II SA/Ol 1065/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany do akt weryfikacyjnych postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Wnioskiem z dnia "[...]", Spółka A (dalej powoływana jako "Spółka"), złożyła do Naczelnika Urzędu Celnego w "[...]" (Oddział Celny w "[...]"), zmiany do akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich wygranych w zakresie wyłączenia z eksploatacji automatu "[...]" od dnia "[...]", zlokalizowanego w "[...]" Postanowieniem z dnia "[...]", Naczelnik Urzędu Celnego w "[...]" odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Organ stwierdził, że strona w momencie zgłoszenia zmian do akt weryfikacyjnych utraciła już uprawnienie do prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Dyrektor Izby Celnej, decyzją z dnia "[...]", cofnął bowiem w całości decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie właściwości województwa. W zażaleniu, złożonym na to postanowienie, Spółka domagała się jego uchylenia, zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 212 w zw. z art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, że organ jest związany własną nieostateczną decyzją wydaną w innym postępowaniu; art. 120 w zw. z art. 128 Ordynacji podatkowej przez nieuwzględnienie istniejącego w obrocie prawnym zezwolenia na prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej, uznanie tego aktu za nieistniejący, podczas gdy uprawnienia przyznane tą decyzją nie zostały skutecznie uchylone oraz naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. w zw. z art. 128 Ordynacji podatkowej przez zignorowanie przez organ mocy wiążącej powołanej wyżej decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej, którą udzielono Spółce przedmiotowego zezwolenia oraz stanu prawnego i praw nabytych strony wynikających z tej decyzji, w skutek mylnego uznania, że nieostateczna decyzja może wyeliminować z obrotu prawnego ostateczną decyzję – zezwolenie. Postanowieniem z dnia "[...]", Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że poza sporem jest, iż Dyrektor Izby Celnej cofnął stronie zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa. Tym samym, zdaniem organu, strona nie posiadała już uprawnienia do ubiegania się o dokonanie zmian w aktach weryfikacyjnych. Organ odwoławczy wywiódł, że nieostateczna decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie nakłada obowiązku podlegającego wykonaniu. W konsekwencji, na podstawie tej decyzji nie jest możliwe prowadzenie egzekucji administracyjnej. W związku z tym, do tego aktu nie ma zastosowania art. 239a Ordynacji podatkowej, a zatem nieostateczna decyzja o cofnięciu zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych podlega wykonaniu. Organ odwoławczy podniósł, że Spółka może prowadzić działalność wyłącznie na podstawie ważnego zezwolenia, wobec czego winna dołączyć do wniosku dokumenty, wymagane na podstawie odrębnych przepisów związanych z działalnością gospodarczą podlegającą kontroli, w szczególności zezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, którego to zezwolenia na skutek wydania decyzji cofającej nie posiadała. Dyrektor Izby Celnej ocenił jako niezasadne zarzuty zawarte w zażaleniu. W złożonej skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 16 § 1 K.p.a. oraz art. 128 Ordynacji podatkowej przez zignorowanie przez organ mocy wiążącej ostatecznej decyzji, którą udzielono skarżącej zezwolenia na urządzania i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz stanu prawnego i praw nabytych strony wynikających z tej decyzji, w skutek niezasadnego przyjęcia, że zezwolenie to nie istnieje po wydaniu nieostatecznej decyzji o cofnięciu tego zezwolenia. Podniosła ponadto zarzut naruszenia art. 212 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię tego przepisu i mylne uznanie, że organ był związany własną nieostateczną decyzją, wydana w innej sprawie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (vide: postanowienia NSA z dnia 11 marca 2005 r., sygn. akt: I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadminstracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przez Trybunałem Konstytucyjnym). W odniesieniu do interpretacji pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", należy zauważyć, że praktyka sądowa opowiada się za szerokim rozumieniem, wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, np. właśnie w przypadku podjęcia stosownej uchwały przez NSA lub wystąpienia do TK z pytaniem prawnym (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 248/09; postanowienie NSA z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 200/08; M. Niezgódka-Medek w uwadze 3 do art. 125 ustawy p.p.s.a. (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze, 2006). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, a celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych, np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 221/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3321/08). Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę z urzędu wiadomym jest, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., o sygn. akt II GSK 686/13, na podstawie art. 193 Konstytucji RP przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne następującej treści: "czy art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są zgodne: a) z art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) z art. 20 i 22 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". W ocenie Sądu powyższe pytanie prawne kierowane do TK ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przede wszystkim jednakże zauważyć należy, że w obydwu sprawach istnieje wspólny problem kwestii ewentualnej nielegalności ustawy o grach hazardowych, na podstawie której zapadały wskazane rozstrzygnięcia, w tym zakwestionowane w skardze postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Dlatego też uznać należało, że odpowiedź na pytane prawne NSA sformułowane w postanowieniu z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 686/13 może mieć wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Końcowo jedynie zauważyć należy, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych ujawniła się istotna rozbieżność co do oceny konsekwencji prawnych braku notyfikacji niektórych przepisów ustawy o grach hazardowych. Rozbieżność ta prowadzi do wydawania różnych orzeczeń w identycznych stanach faktycznych (problem ten jest dostrzegany w orzecznictwie TK, o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt P 4/11). Niewątpliwie zatem także pewność orzecznictwa i jego stabilność stanowią same w sobie jedną z gwarancji praworządnego państwa prawa. Z tych wszystkich względów, podzielając wątpliwości NSA wyrażone w wyżej powoływanym pytaniu prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności w aspekcie wymogu notyfikowania przepisów ustawy o grach hazardowych, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, doszedł do przekonania, że podjęcie rozstrzygnięcia opartego na art. 125 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. jest w pełni uzasadnione. Nie sposób bowiem wykluczyć, że orzeczenie, które zapadnie w tym postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przedmiotowej sprawie Sąd doszedł zatem do przekonania, że opisana powyżej kwestia prejudycjalna ma bezpośredni wpływ na wynik niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.