przedmiotowe mieszkanie jako darowiznę bez żadnego wkładu, gdyż mieszkanie to otrzymali ona i jej mąż w 1986r. Wyjaśniła, iż w tym czasie nie mogli przeprowadzić się do O., bowiem mąż był już ciężko chory. Podała, iż wezwała córkę i jej męża do dobrowolnego zwrotu mieszkania. Wskazała, iż w tej chwili nie posiada lokalu do zamieszkania, a u syna nie może dalej mieszkać, gdyż nie stać jej na utrzymywanie bezrobotnego syna i ponoszenie wszystkich opłat. Ponadto ona sama jest chora, a w tym stanie wymeldowanie jej z mieszkania bez zapewnienia lokum jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazano, iż skarżąca podnosi argumenty nie mające wpływu na wynik sprawy, gdyż przedmiotem postępowania jest wyłącznie kwestia wymeldowania, nie zaś spory stron dotyczące własności przedmiotowego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Stosownie do treści art. 15 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego na czas powyżej 3 miesięcy, jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy nie dopełni ona tego obowiązku, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie jej wymeldowania (art. 15 ust. 2 powołanej ustawy). Zatem wymeldowaniu w drodze decyzji administracyjnej podlega osoba, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. O opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można zaś mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Przy czym wskazać należy, iż zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007r. (Sygn. akt II OSK 133/06, LEX 327831) opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zatem dla oceny charakteru opuszczenia lokalu mniejsze znaczenie mają twierdzenia osoby zainteresowanej, zaś istotniejsze są dające się obiektywnie stwierdzić okoliczności. Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena zaistnienia przesłanek do orzeczenia o wymeldowaniu nie budzi zastrzeżeń. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, iż skarżąca nie mieszka w lokalu położonym przy ul. C. "[...]" w O. co najmniej od 1998r., kiedy to – jak sama podała - ostatni raz nocowała w miejscu swojego stałego zameldowania. Nie budzi też wątpliwości fakt, iż przedmiotowy lokal skarżąca opuściła dobrowolnie. Skoro bowiem aktem darowizny z dnia 29 września 1998r. przekazała przedmiotowy lokal swojej córce i zięciowi i od tego czasu w nim nie przebywała, to nie sposób uznać została zmuszona do jego opuszczenia. Wskazać przy tym należy, iż w akcie darowizny nie zastrzeżono na rzecz skarżącej żadnego uprawnienia do lokalu w formie np. służebności mieszkania, co mogłoby świadczyć o zamiarze powrotu skarżącej do przedmiotowego lokalu. Co więcej skarżąca przez wiele lat po opuszczeniu lokalu posiadała do niego klucze i miała swobodny dostęp do lokalu, lecz mimo to w przedmiotowym lokalu nie zamieszkiwała, lecz wynajmowała je osobom trzecim, a sama przebywała w lokalu w P. W związku z tym nie ma znaczenia fakt, iż - jak twierdzi skarżąca – pozostawiła w lokalu rzeczy, które zostały usunięte przez wnioskodawcę, gdyż sama przyznała iż od wielu lat w lokalu tym nie przebywała. Nie sposób zatem uznać za wiarygodne twierdzenie skarżącej, iż nie opuściła lokalu w sposób trwały, skoro od wielu lat skoncentrowała centrum swoich spraw życiowych w innym lokalu. Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, iż stosownie do art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jedynie potwierdza fakt pobytu danej osoby w przedmiotowym lokalu. Zatem zameldowanie, bądź też jego brak nie ma żadnego wpływu na stosunki cywilnoprawne dotyczące lokalu. Decyzja o wymeldowaniu nie ma zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii własności lokalu, ani prawa do dysponowania nim. Dlatego też poza przedmiotem niniejszej sprawy pozostaje kwestia sporu między stronami o wkład pieniężny na wykup spornego mieszkania oraz odwołania darowizny przez skarżącą. W związku z tym argumentów podnoszonych przez skarżącą nie można uznać za skuteczne. W tym stanie rzeczy skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).