II SA/Ol 1015/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu powołał się na trudności jakie napotyka próbując załatwić sprawę. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma synami i synową. Do jego majątku należy dom o pow. "[...]", w którym mieszka wspólnie ze wskazanymi wyżej członkami rodziny. W rubryce nr 9 podniósł, że dzieci nie ponoszą kosztów utrzymania domu. Dodał też, że od dnia "[...]" jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. W rubryce nr 10 skarżący wykazał jedynie dochód żony z tytułu "[...]" w kwocie "[...]" brutto. Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego oraz osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym m.in. wyciągów z posiadanych przez skarżącego i wskazane osoby rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku braku posiadania rachunków bankowych – oświadczenia skarżącego o braku posiadania przez określone osoby jakichkolwiek rachunków bankowych. Skarżący pouczony został jednocześnie, że nieprzedłożenie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący przedłożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczył, iż jeden syn "[...]", natomiast drugi syn i synowa pracują, lecz ich dochody przeznaczane są na przebudowę domu, "[...]". W związku z powyższym, dzieci nie partycypują w wykazanych w przedmiotowym piśmie kosztach utrzymania domu. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, skarżący oświadczył, iż nie ma możliwości ich przedstawienia. Do przedmiotowego pisma procesowego, skarżący załączył kserokopie: "[...]", zaświadczeń pracodawców drugiego syna i synowej o wysokości ich wynagrodzeń, decyzji o uznaniu go za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, własnej informacji PIT-11 za okres od "[...]" do "[...]", dokumentu, z którego wynika dochód netto żony oraz dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków na energię, wodę, ścieki, wywóz nieczystości i spłatę kredytu na piec CO. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wskazanych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Zauważyć jednocześnie należy, iż dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie bez znaczenia pozostaje sytuacja materialna członków najbliższej rodziny strony. Dzięki ich pomocy może bowiem ona przezwyciężyć własne trudności finansowe. Obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kro. Z przepisów art. 87, 91 i 128 kro wynika natomiast, iż także rodzice i dzieci powinni wspierać się wzajemnie i pomagać w trudnych sytuacjach życiowych. W niniejszej sprawie, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, skierowane zostało do niego wezwanie z dnia "[...]". Pomimo pouczenia o skutkach niezastosowania się do przedmiotowego wezwania, skarżący nie przedłożył jednak wszystkich żądanych dokumentów źródłowych i oświadczeń, a mianowicie wyciągów z posiadanych przez niego i wskazane osoby rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy lub oświadczenia o braku posiadania jakichkolwiek rachunków bankowych. Skarżący oświadczył jedynie, iż nie ma możliwości ich przedstawienia, nie wyjawiając jednak przyczyny braku tej możliwości. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada przedmiotowych wyciągów, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia natomiast ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Brak przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący i osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają na tych rachunkach środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący nie złożył wyraźnego oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż nieujawnienie przez skarżącego sytuacji finansowej własnej i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym w pełnym zakresie uniemożliwia podjęcie korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.