II SA/Ol 1043/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2012 r. (k. 34 akt) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił wniosek R.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", uchylającą decyzję Wójta Gminy "[...]" z dnia "[...]" o odmowie przyznania zasiłku celowego i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Składając zażalenie na to postanowienie, skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych i przyznanie mu adwokata (k. 53). W uzasadnieniu wniosku stwierdził: "Jestem młodym rolnikiem. Gospodarstwo prowadzę od 2005 r po rodzicach, które objęte jest klęską suszy co roku. Utraciłem nie z własnej winy dochód stały ze sprzedaży mleka od 1.12.2006 r. Utraciłem kwotę mleczną w kwocie 24.000 kg, bezpowrotnie przez ARR w "[...]" i bez żadnej zapłaty. Hodowlę bydła prowadzę uczuciowo, która nie przynosi żadnego dochodu a zboża zebrane zaledwie wystarczają na paszę bydła. Zostałem okradziony przez ARiMR z należnej mi premii w całości na młodego rolnika w kwocie 50 tyś zł. i 75 tyś zł. bez żadnych środków unijnych ani też pomocy unijnych na remont budynków, na zakup maszyn okradziony zostałem z należnych mi dopłat w kwocie 30 tyś zł. za 2009 rok. Utrzymuję się tylko z dopłat bezpośrednich i za ONW. Jestem źle traktowany i dyskryminowany i doprowadzony do zahamowania rozwijania gospodarstwa i jego bankructwa. Mam niezrealizowane zobowiązania wobec "4" rodzeństwa w kwocie 200. tys. zł. umową ustną przed przejęciem gosp. rolnego. Wobec rodziców 30.000 zł za zakup krów mlecznych w kwocie jeszcze 16. tyś. zł. Pożyczka w kwocie 14 tyś. zł. na spłatę kredytu suszowego w 2010 r. w banku, 3200 zł za dzierżawę , zwracam z dopłat dzierżawcy. Wobec KRUS około 1500 zł. Podatek ponad 1.000 zł rocznie. Paliwa 9.000 zł. rocznie. Nawozy 8.000 zł. Światło 5.000 zł. Opłaty za budynki opłaty maszyn i rejestracja 1,500 zł. 5-10.000 zł. Remont maszyn starych pożyczonych od rodzeństwa w zamian za remont. (...)." Według oświadczenia, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, "odrębne od rodziców". Jego majątek stanowią: "Stary dom powyżej 55 lat" ("Wymaga kapitalnego remontu od zaraz. W tym 3/4 służebność dożyw. (...) rodziców około 100 m2."); "33,05 ha fizycz., 10,55 ha przelicz. słabej ziemi 3,3 ha dzierżawa kwaśnych łąk fizycz."; "Stare budynki gospodarcze powyżej 50 lat. Obora drewniana stodoła, budynek gospodarczy w 50% służebność dożywotnia rodziców". Roczny dochód z gospodarstwa rolnego, ze sprzedaży zboża, wynosi ok. 8000 zł, a "z dopłat bezpośrednich i za ONW" około 30000 zł. W dniu 5 kwietnia 2012 r. skarżącemu doręczono wezwanie (k. 56 - 57) do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego kont bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy; 2) kopii dokumentacji wypłat otrzymywanych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, przychodów z produkcji rolnej oraz związanych z nią wydatków ("3.200 zł za dzierżawę, (...) wobec KRUS około 1500 zł. Podatek ponad 1.000 zł rocznie. Paliwa 9.000 zł rocznie. Nawozy 8.000 zł. Światło 5.000 zł. Opłaty za budynki opłaty maszyn i rejestracja 1.500 zł. 5-10.000 zł. Remont maszyn") - na podstawie której dokonane zostały wyliczenia przedstawione we wniosku; 3) kopii dowodów uiszczenia ostatnich należności za tzw. media (jeśli nie zostały uregulowane za pośrednictwem rachunku bankowego); 4) pisemnego oświadczenia – podającego uśrednioną miesięczną wysokość pozostałych wydatków - na utrzymanie i spłatę długów, – wyjaśniającego sprzeczność pomiędzy wykazaniem sprzedaży zboża jako źródła dochodu a stwierdzeniem, iż "zboża zebrane zaledwie wystarczają na paszę bydła", – tłumaczącego zdolność do długoletniego prowadzenia niekomercyjnej hodowli bydła, a przy tym powiększania areału o dzierżawione grunty; 5) kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2012 r. skarżący zawnioskował o wyłączenie niektórych sędziów i referendarzy od udziału w sprawie i przesunięcie z tego względu terminu wezwania. Jednakowoż stwierdził (k.60): "odnośnie pkt.1) Nie posiadam wyciągów z "1" rachunku bankowego w SKOK w "[...]", bo Kasa ich nie wydaje bo nie mam stałego dochodu i dlatego na żądania jak w pkt 2) nie posiadam kopii wypłaty za ONW i za dopłaty bezpośrednie, a co dotyczy opłaty za dzierżawę, jest zawarta umowa ustna. Za paliwo rachunki w oryg. są dostępne gminie, a co dotyczy pozostałych żądań to wnoszę o dopuszczenie wniosku dowodowego z przesłuchania świadków moich rodziców". Z kolei do zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów i referendarzy załączył kserokopie: – decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na 2012 r. na łączną kwotę 1018 zł (k. 83-84), – faktury za energię elektryczną z 17 maja 2012 r. na okres rozliczeniowy od 15 maja 2012 r. do 12 listopada 2012 r. na łączną kwotę 2.610, 53 zł (k. 85), – wyciągu z rachunku bankowego (w SKOK) za okres od 2 marca do 26 maja 2012 r. (k. 86), – pisma Placówki Terenowej KRUS z 30 marca 2012 r., z którego wynika, zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe oraz ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie w łącznej kwocie 1110 zł (k. 87), – druków do opłaty składek na ubezpieczenie społeczne KRUS za miesiące kwiecień, maj, czerwiec 2012 r. na łączną kwotę 36 zł, oraz na ubezpieczenia wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za w/w miesiące na łączną kwotę 366 zł (k. 88-89). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; w skrócie p.p.s.a.), strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, zakres rozpatrzenia przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu istnienia takiej okoliczności spoczywa zatem na wnioskodawcy. Winien on więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jego rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącego zastosowana (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 51/12, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący: – nie udokumentował zadeklarowanych dochodów i wszystkich wyszczególnionych w uzasadnieniu wniosku wydatków związanych z produkcją rolną, – nie przedstawił dowodów uiszczenia ostatnich należności za tzw. media, – nie podał uśrednionej miesięcznej wysokości pozostałych wydatków (na utrzymanie i spłatę długów), – nie wyjaśnił sprzeczności pomiędzy wykazaniem sprzedaży zboża jako źródła dochodu a stwierdzeniem, iż "zboża zebrane zaledwie wystarczają na paszę bydła", – nie wytłumaczył zdolność do długoletniego prowadzenia niekomercyjnej hodowli bydła, a przy tym powiększania areału o dzierżawione grunty; – nie przedłożył kopii ksiąg rejestracji posiadanych zwierząt. Odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącego wniosku dowodowego, należy wskazać, na co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwracał już jego uwagę w toku innego postępowania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpatrywany na posiedzeniu niejawnym, a nie na rozprawie i Sąd nie przesłuchuje świadków na okoliczność sytuacji majątkowej strony, lecz opiera się na dokumentach (postanowienie z 19 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 981/07, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie powyższe, w przekonaniu referendarza, nie było możliwe podjęcie niepozostawiającego wątpliwości rozstrzygnięcia w kwestii oceny sytuacji materialnej skarżącego. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.