II SA/Ol 1057/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem z 23 marca 2021 r. S. L. (dalej jako: "Strona", "Skarżąca") zwróciła się o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta O., (dalej jako: "organ pierwszej instancji") orzekł o odmowie przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji powołano przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i wyjaśniono, że Skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej jako: "u.ś.r.", a powodem odmowy przyznania świadczenia jest przekroczone kryterium dochodowe. Podano, że roczny dochód rodziny w 2019 r. wyniósł 78 460,67 zł; dochód utracony - 1 718,40 zł; dochód uzyskany za dwa miesiące – 11 273,76 zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł więc w 2019 r. 15 789,99 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 3 947,50 zł, podczas gdy ustawowe kryterium dochodowe wynosi 1 922 zł, wobec czego nie został spełniony warunek określony w art. 15 b ust. 2 u.ś.r. Od powyższej decyzji, w przepisanym terminie, odwołała się Skarżąca, wskazując, że organ popełnił błąd w obliczeniach, dzieląc jej roczny dochód za 2019 r. na dwa miesiące, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego i odmowę udzielenia jednorazowej zapomogi. Pismem z dnia 27 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), wezwało Stronę do nadesłania kopii umowy o pracę w Zespole Szkół [...], ewentualnie zaświadczenie pracodawcy o okresie zatrudnienia w ww. placówce w 2019 r. W dniu 5 października 2021 r. do Kolegium wpłynęło zaświadczenie o zatrudnieniu, z którego wynika, że Skarżąca jest zatrudniona w [...] od dnia 1 listopada 2019 r. Decyzją z dnia [...] r., Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu decyzji podano, że jedyną okolicznością sporną jest kwestia dochodu rodziny. Wskazano, że z weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów wynika, że w 2019 r. miesięczny dochód A. S. wyniósł 4 516,23 zł. Skarżąca w roku bazowym 2019 była zatrudniona w Szkole Podstawowej [...] do 31 października 2019 r., wobec czego dochód z tego tytułu należy uznać za dochód utracony. W listopadzie 2019 r. Strona uzyskała natomiast zatrudnienie w Zespole Szkół [...] (dalej jako: "[...]"), i z tego tytułu w 2019 r. uzyskała dochód w wysokości 27 723,75 zł, co daje miesięczną kwotę 11 273,74 zł. Z tego wynika, że przeciętny dochód miesięczny, obliczony zgodnie z przepisami u.ś.r. stanowi kwotę 15 789,97 zł, a na osobę w rodzinie - 3 947,49 zł. Tym samym przekroczono ustawowe kryterium dochodowe. W skardze wniesionej na ww. decyzję do tutejszego Sądu, Skarżąca wyjaśniła, że w Szkole Podstawowej była zatrudniona do 31 października 2019 r., więc dochód w wysokości 27 723,75 zł z tego zatrudnienia został utracony. Z tytułu zatrudnienia w [...] uzyskała dochód w wysokości 4 788,00 zł. Zarzuciła, że Kolegium podało, że z tytułu zatrudnienia w ZSET uzyskała dochód w wysokości 27 723,75 zł, co jest nieprawdą, na dowód czego załączyła PIT-11. Ten błąd spowodował przekroczenie kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a Skarżąca nie sprzeciwiła się temu w przepisanym terminie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 15b ust. 2 u.ś.r., zgodnie z którym jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922 zł. Przepisy art. 5 ust. 4-4b, 7-9 i 11 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 5 ust. 4 oraz 4a u.ś.r., w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Natomiast w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest to, czy w okolicznościach faktycznych sprawy prawidłowo został ustalony dochód rodziny, który w przeliczeniu na osobę w rodzinie miał, według organów, przekraczać kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia. Skarżąca zakwestionowała poprawność obliczenia jej dochodu, dołączając do skargi kopie Informacji o przychodach z innych źródeł oraz o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2019 (PIT-11). Z dokumentów tych wynika, że dochód w kwocie 26 978,39 zł pochodzi z tytułu zatrudnienia w Szkole Podstawowej [...], natomiast dochód w kwocie 4 788,00 zł - w [...]. Stosownie do art. 7 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest wyjaśnienie wnikliwe i wszechstronne stanu faktycznego sprawy. Wymaga to od organu wymienienia faktów wymagających stwierdzenia w danej sprawie oraz wskazania środków dowodowych służących temu ustaleniu. Zgodnie zaś z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z przepisów tych wynika, że celem postępowania wyjaśniającego jest ustalenie faktów, mających wpływ na rozstrzygnięcie. Etap ten jest o tyle istotny, iż nieprawidłowo przeprowadzone postępowanie może skutkować wadliwością podjętej decyzji administracyjnej. W ocenie tutejszego Sądu, organy obydwu instancji uchybiły obowiązkowi rzetelnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na wydruku z systemu teleinformatycznego Ministerstwa Finansów, podczas gdy Skarżąca już na etapie odwołania sygnalizowała, że dane z systemu przyjęte do ustalenia jej dochodu rodziny zostały nieprawidłowo zinterpretowane. Kolegium co prawda pismem z dnia 27 września 2021 r. wezwało Stronę do nadesłania kopii umowy o pracę w [...], ewentualnie zaświadczenia pracodawcy o okresie zatrudnienia w ww. placówce w 2019 r., jednak nie wyjaśniło w jakim celu żąda tych dokumentów. Skarżąca dostarczyła zaświadczenie o zatrudnieniu, z którego wynika okres jej pracy, jednak brak na nim kluczowej dla sprawy informacji - tj. wysokości uzyskiwanego miesięcznego dochodu z tego tytułu. Podkreślić w tym miejscu należy, że wydruk z systemu teleinformatycznego Ministerstwa Finansów stanowi oczywiście dowód w sprawie i można go traktować jako dokument urzędowy (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 321/20, LEX nr 3227043), jednak tak jak każdy inny dowód podlega on ocenie organu. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że naruszeniem granic swobodnej oceny dowodów jest ustalenie przez organ okoliczności faktycznych sprawy m.in. w sposób sprzeczny z prawidłami logiki (A. Ziółkowska, Formy wadliwości postępowania wyjaśniającego w ogólnym postępowaniu administracyjnym, "Samorząd Terytorialny" 2009, Nr 9, s. 70 i powołane tam orzecznictwo). Organy powinny zauważyć, że z załączonych kserokopii PIT-11 z obydwu zakładów pracy wynika, że Skarżąca przez 2 miesiące zatrudnienia w [...] uzyskała dochód w kwocie 26 978,39 zł, podczas gdy za 10 miesięcy zatrudnienia w innej placówce edukacyjnej, dochód ten miał wynieść 4 788,00 zł (co dawałoby kwotę 478,80 zł miesięcznie). Ustalenia te niewątpliwie stoją w sprzeczności z zasadami logiki, a dokonaną przez organ ocenę wydruków z systemu Ministerstwa Finansów należy uznać za dowolną, co potwierdzają przedłożone przez Skarżącą ze skargą formularze PIT-11, z których wynika jednoznacznie, że dochód uzyskany przez Skarżącą za dwa miesiące zatrudnienia przypisano do dochodu uzyskanego z pracy w szkole przez okres 10 miesięcy, zaś dochód uzyskany za pracę z 10 miesięcy – utracony - potraktowano, jako dochód z umowy o pracę za dwa miesiące. Wobec występujących w sprawie sprzeczności, organy winny raz jeszcze przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w zakresie dochodu Skarżącej za 2019 rok. To na organach spoczywa bowiem obowiązek podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 6 k.p.a.) oraz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władz publicznych (art. 8 k.p.a.). Co więcej, dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, organ powinien kierować się zasadami logicznego myślenia, doświadczeniem życiowym oraz posiadaną wiedzą (zob. P. Krzykowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1-60. Tom I, red. M. Karpiuk, A. Skóra, Olsztyn 2020, LEX/el.), tak aby prawidłowo przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i ustalić stan faktyczny sprawy, na podstawie którego zostanie wydane merytoryczne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.