II SA/Ol 101/12

Dnia 6 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2012 roku sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 30 września 2011r. T. P. złożył wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką B. P., która jest osobą ciężko chorą, leczącą się onkologicznie. Decyzją z dnia "[...]" organ I instancji odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Podniósł przy tym, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wystąpienie przesłanek pozytywnych, określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz nie wystąpienie przesłanek negatywnych wskazanych w art. 17 ust. 5 tej ustawy. Ustalono, że B. P. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawca T. P. zaś nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na konieczność całodobowej opieki nad chorą matką. Organ wskazał przy tym na wystąpienie w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki uniemożliwiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. na fakt pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim. Od tej decyzji wnioskodawca złożył odwołanie, stwierdzając, że nie zgadza się z jej treścią. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu I instancji. W zaskarżonym rozstrzygnięciu Kolegium zaprezentowało stanowisko mówiące, iż negatywną przesłankę zawartą w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a (świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie pozostającej w związku małżeńskim) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992) należy interpretować w taki sposób, aby nie niweczyć skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07), który zaakcentował fakt niezgodnego z prawem pominięcia możliwości nabycia prawa do świadczenia przez osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko, niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego taka osoba jest obciążona obowiązkiem alimentacyjnym – a więc również nad małżonkiem. W niniejszej sprawie zaś powodem odmowy przyznania T. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest okoliczność, że pozostaje ona w związku małżeńskim i to jej małżonek – I. P. jest osobą, na której w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny. Organ odwoławczy podkreślił, że T. P. mógłby ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką, gdyby nie pozostawała ona w związku małżeńskim lub gdyby jej małżonek nie mógł sprawować opieki. Następnie pismem z dnia 4 stycznia 2012r. T. P. wywiódł skargę na ww. rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że status osoby bezrobotnej nie może eliminować jej z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. W związku z tym podkreślenia wymaga fakt, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do przyznania lub odmowy przyznania spornego świadczenia. Rola sądu ogranicza się do zbadania, czy właściwe organy administracji przeprowadziły postępowanie zgodnie z prawem je regulującym oraz, czy prawidłowo zastosowały prawo materialne będące źródłem przyznania lub odmowy przyznania uprawnienia. Podkreślić należy, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przesłanki przyznania, wysokość oraz zasady wypłacania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). W ust. 1 stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny (według zmienionego przepisu – z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności), 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast w myśl art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Biorąc pod uwagę jednak ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) trzeba zauważyć, że ukształtował się pogląd, iż nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, automatycznie traci prawo do świadczenia z uwagi tylko na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Jednakże z taką sytuacją na gruncie przedmiotowej sprawy nie mamy do czynienia. Niewątpliwie osobą, na której w pierwszym rzędzie ciąży obowiązek opieki nad B. P., jest jej mąż I. P.. Z akt sprawy nie wynika, że nie może on sprawować opieki nad żoną, na przykład z uwagi na orzeczoną niepełnosprawność czy choćby zły stan własnego zdrowia. Sam zaś fakt podjęcia zatrudnienia przez I. P. nie może stanowić przesłanki pozytywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawcy T. P.. Słusznie bowiem zauważył organ w odpowiedzi na skargę, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie w pierwszej kolejności powołanej do opieki, która rezygnuje z takiego zatrudnienia właśnie w celu sprawowania opieki. Przedmiotowe świadczenie jest więc swoistego rodzaju rekompensatą dla opiekuna, który ze względu na stan zdrowia podopiecznego zmuszony jest do rezygnacji z aktywności zawodowej. Nie jest to natomiast forma świadczenia z uwagi tylko na trudną sytuację materialną. Dlatego też wyjaśnić trzeba skarżącemu, że to nie jego status bezrobotnego był przyczyną odmowy przyznania rzeczonego świadczenia. Na gruncie przedmiotowej sprawy bowiem o wnioskowane świadczenie mógłby się ubiegać I. P. jako mąż niepełnosprawnej B. P., w przypadku gdyby zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad żoną. Ponadto trzeba mieć na uwadze, że w aktualnym stanie prawnym stosownie do zmienionego art. 17 ust. 5 pkt 2a wspomnianej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Opisana sytuacja jak już wspomniano nie zaistniała jednak na gruncie rozpoznawanej sprawy. Uznać zatem należy, iż organy administracji słusznie stwierdziły w niniejszej sprawie brak uprawnienia strony skarżącej do spornego świadczenia – choć jednocześnie Sąd nie neguje faktu sprawowania przez niego opieki nad swoją matką. Wobec powyższego organy nie miały możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego. Na marginesie dostrzec trzeba, że sytuacja życiowa rodziny skarżącego, a zwłaszcza stan zdrowia jego matki, jakkolwiek obiektywnie bardzo trudna i wymagająca najwyższego współczucia, to jednak nie mogła mieć decydującego wpływu na przyznanie przedmiotowego świadczenia, byłoby to bowiem sprzeczne z przywołanymi już regulacjami ustawowymi dotyczącymi tego świadczenia. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił