II SA/Ol 1060/12

Dnia 23 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2012 roku sprawy ze skargi D. Ł.-S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia z odbywania dalszej części zasadniczej służby wojskowej bez przeniesienia do rezerwy oddala skargę. Orzeczeniem Nr "[...]" Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia "[...]" szeregowy D. C. został uznany za czasowo niezdolnego do służby wojskowej na okres 12 miesięcy. Jednocześnie stwierdzono, iż rozpoznane schorzenia żołnierza nie mają związku ze służbą wojskową. W dniu "[...]" D. C. wystąpił z wnioskiem do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]", w którym to zwrócił się o zwolnienie go w jak najszybszym terminie z odbywania zasadniczej służby wojskowej. Oświadczył jednocześnie, że nie będzie "rościł żadnych pretensji" w stosunku do jednostki, jak również, że nie będzie składał odwołania od orzeczenia Nr "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" orzekł o zwolnieniu D. C. z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem, bez przeniesienia do rezerwy, z dniem "[...]" z powodu uznania go za niezdolnego do tej służby. W uzasadnieniu przytoczono treść wniosku D. C. z dnia "[...]" oraz powołano się na orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]" z dnia "[...]" o uznaniu szeregowego D. C. za niezdolnego do służby wojskowej w związku z rozpoznanym schorzeniem. Wskazano jednocześnie, iż schorzenie to nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1992 r. Nr 4, poz. 16 ze zm.) oraz § 11 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2000 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem, a także postępowania oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach (Dz. U. z 2000 r. Nr 5, poz. 54). Wnioskiem z dnia "[...]" D. Ł-S. (poprzednio D. C.) zwrócił się do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia "[...]". Wskazał na brak wiedzy odnośnie celowego i skutecznego terminu wniesienia odwołania spowodowany zaostrzeniem choroby, na którą choruje tj. schizofrenii. Postanowieniem z dnia "[...]" Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" przywrócił zainteresowanemu termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia "[...]". W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji D. Ł.-S. wniósł o jej uchylenie w części określającej datę zwolnienia z obywania dalszej części zasadniczej służby wojskowej oraz w części określającej, że schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową. Po rozpatrzeniu odwołania, Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia "[...]". Argumentował m.in., iż kwestionowanie przez D. Ł.-S. terminu jego zwolnienia nakreślonego w zaskarżonej decyzji, które to zwolnienie nastąpiło przed terminem do złożenia przez niego odwołania od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]" nie może być brane pod uwagę jako przesłanka do uchylenia przedmiotowej decyzji, ponieważ sam zainteresowany złożył wniosek, w którym prosił o jak najszybsze zwolnienie go i zapewniał w nim, iż nie będzie składał odwołania. Z kolei żądanie skarżącego co do skierowania na komisję lekarską celem ustalenia związku jego schorzeń ze służbą wojskową nie leży w kompetencji Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]". Jeżeli skarżący jest zainteresowany procedurą wzruszenia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]", zgodnie z obowiązującymi przepisami, może wystąpić do organu, który wydał to orzeczenie lub do organu wyższego rzędu tj. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]", bądź do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Sądu D. Ł.-S. żądając jej uchylenia, jak też uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazał również, że to nie on podpisał wniosek o zwolnienie z dnia "[...]" oraz, że został zwolniony ze służby przed upływem terminu do zaskarżenia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]". W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]", w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że podstawą zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej było orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia "[...]". Wniosek skarżącego z dnia "[...]" był jedynie podstawą do ustalenia terminu zwolnienia ze służby. Własnoręczność tego wniosku uprawdopodobnił sam skarżący przez to, że nie podnosił tego zarzutu po otrzymaniu decyzji. Kwestionowana decyzja nie stanowiła podstawy samego zwolnienia ze służby, a jedynie ustalała termin tego zwolnienia. Dowódca Jednostki Wojskowej w świetle powyższego orzeczenia zobligowany był do zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej. Zwolnienie to (o kilka dni wcześniejsze niż wynikało to z przepisów prawa) z pewnością leżało w interesie skarżącego, dając mu możliwość podjęcia dalszego leczenia w warunkach "cywilnych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną jedynie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości, nie rozpatruje również sprawy kierując się na przykład zasadami współżycia społecznego (v: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2007 roku, sygn. II OSK 1402/06, publ.: LEX nr 360233). Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako; p.p.s.a.) wynika nadto, że wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze. Zgodnie z treścią art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązującą w dacie podjęcia decyzji przez organ pierwszej instancji, "przed odbyciem zasadniczej służby wojskowej żołnierza zwalnia się z tej służby w razie uznania go ze względu na stan zdrowia za trwale lub czasowo niezdolnego do służby wojskowej". Użyte w powyższej normie sformułowanie "zwalnia się" oznacza zatem, że w przypadku zaistnienia wymienionej w tym przepisie przesłanki zwolnienie ze służby wojskowej ma charakter obligatoryjny. Orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej należy do wojskowych komisji lekarskich (art. 29 ust. 1 powołanej ustawy). W dacie wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej, tryb i zasady zwalniania żołnierzy z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem regulowały przepisy rozporządzenia z dnia 11 stycznia 2000 r. w sprawie udzielania odroczeń zasadniczej służby wojskowej, zwalniania żołnierzy z tej służby przed jej odbyciem, a także postępowania oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach. Zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 powyższego rozporządzenia podstawą zwolnienia żołnierza z zasadniczej służby wojskowej przed jej odbyciem jest ostateczne orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej - w przypadku uznania, ze względu na stan zdrowia, za niezdolnego lub czasowo niezdolnego do służby wojskowej (ust. 1 pkt 1). Zwolnienie żołnierza z zasadniczej służby wojskowej następuje nie później niż po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2 pkt 1). Natomiast kwestię orzekania wojskowych komisji lekarskich w zakresie orzekania o zdolności do służby wojskowej regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Zgodnie z § 5 tego rozporządzenia do właściwości terenowych wojskowych komisji lekarskich należało zarówno orzekanie o zdolności do służby wojskowej żołnierzy niezawodowych, jak i o związku ich chorób ze służbą wojskową (§ 5 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia). W niniejszej sprawie orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w "[...]" z dnia "[...]", Nr "[...]", uznano D. Ł.-S. (poprzednio D. C.) za niezdolnego do służby wojskowej oraz stwierdzono, iż rozpoznane u niego schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą wojskową. Od orzeczenia tego skarżący, pomimo stosownego pouczenia w tym przedmiocie, nie odwołał się. Na marginesie należy zauważyć, iż skarżący złożył oświadczenie, że nie będzie "rościł żadnych pretensji" w stosunku do jednostki, jak również, że nie będzie składał odwołania od orzeczenia "[...]". W związku zaś z uznaniem D. Ł.-S. za niezdolnego do służby wojskowej spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP i właściwy organ wojskowy był zobligowany do zwolnienia go ze służby wojskowej przed jej odbyciem. W wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. (sygn. II OSK 283/05, publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "zwolnienie z odbycia zasadniczej służby wojskowej, zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej następuje z uwagi na stan zdrowia niezależnie od jego przyczyn i w decyzji w przedmiocie zwolnienia nie ma podstaw do badania i wskazywania przyczyn danego stanu zdrowia i ewentualnego związku przyczynowego pomiędzy tym stanem zdrowia a zasadniczą służbą wojskową. Jest to bowiem decyzja o zwolnieniu z odbycia zasadniczej służby wojskowej, a nie rozstrzygnięcie dotyczące samego stanu zdrowia i jego przyczyn". Pogląd prawny wyrażony w powyższym wyrok skład Sadu orzekającego w niniejszej sprawie w pełni aprobuje i przyjmuje jako własny. Zważyć należy, iż skarżący nie kwestionuje zasadności zwolnienia go ze służby wojskowej. Zarzuca jedynie, iż organ wojskowy ustalił, iż schorzenie skarżącego nie pozostaje w związku ze służbą wojskową bez przeprowadzenia właściwego postępowania wyjaśniającego. Słuszne jest jednak stanowisko organu, iż zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. W świetle powołanych przepisów nie ulega bowiem wątpliwości, iż właściwy organ wojskowy orzeka jedynie w przedmiocie zwolnienia ze służby, będąc przy tym związany orzeczeniem właściwej wojskowej komisji lekarskiej. W jego gestii nie leży zatem ani ustalanie kwestii zdolności do służby, ani związku pomiędzy schorzeniem nabytym przez żołnierza a odbywaną służbą wojskową. Zatem fakt, iż w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano, iż schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą nie stanowi rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Skoro zaś skarżący nie wykorzystał przysługujących mu środków zaskarżenia w stosunku do orzeczenia komisji lekarskiej, to nie może skutecznie domagać się od organów wojskowych orzekających w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Takie postępowanie naruszałoby bowiem stosowne przepisy o właściwości rzeczowej organów. Wobec powyższego w ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. W związku z tym skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.