II SA/Ol 1011/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od wydatków. Postanowieniem z dnia 4 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 1011/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania Stowarzyszeniu A prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. M. i R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]", a następnie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 1011/07, odrzucił zażalenie skarżącej na przedmiotowe postanowienie. Wraz z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 1011/07, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 czerwca 2009 r., w uzasadnieniu którego wskazała, iż wnosi o zwolnienie "z kosztów sądowych od zażalenia." W rubryce nr 5 formularza wniosku podniosła, iż większa cześć jej zarobków przeznaczana jest na pokrycie wydatków związanych ze spłatą pożyczek i kredytów oraz utrzymaniem mieszkania, których łączna kwota wynosi ponad "[...]" miesięcznie. W poprzednim miesiącu musiała uiścić ponadto wydatki związane z użytkowaniem działki ogrodniczej w łącznej kwocie "[...]". W rubryce nr 6 formularza wniosku ("stan rodzinny") skarżąca wykazała męża, natomiast w rubryce nr 7 ("majątek") wpisała: "Prawo do połowy nakładów do budynku ok. 71 m2 (...), do tego dochodzi 48 m2 powierzchni garażu pod budynkiem." i "Współwłasność mieszkania o powierzchni 17,8 m2.". Zgodnie z rubryką nr 10 ("dochód") źródłem dochodu skarżącej jest wynagrodzenie za pracę w kwocie "[...]". Wskazać należy, iż w świetle przepisu art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który z uwagi na jego cel, interpretować należy rozszerzająco, przyjąć należy, że opłat sądowych nie pobiera się również od zażaleń na postanowienia o odrzuceniu zażaleń, o których mowa w art. 260 powołanej ustawy. Powyższe oznacza natomiast, że w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie ma obowiązku uiszczać opłat sądowych związanych z wniesieniem zażalenia na postanowienie o odrzuceniu jej zażalenia na postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Wskazać jednocześnie należy, iż zgodnie z art. 211 powołanej ustawy, koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. W konsekwencji, w zakresie rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych związanych z wniesieniem zażalenia, pozostaje wyłącznie kwestia zwolnienia od wydatków. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy, zwolnienie tylko od wydatków, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występuje przesłanka uzasadniająca zwolnienie od wydatków. To strona zatem ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej otrzymanie prawa pomocy. Rozpatrując zasadność złożonego przez nią wniosku należy brać jednocześnie pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś, jej możliwości płatnicze. Zauważyć należy, iż w warunkach niniejszej sprawy na obecnym etapie postępowania skarżąca nie wniosła o podjęcie jakiejkolwiek czynności połączonej z wydatkami. Powyższe oznacza natomiast, że nawet jeśli obecnie nie posiada ona żadnych oszczędności w związku ze wzmożonymi wydatkami z ostatniego miesiąca, to ze środków bieżących może zabezpieczyć środki pieniężne na poczet wydatków sądowych, których konieczność uruchomienia pojawi się dopiero gdy zdecyduje się wnieść o podjęcie takiej czynności. Wskazać jednocześnie należy, iż postanowieniem z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 1011/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosków E. i R. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniami z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt II OZ 1054-1055/08, oddalił zażalenia skarżących na przedmiotowe postanowienie, a w ich uzasadnieniu stwierdził, że nie wykazali oni, iż nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Wykazany w formularzach PPF stan majątkowy skarżących nie uzasadnia bowiem przyznania prawa pomocy. Z analizy tych formularzy oraz formularzy wniosku złożonego w niniejszej sprawie przez skarżącą i wniosku z dnia 30 czerwca 2009 r. złożonego równocześnie przez skarżącego wynika, że dane w nich zawarte – w szczególności co do sytuacji majątkowej skarżących, wysokości ponoszonych wydatków i osiąganych dochodów nie uległy znacznym zmianom. Różnice polegają na tym, że skarżąca utraciła dochód z czynszu najmu, ponadto pomimo, że wykazała skarżącego w rubryce nr 6 formularza wniosku to nie prowadzi już z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Z zażalenia skarżącej złożonego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia "[...]", sygn. akt "[...]","[...]", wynika bowiem, iż skarżący pomimo, że nadal są małżeństwem prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, gdyż ich związek małżeński jest wyłącznie związkiem formalnym. Przedstawione różnice nie mogą doprowadzić do odmiennej oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej także na obecnym etapie postępowania sądowego. Zauważyć należy, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nawet jeśli małżonkowie mieszkają oddzielnie, pozostając w tzw. separacji faktycznej, to nie zwalnia ich to od obowiązku wzajemnej pomocy, rozciągającego się na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami. Stosownie bowiem do art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W warunkach niniejszej sprawy, skarżący pomimo, że nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego nadal wspierają się wzajemnie, o czym świadczy spłacanie wyłącznie przez skarżącą jako dysponującą większymi dochodami kredytów i pożyczek, z których środki pieniężne przeznaczone zostały m.in. na nieruchomości, których skarżący są współwłaścicielami. Odnośnie utraty przez skarżącą dodatkowego dochodu stwierdzić natomiast należy, iż nie wykazała ona, aby okoliczność ta znacząco wpłynęła na jej sytuację materialną, uniemożliwiając poniesienie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża wydatków, które mogą, lecz nie muszą pojawić się w przyszłości. Skarżąca nie wskazała bowiem nawet na zamiar złożenia wniosku o podjęcie czynności połączonej z wydatkami. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, aby jej obecna sytuacja rodzinna i materialna uzasadniała przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od wydatków. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.