II SA/Ol 1054/12

Dnia 2 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2012 roku sprawy ze skargi Z. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie kary z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 12 kwietnia 2012 r. Nr "[...]", Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył Z. L. karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automacie, zabezpieczonym plombami urzędowymi, poza kasynem gry. W dniu 8 maja 2012 r. strona złożyła do Dyrektora Izby Celnej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego wraz z odwołaniem, datowanym na dzień 27 kwietnia 2012 r. oraz kserokopią nadania w dniu 30.04.2012 r. przesyłki poleconej, adresowanej do Urzędu Celnego, o numerze "[...]". W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu Z. L. podniósł, że nadał odwołanie od powyższej decyzji w placówce pocztowej w ustawowym terminie, czego dowodzi załączone potwierdzenie nadania. Przesyłka została zwrócona – z nieznanych stronie przyczyn - przez Pocztę Polską w dniu 4.05.2012r., kiedy to pracownik odebrał od Poczty korespondencję, zawierającą zwrócone odwołanie. Zdaniem odwołującego się, złożył on odwołanie w terminie, co umożliwia organowi rozpoznanie odwołania, zaś wniosek o jego przywrócenie składa z ostrożności procesowej, chcąc zachować siedmiodniowy termin z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Powyższe stanowisko o zachowaniu terminu do złożenia odwołania strona podtrzymała w piśmie z dnia 24 maja 2012 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej, stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do złożenia zwróconej przez operatora pocztowego przesyłki. W piśmie tym, odwołujący się poinformował organ, że nie posiada koperty z tej przesyłki. Po rozpatrzeniu wniosku strony, Dyrektor Izby Celnej, ostatecznym postanowieniem z dnia 06 czerwca 2012 r. nr "[...]", odmówił Z. L. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 12 kwietnia 2012 r. znak "[...]". W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie organu, odwołujący się we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił braku swojej winy. Dyrektor Izby Celnej nie dostrzegł staranności, która powinna cechować działania strony zmierzające do ochrony jej interesów. Kserokopia potwierdzenia nadania przesyłki, załączona jako dowód do wniosku o przywrócenie terminu nie świadczy jednoznacznie o nadaniu przedmiotowego odwołania w placówce pocztowej. Strona nie jest w posiadaniu zwróconej przez operatora koperty, co potwierdziłoby bezsprzecznie jako dowód nadanie oraz zwrot odwołania. Mając zaś na względzie mnogość postępowań toczących się wobec Z. L. przed organami podatkowymi, załączona kserokopia nadania przesyłki nie wskazuje jednoznacznie, iż nadana przesyłka stanowiła rzeczywiście odwołanie w przedmiotowej sprawie. Na powyższe postanowienie Z. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 12 kwietnia 2012 r. znak "[...]". Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił : – naruszenie art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację, – naruszenie art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Ordynacja podatkowa jako warunek do przywrócenia terminu wskazuje uprawdopodobnienie a nie udowodnienie, że uchybienie terminowi czynności nastąpiło bez winy strony. Organ nie kwestionował wiarygodności złożonej kserokopii dowodu nadania przesyłki poleconej, natomiast żądał złożenia do akt zwróconej przez pocztę koperty. Jako niczym niepoparte uznaje skarżący zarzuty organu, że tylko koperta zwrócona przez pocztę mogłaby dowieść bezsprzecznie, że nadana przez skarżącego koperta zawierała odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Wskazał, że organ bez trudu, dysponując numerem nadania przesyłki widocznym na kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki mógł ustalić, że przesyłka o takiej dacie i takim oznaczeniu nie doszła do Naczelnika Urzędu Celnego, co uprawdopodabnia, że dotyczyła ona odwołania w przedmiotowej sprawie, jej nadanie przez skarżącego i jednocześnie jego brak winy w tym, że przesyłka nie doszła i w efekcie nie doszło do skutecznego złożenia odwołania przez skarżącego. Ponadto skarżący zarzucił, że organ błędnie ocenił staranność, czy też jej brak u skarżącego, dokonując takiej oceny przez pryzmat czynności dokonywanych przez skarżącego w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu, podczas gdy przepisy Ordynacji podatkowej pozwalają jedynie na ocenę winy skarżącego, ewentualnego niedbalstwa w czasie wykonywania czynności czy też uchybieniu jej wykonania. Organ nie ma podstaw prawnych do dokonywania oceny staranności skarżącego na etapie czynności dokonywanych w związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty, zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ podniósł jednocześnie, że nie kwestionuje wiarygodności kserokopii potwierdzenia nadania przesyłki, zaznaczył zaś wyłącznie, że nie uprawdopodabnia to faktu nadania konkretnej przesyłki, jaką stanowi odwołanie od decyzji organu I instancji. Taki fakt potwierdziłaby koperta, zwrócona przez pocztę przez porównanie numerów nadania przesyłki, która również ewentualnie wskazałaby przyczynę zwrotu przesyłki. Organ podniósł też, że skarżący mógł również zwrócić się na piśmie z odpowiednim zapytaniem do Poczty Polskiej, celem wyjaśnienia przyczyn zwrotu przesyłki. W ocenie organu, Strona nie uprawdopodobniła dostatecznie faktycznego nadania odwołania na placówce pocztowej w ostatnim dniu ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd wydając rozstrzygnięcie, oparł się na innych powodach, niż w niej wskazane. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności postanowienia Dyrektora Izby Celnej, z dnia 06 czerwca 2012 r. nr "[...]", wykazała rażące naruszenie procedury w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest spełnienie określonych prawem wymagań co do treści, trybu i zachowania ustawowego terminu na jego wniesienie. W rozpatrywanej sprawie skarżący twierdzi, że złożył odwołanie w terminie – na dowód czego przedstawił kserokopię potwierdzenia nadania na poczcie przesyłki poleconej do Urzędu Celnego. Jednocześnie strona twierdzi, że przesyłka ta została – z nieznanych jej przyczyn - po kilku dniach zwrócona przez pocztę. Skarżący nie zachował koperty, tylko odwołanie, dołączone do wniosku o przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu oraz kolejnym piśmie skierowanym do organu, skarżący konsekwentnie twierdzi, że odwołanie złożył w terminie, a wniosek o jego przywrócenie składa wyłącznie z ostrożności procesowej. Organ, nie podejmując żadnych czynności, pozwalających na ustalenie stanu faktycznego sprawy przyjął, że odwołanie złożono po terminie i odmówił jego przywrócenia. Podniósł w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia i w odpowiedzi na skargę, że przed organem toczy się wiele postępowań wobec skarżącego i kserokopia nadania przesyłki poleconej mogła dotyczyć innego postępowania. Podniósł też w odpowiedzi na skargę, że strona mogła zwrócić się do Poczty Polskiej, celem potwierdzenia przyczyn zwrotu przesyłki. Organ, dysponując potwierdzeniem nadania przesyłki, nie podjął żadnych czynności, zmierzających do ustalenia jej rodzaju, nie ustalił, czy przesyłka o numerze widniejącym na dowodzie nadania wpłynęła do organu, co miałoby wpływ na ocenę tego dowodu. Organ przyjął, że skarżący nie złożył odwołania w terminie, chociaż nie miał ku temu podstaw, biorąc pod uwagę stan sprawy, tj. potwierdzenie nadania przez skarżącego przesyłki poleconej i wyjaśnienia strony. Organ nie dysponował bowiem dowodami na okoliczność daty złożenia przez stronę odwołania. W wyroku z dnia 22 listopada 2004 r. III SA/Wa 389/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że twierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, może nastąpić tylko wówczas, gdy organ odwoławczy dysponuje dowodami na okoliczność daty otrzymania decyzji i daty złożenia odwołania. Stanowisko to w pełni podziela skład orzekający w przedmiotowej sprawie. Organ zobowiązany jest do podjęcia z urzędu wszelkich działań, które prowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2012 r. II FSK 1630/10). Organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z przepisem art. 122 Ordynacji podatkowej, regulującym zasadę prawdy obiektywnej – uważaną za naczelną zasadę postępowania administracyjnego - stan faktyczny sprawy musi być wyjaśniony dokładnie, a nie pobieżnie. Zasadą wynikającą z art. 122 jest to, że obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności obciąża organ podatkowy. W niniejszej sprawie nie ma podstaw, aby od tej reguły odstąpić na tej zasadzie, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Strona wskazała bowiem okoliczności, z jakich wywodzi, iż dotrzymała terminu na wniesienie odwołania. Organ nie może pozostać zaś biernym w toku postępowania dowodowego i powinien być aktywny w tym postępowaniu. Ma bowiem obiektywne możliwości do ustalenia faktów w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie działania takie bezsprzecznie nie zostały zaś podjęte. Dyrektor Izby Celnej powinien zbadać, kiedy odwołanie faktycznie zostało złożone. W ponownym postępowaniu organ powinien więc podjąć w szczególności ustalenia związane z kserokopią dowodu nadania przesyłki, załączoną przez skarżącego do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (i niekwestionowaną przez organ) - w celu ustalenia, czy list o odpowiednim numerze wpłynął do organu, ewentualnie - w celu ustalenia na Poczcie przyczyn jego nieotrzymania przez organ. Dopiero przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie pozwoli na ocenę, czy odwołanie zostało wniesione w terminie i tym samym wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy, czy też należy ocenić wniosek o przywrócenie terminu– w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Zważywszy, że skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia 12.04.2012 r., wyjaśnienia wymagają również i te kwestie. Oczekiwania strony nie mogą być spełnione z następujących przyczyn: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Oznacza to, że rola sądu sprowadza się do badania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania organu w załatwianiu spraw poprzez wydanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Granice rozpoznania sprawy przez sąd wyznacza zatem treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Celnej, dotyczące odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, tym samym, ocenie Sądu podlega tylko to postanowienie. Uznając, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając na podstawie art. 152 tej ustawy, iż nie podlega ono wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. ----------------------- 6