II SA/Ol 1050/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 20 października 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie podwyższenia składników uposażenia postanawia odmówić zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1050/10. Postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił A.Z. ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 20 października 2010 r. w przedmiocie podwyższenia składników uposażenia. Skarżący nie przedłożył bowiem żądanych dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, które miały uzupełnić informacje na temat jego sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyjaśnić wątpliwości powstałe na tle złożonego we wniosku oświadczenia. Powyższe uniemożliwiło jednoznaczne stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie bez uszczerbku koniecznego dla niego utrzymania. Skarżący wnioskiem z dnia 30 lipca 2012 r. ponownie zwrócił się o ustanowienie imiennie wskazanego adwokata, podając, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie ma środków finansowych i oszczędności, nie posada też przedmiotów wartościowych. Jest jednocześnie właścicielem budynku mieszkalnego (do rozbiórki), mieszkania o pow. 36 m² i nieruchomości rolnej o pow. 059 ha. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2012 r. skarżący został wezwany do wyjaśnienia czy jego pismo z dnia 30 lipca 2012 r., złożone w terminie do wniesienia sprzeciwu, jest sprzeciwem od powyższego postanowienia, czy też kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z załącznikami. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1050/10. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawca nie wykazał, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę przedmiotowego postanowienia. We wniosku z dnia 30 lipca 2012 r. skarżący ograniczył się bowiem do powtórzenia argumentacji zawartej w uprzednio złożonym wniosku i nie odniósł się do stanowiska referendarza sądowego co do nieujawnienia pełnych danych na temat rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. W złożonym sprzeciwie skarżący zarzucił, że nie występował z wnioskiem o zmianę postanowienia w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Nr 270, zwanej dalej: p.p.s.a.), lecz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ponadto wywiódł, że referendarz sądowy nie był uprawniony do załatwienia jego wniosku na podstawie tego przepisu, gdyż takie uprawnienie nie został przewidziane w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Przede wszystkim należy podnieść, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Należy również zauważyć, że w niniejszym postępowaniu skarżący skorzystał już z możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy i został on rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 6 lipca 2012 r. Wprawdzie art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. nie wyklucza możliwości złożenia ponownego wniosku, lecz należy mieć na uwadze, że stosownie do art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Możliwość zmiany bądź uchylenia tych orzeczeń daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, to jest zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (zob. postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 237/12). Przepisy powoływanej ustawy nie przewidują możliwości rozpoznania kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w innym trybie. Wobec powyższego koniecznie było zbadanie czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Oceniając w tym kontekście powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy należy stwierdzić, że skarżący nie powołał w nim żadnych nowych istotnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. i przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wymagającym uprzedniego wykazania, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). We wniosku, na podstawie którego wydano to postanowienie skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie uzyskuje dochodów, nie posiada oszczędności, środków finansowych i przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem mieszkania o pow. 36 m² i nieruchomości rolnej o pow. 0,59 ha, która jak wskazał nie przynosi żadnych pożytków finansowych. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie potwierdzające, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku i wydruki z rachunku bankowego, w tym wskazujący wysokość środków zablokowanych przez komornika. W kolejnym wniosku skarżący również zawarł powyższe dane, a ponadto podał, że jest właścicielem domu mieszkalnego "do rozbiórki" o pow. 111,54 m². Stwierdzić zatem należy, że nie tylko nie pogorszyła się sytuacja materialna skarżącego, lecz nawet nastąpiło pewne przysporzenie majątkowe, skoro skarżący stał się w okresie pomiędzy złożeniem obu wniosków właścicielem kolejnej nieruchomości. Przekonanie skarżącego o konieczności ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia sprzeciwu od postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. nie stanowi zmiany okoliczności sprawy, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Dodać należy, że skarżący mógł osobiście dokonać tych czynności procesowych, co czynił już wielokrotnie w prowadzonych przed tut. Sądem sprawach. Wyjaśnić też skarżącemu należy, że na mocy art. 258 § 1 p.p.s.a., czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Do czynności tych należą w szczególności czynności wymienione w § 2. Zwrot "w szczególności" oznacza, że jest to wyliczenie przykładowe. Referendarz jest zatem władny uchylić lub zmienić postanowienie podjęte w sprawie przyznania prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności sprawy (art. 165), o ile nie zostało ono zaskarżone przez wniesienie sprzeciwu (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 600, R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 840). Z tych względów, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.