II SA/Ol 102/14
WyrokWSA w Olsztynie2014-03-31
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Tadeusz Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność postanowienia Wójta Gminy o uzgodnieniu koncesji na wydobywanie kruszywa, opierając się na rzekomym rażącym naruszeniu prawa, w szczególności art. 16 ust. 5 Prawa geologicznego i górniczego, poprzez brak wskazania numerów działek w postanowieniu uzgadniającym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie SKO, uznając, że organ ten nie wykazał w sposób dostateczny rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu przez Wójta postanowienia uzgadniającego koncesję. Brak wskazania konkretnych numerów działek w postanowieniu uzgadniającym nie stanowił sam w sobie rażącego naruszenia prawa, a materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne stwierdzenie sprzeczności z planem miejscowym. Ponadto, sąd wskazał na potrzebę analizy kwestii nieodwracalnych skutków prawnych w kontekście art. 42 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego oraz na niedostateczne rozważenie przesłanek z art. 31 k.p.a. dotyczących udziału organizacji społecznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie A wniosło o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy uzgadniającego koncesję na wydobywanie kruszywa, zarzucając rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze początkowo odmówiło stwierdzenia nieważności, ale następnie, w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchyliło własne postanowienie i stwierdziło nieważność postanowienia Wójta. Spółka A zaskarżyła to postanowienie SKO, kwestionując m.in. naruszenie art. 16 ust. 5 Prawa geologicznego i górniczego oraz art. 156 § 2 k.p.a. w związku z nieodwracalnymi skutkami prawnymi.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasądził zwrot kosztów postępowania od SKO na rzecz skarżącej spółki A oraz orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 31 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 roku sprawy ze skargi spółki A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o uzgodnieniu koncesji na wydobywanie kruszywa I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Stowarzyszenie A pismem z dnia 21 kwietnia 2012r. na podstawie art. 31 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) skierowało do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy A z dnia "[...]" uzgadniającego na wniosek spółki A wydanie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża A. Jednocześnie wniosło o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu.
We wniosku podniesiono, że postanowienie, którego dotyczy wniosek, wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa – przepisów prawa materialnego, tj. art. 106 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. – Prawo geologiczne i górnicze, art. 16 ust. 5, art. 105a tej ustawy oraz rażącym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 124 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz 77 k.p.a. Wskazano, że wniosek Stowarzyszenia jest uzasadniony zarówno ze względu na jego cele statutowe jak i interes społeczny, wyrażający się w dążeniu do wyeliminowania z obrotu prawnego przedmiotowego postanowienia, z udziałem którego udzielono spółce A koncesji na wydobywanie kopaliny pospolitej ze złoża kruszywa naturalnego A, znajdującego się na gruntach wsi A i B (gmina A) oraz Rumy (gmina A), która to działalność zdaniem stowarzyszenia przyczynia się do pogorszenia stanu środowiska naturalnego na obszarze sąsiadującym z terenem wydobycia złoża.
Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy z dnia "[...]", o uzgodnieniu pod względem zgodności z planem przestrzennego zagospodarowania gminy A udzielenia spółce A koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża A..
Natomiast postanowieniem z dnia "[...]" Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy A z dnia "[...]", stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Nie jest ono także dotknięte innymi wadami kwalifikowanymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. Okoliczności wskazane przez Stowarzyszenie nie mieszczą się w kategorii rażącego naruszenia prawa, dlatego, że nie można dostrzec sprzeczności między rozstrzygnięciem, a stanowiącymi jego podstawę przepisami prawa materialnego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 12 listopada 2012r. Stowarzyszenie A zanegowało twierdzenia Kolegium, podnosząc m. in., że nie odniosło się ono do zgodności postanowienia uzgadniającego z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W konsekwencji Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia stwierdzającego nieważność postanowienia Wójta Gminy A.
Postanowieniem z dnia "[...]" wydanym w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło własne postanowienie z dnia "[...]" i stwierdziło nieważność postanowienia Wójta Gminy A z dnia "[...]" o uzgodnieniu pod względem zgodności z planem przestrzennym zagospodarowania gminy dla Gminy A udzielenia spółce A koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża A.
Rozpatrując sprawę ponownie Kolegium podzieliło stanowisko Stowarzyszenia mówiące, że w poprzednim orzeczeniu Kolegium nie dokonało ustaleń, czy kwestionowane postanowienie Wójta A w sposób oczywisty narusza art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niewłaściwą wykładnię i stosowanie. Wymóg zgodności postanowienia uzgadniającego z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest oczywisty, natomiast Kolegium nie dokonało oceny czy doszło do naruszenia wskazanego wyżej art. 16 ust. 5 ustawy - w sytuacji, gdy zostało ono wydane w sposób sprzeczny z zapisami planu, stanowiącymi akt prawa miejscowego. W świetle tego przepisu prawa organ udzielający koncesji na działalność, obowiązany jest współdziałać z wójtem (burmistrzem czy prezydentem) przy wydaniu decyzji w trybie określonym przepisem art. 106 k.p.a. Przepis art. 16 ust. 5 ustawy Prawa geologicznego i górniczego wyklucza udzielenie uzgodnienia na podstawie innych kryteriów, niż na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rozstrzygające znaczenie ma okoliczność przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wynikająca z uchwały. Badane postanowienie Wójta Gminy A wymogu tego nie spełnia, bowiem nie wskazuje numerów działek, z których wydobywanie kruszywa uzgodniono. Z wyrysu do rysunku ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy A wynika, że teren wydobycia kruszywa we wsi A to teren rolny. Nadto w planie brak informacji o przeznaczeniu i zakwalifikowaniu terenu planowanej inwestycji, jako terenu górniczego, co bezsprzecznie stanowi o braku zgodności planowanego zamierzenia z ustaleniami miejscowego planu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" pełnomocnik spółki A zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu :
1) naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez uznanie, że ustalenia planu przestrzennego gminy dla Gminy A uniemożliwiały uzgodnienie koncesji, a zatem w myśl tego przepisu uzgodnienie było niedopuszczalne,
b) art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że wydanie decyzji o udzieleniu koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża A oraz rozpoczęcie działalności objętej koncesją nie stanowi zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych,
2) naruszenie przepisów postępowania :
a) art. 31 k.p.a. poprzez uznanie, że Stowarzyszenie A wykazało, że może w niniejszej sprawie żądać wszczęcia postępowania z uwagi na cele statutowe Stowarzyszenia oraz interes społeczny,
b) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że postanowienie Wójta Gminy A z dnia "[...]" wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa,
c) art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia, w sytuacji gdy nastąpiły nieodwracalne skutki prawne, w związku z czym stwierdzenie nieważności postanowienia było niedopuszczalne.
W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniosła, że Stowarzyszenie wbrew wymogom wynikającym z art. 31 § 1 k.p.a. nie wykazało interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia. Skoro zaś tego nie wykazało to Kolegium nie miało podstaw do wszczęcia postępowania. Niezależnie od powyższego zarzutu, w ocenie skarżącej chybiony jest zarzut Stowarzyszenia dotyczący rażącego naruszenia prawa, tj. art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze, który nakazuje organowi udzielającemu koncesji uzgodnienie udzielenia koncesji z właściwym wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta), które to uzgodnienie następuje na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w sytuacji jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Skarżąca wskazała, że przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze, nie nakazują, aby postanowienie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kruszywa wymieniało numery działek, których dotyczyć ma planowana działalność. Ponadto w dacie uzgodnienia przez Wójta A udzielenia koncesji na wydobywanie kruszywa, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie mógł kwalifikować terenu planowanej inwestycji jako terenu górniczego, albowiem teren taki mógł być wyznaczony dopiero w decyzji koncesyjnej. W świetle powyższego, nie można uznać przedmiotowego postanowienia, jako sprzecznego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skarżąca wskazała ponadto na art. 156 § 2 k.p.a., który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło lat dziesięć, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Za wywołanie takich skutków uważa się rozpoczęcie działalności objętej koncesją.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując, że wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie nastąpiło z urzędu, a nie na wniosek Stowarzyszenia. W zakresie dotyczącym nieodwracalnych skutków prawnych uniemożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji, podniesiono, że istotnie art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze tak stanowi w przypadku rozpoczęcia działalności objętej koncesją, ale przepis ten nie funkcjonował w porządku prawnym w dacie wydania kwestionowanego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia
z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji
w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach,
a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanym dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2012r., poz. 270) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Wydając zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że postanowienie Wójta Gminy z dnia "[...]", o uzgodnieniu wniosku o wydanie koncesji na wydobywanie kruszywa ze złoża A zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, co z kolei upoważniało organ do stwierdzenia jego nieważności. Organ administracji rozpoznając sprawę ponownie przyjął zatem, że spełnione zostały przesłanki z art. 156 §1 pkt. 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przede wszystkim uznało, że postanowienie z dnia "[...]" wydane zostało z naruszeniem art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego1994r. Prawo geologiczne i górnicze ( Dz.U., Nr 27 poz. 96 ze zm.), albowiem oczywisty był w dacie wydania tego postanowienia wymóg jego zgodności z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast wydając poprzednie rozstrzygniecie, uchylone następnie zaskarżonym postanowieniem, Kolegium nie dokonało ustaleń w zakresie naruszenia wskazanej wyżej normy prawnej. Co z kolei powoduje, że Kolegium naruszyło art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.
Stanowisko to nie jest prawidłowe - w tym znaczeniu, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę ponownie w niedostateczny sposób rozważyło zaistnienie przesłanki rażącego naruszenia prawa przy wydaniu postanowienia uzgadniającego, którego nieważność stwierdzona została zaskarżonym postanowieniem.
Wskazać zatem należy, że w świetle art. 15 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 4 lutego1994r. Prawo geologiczne i górnicze, obowiązującej w dacie wydania uzgadniającego postanowienia Wójta Gminy A z dnia "[...]", koncesji wymagała m.in. działalność gospodarcza w zakresie wydobywania kopalin ze złóż.
Art. 16 ust. 5 tej ustawy stanowił, że udzielenie koncesji na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3, z wyjątkiem takiej działalności wykonywanej w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga uzgodnienia z właściwym wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta. Uzgodnienie następuje na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skoro jedynym kryterium branym pod uwagę przy dokonywaniu uzgodnienia są zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to nie ulega również wątpliwości, że miał tutaj zastosowanie art. 106 k.p.a., a zatem organ współdziałający zobowiązany był do zajęcia stanowiska w określonym zakresie i przekazania go we właściwej formie organowi decydującemu. Rozstrzygające znaczenie miała zatem okoliczność przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wynikająca z uchwały nr XI/71/92 Rady Gminy z dnia 19 marca 1992r. (Dz. Urz. Woj. A Nr 13, poz. 219 z dnia 27 maja 1994r.). Natomiast badane przez organ postanowienie Wójta Gminy A nie spełnia powyższego wymogu, albowiem nie wskazuje numerów działek, z których wydobywanie kruszywa uzgodniono.
Tymczasem – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należało w sposób bardziej wnikliwy rozważyć, czy zamieszczenie w części ogólnej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalenia o treści : "obszary stwierdzonego i spodziewanego występowania złóż kruszywa należy użytkować w sposób umożliwiający podjęcie ich eksploatacji - chronić przed trwałymi lokalizacjami. W trakcie dokumentowania są duże złoża A i B w części położonej na terenie gm. A.. Zasoby złoża A wynoszą ok. 24,7 mln. ton" - jest wystarczające do wydania postanowienia o uzgodnieniu w trybie art. 16 ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze wówczas obowiązującej, czy też nie i dać temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zwrócić uwagę należy również na to, że część tekstowa planu zagospodarowania przestrzennego Gminy A wyszczególnia pięć udokumentowanych geologicznie złóż kruszywa.
Skarżąca Spółka podniosła, że z żadnego przepisu ustawy nie wynika obowiązek umieszczenia w postanowieniu właściwego organu w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kruszywa numerów działek, których dotyczy planowana działalność. W skardze podniesiono, że w świetle uregulowań ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze teren górniczy, jako przestrzeń objęta przewidywanymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego ( art. 6 pkt. 9) mógł być wyznaczony dopiero w decyzji koncesyjnej (art. 25 ust. 1).
W tej sytuacji szczególnej analizie powinna być poddana kwestia czy rzeczywiście doszło do rażącego naruszeniu prawa (art. 16 ust. 5 ustawy Prawo geologiczne i górnicze w ówczesnym brzmieniu) w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przywołało bowiem żadnego przepisu prawa, który wskazywałby na obowiązek umieszczenia w postanowieniu właściwego organu w przedmiocie uzgodnienia koncesji na wydobywanie kruszywa numerów działek, których dotyczy planowana działalność. Natomiast tę okoliczność (brak wskazania numerów działek w postanowieniu) uczyniło podstawowym powodem stwierdzenia nieważności postanowienie Wójta Gminy A z dnia "[...]".
W orzecznictwie podnosi się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste naruszenie prawa jest równoznaczne z rażącym naruszeniem prawa. Zasadnie skarżąca przywołała w tym kontekście wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.06.2011r. II GSK 725/2010, w świetle którego takie kwalifikowane naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Natomiast w wyroku z dnia 25.04.2013r., sygn. I OSK 1822/11 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych i nie może stanowić trybu konkurencyjnego w stosunku do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie zwykłym, w którym doszłoby do ponownego badania sprawy od strony faktycznej. Z tego względu w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie mogą być korygowane nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzje - których wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy - obarczone są wadami, enumeratywnie wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. – odpowiednio dotyczy to postanowień (art. 126 k.p.a.).
Stwierdzając nieważność postanowienia z dnia 12 stycznia 1998r. Kolegium wskazało także na to, że teren wsi A to teren rolny, a w planie brak jest informacji o zakwalifikowaniu tego terenu jako górniczego.
Powyższego stwierdzenia nie można zaakceptować, przynajmniej przy obecnej analizie materiału dowodowego i stopniu jego zgromadzenia. Analizując powyższe posłużyć się należy słusznym stwierdzeniem Kolegium zawartym w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Odnośnie do zarzutów naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. stwierdzono, że w sprawie materiał dowodowy, a w zasadzie jego brak, nie pozwala stwierdzić czy organ uzgadniający prowadził (jeśli tak to w jakim zakresie) postępowanie w przedmiocie uzgodnienia.
Właśnie brak materiału dowodowego w ocenie Sądu nie pozwalał na stwierdzenie sprzeczności postanowienia Wójta A z ustaleniami przyjętymi w obowiązującym wówczas planie. Kolegium z jednej strony przyjmuje, że należy stwierdzić nieważność postanowienia, gdyż teren, z którego miało być wydobywane kruszywo to teren rolny, by jednocześnie stwierdzić, iż nie wiadomo jakie działki objęte zostały uzgodnieniem. Logicznym jest więc to, że jeżeli nie wiemy jakich działek dotyczył wniosek to nie można stwierdzić czy wnioskiem i w konsekwencji uzgodnieniem objęty jest teren rolny, leśny czy przeznaczony w planie pod wydobycie kruszywa. Brak zachowania stosownych dokumentów w Urzędzie Gminy w A nie zwalniał Kolegium od obowiązku ustalenia jakich konkretnie działek dotyczył wniosek o dokonanie uzgodnienia. Najprostszym rozwiązaniem wydaje się być wystąpienie do organu, który zwracał się o dokonanie uzgodnienia. Zwrócić należy uwagę również na to, że w aktach administracyjnych (str. 1) znajduje się postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 10 kwietnia 1998r., który nie zgłosił zastrzeżeń do wyznaczenia granic obszaru i terenu górniczego A w sposób przedstawiony na mapie stanowiącej załącznik do wniosku.
W sytuacji gdy niewiadomą pozostaje to, jakich działek dotyczył wniosek i postanowienie uzgadniające, nie można stwierdzić, że wydane postanowienie jest sprzeczne z ustaleniami planu miejscowego.
Niczego w przedstawionej wyżej kwestii nie wyjaśnia mapa stanowiąca część graficzną planu. Do mapy nie została dołączona legenda, która zgodnie z pismem Wójta A z dnia "[...]" nie jest czytelna. Kolegium przyjmując jednak, że w okolicach wsi B znajdują się wyłącznie tereny rolne nie wskazało na to, jakie oznaczenia o tym przekonują. Nadto z części tekstowej planu wynika, że w Gminie A jest pięć udokumentowanych geologicznie złóż kruszywa, natomiast w trakcie dokumentowania są kolejne złoża. Gdyby argumentację Kolegium w obecnym stanie sprawy uznać za słuszną to należałoby stwierdzić, że między częścią tekstową planu i częścią graficzną istnieje sprzeczność.
Poza dyskusją pozostaje to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności danego aktu bierze się pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji lub postanowienia. Rzeczą równie oczywistą jest także to, że nieodwracalne skutki prawne następują po wydaniu danego aktu. Dlatego też należy odróżnić przyczyny stwierdzenia nieważności, które muszą istnieć w czasie wydawania danego aktu, w tym wypadku postanowienia Wójta Gminy A, od przeszkód stwierdzenia jego nieważności, które muszą istnieć w czasie orzekania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Dlatego też w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia 12 stycznia 1998r. powinno być badane wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych pod kątem unormowania zawartego w art. 42 ust. 1 obecnie obowiązującego prawa geologicznego i górniczego.
Skarżąca wskazała również na naruszenie art. 31 k.p.a. poprzez uznanie, że Stowarzyszenie A wykazało w niniejszej sprawie, że może żądać wszczęcia postępowania z uwagi na statutowe cele Stowarzyszenia oraz interes społeczny.
Stowarzyszenie podniosło z kolei w piśmie procesowym z dnia 8 marca 2014r., że w innym postępowaniu z jego udziałem okoliczność inicjowania postępowania jak i udziału w postępowaniu administracyjnym nie była w ogóle kwestionowana.
Odnosząc się do kwestii naruszenia wskazanego wyżej art. 31 k.p.a. przy wydaniu zaskarżonego postanowienia, zważyć należy, że zarzut ten jest o tyle uzasadniony, że przesłanki wskazane tym przepisem prawa z całą pewnością winny zostać rozważone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na etapie wniosku Stowarzyszenia A z dnia 12 listopada 20112r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wprawdzie to Stowarzyszenie zainicjowało postępowanie w sprawie poprzez złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy A z dnia "[...]" dołączając statut oraz wnosząc równocześnie o dopuszczenie do tego postępowania, to jednak postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2012r. postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte z urzędu.
W sprawie nie zanalizowano, tego czy to ostatnie postanowienie nie było wiążące na dalszym etapie postępowania administracyjnego – na etapie rozpoznania wniosku Stowarzyszenia o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tymczasem organ, ani nie wydał żadnego postanowienia w tym przedmiocie (o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu), ani też nie odniósł się w ogóle do tej kwestii w uzasadnieniu orzeczenia i nie rozważał spełnienia przesłanek z art. 31 k.p.a. Podnieść jednak należy, że na tle interpretacji art. 31 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17.02.2011r., II OSK 329/10 orzekł, że "jeżeli organ administracji nie wydał postanowienia o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, jednakże przyjmował składane przez tę organizację oświadczenia, a także doręczał tej organizacji decyzje i postanowienia, fakty te należy uznać za dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu administracyjnym. Organizacja społeczna, którą organ faktycznie dopuścił do udziału w postępowaniu i traktował jako podmiot na prawach strony ma również prawo złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji".
Jednakże kwestia ta – dotycząca spełnienia przez Stowarzyszenie A przesłanek z art. 31 k.p.a. - stanie się ponownie przedmiotem oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w związku z tym, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez dostatecznej analizy, czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust 5 Prawo geologiczne i górnicze w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego postanowienia oraz przepisów postępowania – art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. przy rozważeniu kwestii zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych. Podkreślić bowiem należy, że postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, w którym badaniu podlegało jedynie to, czy w kwestionowanym postanowieniu tkwiły kwalifikowane wady, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie miało zaś na celu ponownej oceny sprawy, co do jej istoty (jak w postępowaniu odwoławczym), lecz obejmowało kontrolę legalności samego postanowienia załatwiającego sprawę.
Z powyższych względów z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono z mocy art. 152 powołanej ustawy.
O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło