II SA/Ol 1073/13
WyrokWSA w Olsztynie2014-02-18
Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Marzenna Glabas, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia zasad lub istotnego naruszenia trybu jej sporządzania, w szczególności w zakresie określenia obszarów zagrożenia powodzią oraz dopuszczenia lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego podlega stwierdzeniu nieważności, jeśli narusza zasady lub istotnie narusza tryb jej sporządzania. W szczególności, istotne naruszenie trybu stanowi uchwalenie studium w brzmieniu innym niż projekt wyłożony do publicznego wglądu, a także brak graficznego określenia obszarów zagrożenia powodziowego, mimo że takie obszary występują. W przypadku urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii, jeśli postępowanie w sprawie sporządzenia studium zostało wszczęte przed wejściem w życie przepisów nakładających obowiązek ich określenia, nie stosuje się nowych przepisów.Stan faktyczny
Wojewoda Warmińsko-Mazurski zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kowale Oleckie dotyczącą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Zarzucił naruszenie przepisów dotyczących określania obszarów zagrożenia powodzią oraz dopuszczenia lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii. Wskazał na brak graficznego określenia obszarów powodziowych w uchwalonym studium, mimo że występowały one w projekcie, a także na różnice między projektem studium wyłożonym do publicznego wglądu a wersją uchwaloną. Gmina argumentowała, że błędny załącznik został omyłkowo dołączony do uchwały i że nowe przepisy dotyczące OZE nie miały zastosowania.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013 r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014r. sprawy ze skargi Wojewody Warmińsko-Mazurskiego na uchwałę Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013r., Nr RG.0007.188.2013 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy 1/ stwierdza nieważność uchwały Nr RG.0007.188.2013 Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013r. w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; 2/ orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
Rada Gminy Kowale Oleckie, działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 594, ze zm) oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012 r. poz. 647, ze zm.), podjęła w dniu 19 sierpnia 2013 r. uchwałę Nr RG.0007.188.2013 w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kowale Oleckie.
W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Wojewoda, działając na podstawie art. 93 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wniósł o stwierdzenie nieważności w całości uchwały Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013 r. Zarzucił, że uchwała ta narusza przepis art. 10 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zwanej dalej jako: u.p.z.p.), gdyż w studium określa się w szczególności między innymi obszary szczególnego zagrożenia powodzią (do 18 marca 2011 r. obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi) oraz obszary osuwania mas ziemnych, przy czym sposób określenia ww. obszarów w studium został wskazany w § 7 pkt 1 ppkt c rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 118, poz. 1233), zgodnie z którym rysunek projektu studium powinien zawierać określenie granic i oznaczenie obiektów i obszarów chronionych, w tym terenów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Poza tym podkreślono, że ostateczna wersja studium nie może się różnić od wersji wyłożonej do publicznego wglądu. Może ona jedynie zawierać zmiany wynikające z uwzględnienia uwag zgłoszonych na skutek wyłożenia projekty studium. W innym wypadku zmiana projektu studium po jego wyłożeniu do publicznego względu i uchwalenie studium w brzmieniu innym od wersji upublicznionej stanowi także istotne naruszenie trybu sporządzania studium.
Wojewoda zwrócił uwagę, że stosownie do art. 11 pkt 6 lit. i u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, która weszła w życie z dniem 21 października 2010 r. - art. 11 pkt 8 lit. i) organ sporządzający studium ma obowiązek wystąpić o opinię dotyczącą rozwiązań przyjętych w projekcie studium m.in. do dyrektora regionalnego gospodarki wodnej w zakresie zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodzią. Natomiast z art. 4a pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 145) wynika, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wymaga uzgodnienia z właściwym dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej w zakresie zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Z nadesłanej dokumentacji planistycznej wynika, że projekt studium był dwukrotnie przekazywany do zaopiniowania w trybie art. 11 pkt 6 lit. i u.p.z.p do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie i dwukrotnie organ ten odmawiał uzgodnienia projektu, gdyż w pierwszym przypadku nie uwzględniono w nim obszarów zagrożenia powodziowego występującego w rejonie rzek Czarna Struga oraz rzeki Lega, zaś w drugim przypadku nie określono obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi w sposób wynikający z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie określono zakazów i ograniczeń w zagospodarowaniu terenu zgodnie z ustawą prawo wodne. Pomimo braku uzgodnienia Wójt Gminy nie ponowił wniosku o uzgodnienie projektu studium, ani też nie zakwestionował tego stanowiska w trybie zażaleniowym. Nadto zauważył organ nadzoru, że po zastrzeżeniach tego organu w tekście studium w pkt. 5.3.1 w części dotyczącej uwarunkowań wskazano w ramach obszarów powodziowych tereny zagrożenia powodziowego z informacją, że orientacyjne obszary tych terenów wskazano na rysunku studium oraz wskazano zakazy zgodnie z art. 88l ust. 1 prawa wodnego. Jednakże w podjętej uchwale pominięto graficzne wskazanie tych terenów jako obszarów zagrożenia powodziowego.
Nadto Wojewoda podjętej uchwale zarzucił naruszenie art. 10 ust. 2a u.p.z.p., który wymaga w przypadku rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW wyznaczenia obszarów, na których będą rozmieszczone, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu. Organ wyjaśnił, że wprawdzie przepis ten wprowadzony został ustawą z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 155, poz. 1043), która weszła w życie z dniem 25 września 2010 r. i zgodnie z jej art. 3 stosuje się przepisy dotychczasowe, jeśli podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia m.in. studium i postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie tej ustawy, jednak rada chcąc dopuścić w studium lokalizację urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW powinna wskazać dokładnie taką lokalizację. Podkreślono, że w studium dopuszczono lokalizację na terenie gminy urządzeń produkujących energię z odnawialnych źródeł energii, tj. biogazowni (w strefie G) i elektrowni wiatrowych (w strefie F1, F2 i G) z informacją, że dla obszarów, na których rozmieszczone będą te urządzenia zaleca się strefy ochronne: dla elektrowni wiatrowych minimum 500 m oraz dla biogazowni 300 m. Skoro gmina chce na swoim terenie dopuścić lokalizację takich urządzeń to studium powinno przesądzać kwestię, czy na terenie gminy przewiduje się takie urządzenia poprzez wskazanie miejsca ich rozmieszczenia oraz ich strefy ochronne, a nie dopuszczać ich ewentualnej lokalizacji oraz wskazywać szeroki obszar, na którym jest dopuszczalne ich lokalizowanie, do skonkretyzowania w planie miejscowym. W ocenie Wojewody obszary takie nie zostały wprost wskazane na rysunku studium, a wynika ich dopuszczalność jedynie z treści studium oraz schematu podziału na strefy zawartego w części tekstowej.
W odpowiedzi na skargę Gmina wniosła o jej oddalenie. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego trybu uchwalenia studium wyjaśniono, że zarówno wyłożony projekt studium, jak również samo studium uchwalone zostało w takim samym brzmieniu. W dokumencie tym, w załączniku graficznym, ujęto wskazane obszary zagrożenia powodziowego, a zatem nie doszło do naruszenia art. 10 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. Jednakże do Wojewody został omyłkowo dołączony błędny załącznik graficzny z poprzednich etapów procedury uchwalania studium. Dokument uchwalony przez Radę Gminy uwzględniał obszary zagrożenia powodziowego, jak również był zgodny z projektem studium wyłożonym do publicznego wglądu. Wskazano, że na załączniku graficznych do studium obszary te są pokazane orientacyjnie z uwagi na skalę rysunku. Gmina przyznała, że faktycznie w oparciu o art. 11 pkt 6 lit. i u.p.z.p. organ występuje do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej o opinię dotyczącą rozwiązań przyjętych w projekcie studium w zakresie obszarów szczególnego zagrożenia powodzią i nie uzyskano pozytywnej opinii tego organu, to jednak nie oznacza to braku możliwości kontynuowania procedury z uwagi na niewiążący charakter takiej opinii zwłaszcza, że w studium uwzględniono wszystkie uwagi organu opiniującego poprzez dokonanie poprawek w tekście i na rysunki. Zostały uwzględnione zapisy obszarów zagrożenia powodziowego rzeki Lega i rzeki Czarna Struga, jak również zapisy wynikające z ustawy prawo wodne w odniesieniu do ograniczenia użytkowania terenów zagrożenia powodzią.
Gmina za bezzasadny uznała zarzut dotyczący braku rozmieszczenia i stref ochronnych dla urządzeń produkujących energię z odnawialnych źródeł energii wobec wyraźnego brzmienia art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który nie daje wyboru nakazując stosować poprzednio obowiązujące przepisy. Z tego powodu nie było możliwości zastosowania art. 10 ust. 2a u.p.z.p., co oznacza, że nie było obowiązku po stronie Gminy wyznaczenia w studium rozmieszczenia obiektów wytwarzających energię z odnawialnych źródeł. Nadto w studium określono zasady i przepisy, które należy uwzględnić przy ewentualnej lokalizacji takich urządzeń.
Na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. pełnomocnik Wojewody wskazała, że organ nie ma możliwości odniesienia się do twierdzenia Gminy, iż otrzymano błędny załącznik do uchwały w przedmiocie studium. Organ nadzoru w żaden sposób nie może ustalić, jaka faktycznie dokumentacja planistyczna została przygotowana przez organ i przedstawiona do wglądu, gdyż w tej sprawie w całości opiera się i bazuje na materiałach przedstawionych mu przez samą Gminę. Pełnomocnik wyjaśniła, że nadal podtrzymuje zarzut, iż w sprawie tej winien mieć zastosowanie nowy przepis ustawy dotyczący lokalizowania farm wiatrowych w studium, skoro Gmina dopuszcza możliwość takiej lokalizacji na swoim terenie. Pełnomocnik Gminy wniósł o oddalenie skargi. Sąd okazał stronom dwie mapy z dokumentacji planistycznej Gminy do uchwały w sprawie uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oznaczone jako załącznik 2A do uchwały w przedmiocie studium, które różnią się w zakresie określenia obszarów terenów zagrożenia powodziowego, nadto przedstawiono mapę stanowiącą załącznik do projektu studium wyłożonego do publicznego wglądu, która również nie zawiera określenia wszystkich obszarów zagrożenia powodziowego, jak również wskazano na różnicę w części tekstu projektu wyłożonego do wglądu, a przyjętego uchwałą studium, gdzie w projekcie wyłożonym do wglądu nie zapisano określenia obszarów zagrożenia powodziowego w stosunku do dwóch rzek. Pełnomocnik Gminy nie był w stanie wyjaśnić wskazanych rozbieżności pozostawiając ich ocenę do uznania Sądu. Podtrzymał stanowisko w zakresie poprawności dopuszczenia w studium lokalizowania obiektów z odnawialnych źródeł energii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna choć nie wszystkie jej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wykonywana przez sądy administracyjne kontrola administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej zwana: ustawą ppsa.
Po myśli art. 147 § 1 ustawy ppsa., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W rozpoznawanej sprawie ze względu na przedmiot zaskarżenia, którym jest uchwała w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Sąd uwzględnić musiał również regulację szczególną zawartą w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2013 r., poz. 647 ze zm.) dalej: u.p.z.p. zgodnie, z którą naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Naruszenie istotne trybu sporządzania studium i planu prowadzi w konsekwencji do sytuacji, w których przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, jakie zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania tego aktu (wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 17/08, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). W takich sytuacjach chodzi zazwyczaj o naruszenia o poważnym ciężarze gatunkowym. Natomiast naruszenia nieistotne to taka obraza przepisów prawa, bez dokonania której treść rozstrzygnięcia pozostałaby identyczna z przyjętą w wyniku niezgodności regulacją. W przypadku naruszenia zasad sporządzania studium, czy planu ustawodawca nie wymaga, aby przedmiotowe naruszenie miało charakter istotny, co oznacza, że każde naruszenie zasad sporządzania tych aktów skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zwiera legalnej definicji pojęcia trybu postępowania, ani też zasad sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz planu miejscowego. Pojęcie trybu sporządzania aktu planistycznego odnosi się do sekwencji czynności, podejmowanych w toku procedury (odnośnie uchwalenia studium zawarty jest on w art. 11 -12 u.p.z.p.), zaś zasady sporządzania dotyczą kwestii merytorycznych i zawartości aktu, treści jego ustaleń, standardów dokumentacji planistycznej, które muszą być przez organy uwzględniane w działalności planistycznej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. II SA/Kr 1318/11, dostępny CBOSA). Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku, uwzględniając przede wszystkim, że celem omawianej regulacji jest zagwarantowanie praw podmiotów, które mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania (Z. Niewiadomski [red.]: Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz, Warszawa C.H. Beck 2011, s. 264-265).
Z treści art. 12 ust. 2 u.p.z.p. w związku z art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 594) dalej: u.s.g. wynika, że wójt obowiązany jest przedstawić wojewodzie uchwałę o uchwaleniu studium wraz z załącznikami oraz dokumentacją prac planistycznych w celu oceny ich zgodności z przepisami prawnymi (art. 85 u.s.g.) w terminie 7 dni od dnia jej podjęcia.
Kontroli tut. Sądu podlegała uchwała Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013 r., Nr RG.0007.188.2013 w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kowale Oleckie
Przypomnieć należy, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkową formą realizacji polityki przestrzennej gminy. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 u.p.z.p., w celu określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, rada gminy podejmuje uchwałę
o przystąpieniu do sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Studium - jako forma realizacji polityki przestrzennej - z założenia winno być aktem elastycznym, który pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków
i potrzeb lokalnych przy tworzeniu planów miejscowych, w zakreślonych nieprzekraczalnych granicach. Realizacja tej polityki następuje w drodze podstawowego wyznaczenia terenów przeznaczonych pod zabudowę, wstępnej lokalizacji infrastruktury technicznej, obszarów chronionych i innych, wymienionych w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. (zob. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, (red.) Z Niewiadomski, Warszawa 2011, s. 82-83). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że akt ten, choć nie jest aktem prawa miejscowego (ust. 5 art. 9 u.p.z.p.), zgodnie z ust. 4 art. 9 u.p.z.p., wiąże organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych.
Uchwała podejmowana w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego składa się z dwóch części. W pierwszej - diagnostycznej - określane są uwarunkowania, czyli okoliczności faktyczne już istniejące w chwili sporządzania studium oraz wymagania prawne dla polityki przestrzennej, niezależne od woli gminy w chwili sporządzania studium gminy. Część ta ma charakter opisowy i winna zawierać m.in. dane ekonomiczne, przyrodnicze, geograficzne, demograficzne, a także ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa i programów rządowych przyjętych w drodze rozporządzenia, które gmina ma ustawowy obowiązek uwzględnić w studium. W drugiej części studium przedstawiane powinny być kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, czyli ustalone przez gminę wytyczne wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych (op.cit. s. 99). Dodać trzeba, że kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy mogą mieć charakter zarówno postulatów
i rekomendacji do innych władz planistycznych, jak i charakter wiążący przy stanowieniu planów miejscowych, np. ustalenia wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych
i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Nadto jak wynika z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz. U. Nr 118, poz. 1233) zwanego dalej: rozporządzeniem z dnia 28 kwietnia 2004 r. projekt studium powinien zawierać:
1) część określającą uwarunkowania, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy, przedstawioną w formie tekstowej i graficznej;
2) część tekstową, zawierającą ustalenia określające kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy;
3) rysunek przedstawiający w formie graficznej ustalenia, określające kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, a także granie obszarów, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy;
4) uzasadnienie zawierające objaśnienia przyjętych rozwiązań oraz syntezę ustaleń projektu studium.
Ustawodawca określił zakres zagadnień, które organ gminy winien uwzględnić przy opracowywaniu studium, a następnie określić w tym akcie. Zaznaczyć należy, że określony w u.p.z.p. zakres merytoryczny studium jest minimalny, lecz jest on obligatoryjny. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 6 u.p.z.p. w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z zagrożenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia. Natomiast zgodnie z ust. 2 tego artykułu w studium określa się w szczególności: obszary szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszary osuwania się mas ziemnych (pkt 11).
W poddanej kontroli Sądu uchwale w sprawie Studium uwarunkowań
i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kowale Oleckie wprawdzie w części tekstowej dotyczącej uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych w pkt 5.3.1. Obszary powodziowe wskazano, iż terenami zagrożenia powodziowego są obszary w rejonach rzeki (Jarki) Gołdapi, a także tereny zagrożenia powodziowego związane z rzeką Czarna Struga (Ełk) oraz rzeką Jegrznia (Lega), jak również określono wynikające z art. 88l ust. 1 ustawy Prawo wodne ograniczenia w zagospodarowaniu takich terenów, jednakże jak podniósł organ nadzoru zapis ten nie znalazł odzwierciedlenia w części graficznej stanowiącej załącznik nr 2A do podjętej uchwały. Podnieść należy, że taki stan rzeczy jest sprzeczny § 7 pkt 1 lit. c z rozporządzeniem z dnia 28 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym rysunek projektu studium powinien zawierać określenie granic i oznaczenia obiektów i obszarów chronionych na podstawie przepisów odrębnych, w tym: terenów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych.
Nadto w tym miejscu należy wskazać, że w przesłanej do organu nadzoru oraz tut. Sądu dokumentacji zgromadzonej w toku procedury planistycznej poprzedzającej podjęcie uchwały w sprawie studium znajdują się dwa oryginalne egzemplarze uchwały Rady Gminy Kowale Oleckie z dnia 19 sierpnia 2013 r. Nr RG.0007.188.2013 w sprawie uchwalenia studium dla tej Gminy podpisane przez Przewodniczącego Rady Gminy, które jednakże różnią się od siebie znacząco treścią załącznika nr 2A do uchwały dotyczącego uwarunkowań, gdyż na jednym z tych załączników brak jest oznaczenia obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy, natomiast przy drugim egzemplarzu tej samej uchwały również podpisanej przez Przewodniczącego Rady Gminy załączono ten sam załącznik graficzny oznaczony jako 2A, na którym już zostały naniesione obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi obejmujące tereny wokół rzeki (Jarki) Gołdapi, rzeki Czarna Struga (Ełk) oraz rzeki Jegrznia (Lega). Obecny na rozprawie pełnomocnik Gminy Kowale Oleckie nie był w stanie wyjaśnić tej oczywistej rozbieżności i nieprawidłowości, która nie pozwala na stwierdzenie, który z załączników do uchwały był przedmiotem procedowania przez Radę na sesji w dniu 19 sierpnia 12013 r., jak również pozostaje oczywista wątpliwość w jakim brzmieniu doszło do podjęcia uchwały z dnia 19 sierpnia 2013 r., czy z załącznikiem na którym odnotowano obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi, zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p., czy też z naruszeniem zasad sporządzenia studium tj. art. 10 ust. 2 pkt 11 tej ustawy z załącznikiem nr 2A, na którym te obszary nie zostały naniesione.
Niezależnie od powyższego za zasadny należało uznać także zarzut Wojewody w zakresie naruszenia trybu sporządzenia studium, skoro jak wynika z nadesłanej dokumentacji planistycznej projekt studium wyłożony do publicznego wglądu różni się od studium uchwalonego przez Radę, przy czym rozbieżność ta nie wynika z uwzględnienia zgłoszonych uwag w trybie art. 11 pkt 11 u.p.z.p. Z treści tego przepisu wynika, że wójt, burmistrz albo prezydent wyznacza w ogłoszeniu, o którym mowa w pkt 10 termin, w którym osoby prawne i fizyczne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogą wnosić uwagi dotyczące projektu studium, nie krótszy niż 21 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia, natomiast następnie (organ wyżej wskazany) przedstawia radzie gminy projekt studium wraz z listą nieuwzględnionych uwag, o których mowa w pkt 12 tej ustawy. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika niezbicie, że wprawdzie po wyłożeniu projektu studium do publicznego wglądu dokument taki może jeszcze ulec zmianie przed jego uchwaleniem lecz zmiany te będą jedynie wynikiem uwzględnienia zgłoszonych uwag. Taki zapis art. 11 pkt 11 i 12 u.p.z.p. stanowi gwarancję dla czynnika społecznego odnośnie możliwości odniesienia się do rozwiązań przewidzianych w akcie planistycznym. Dokonanie natomiast zmiany projektu studium, która nie wynikała ze zgłoszonych uwag i uchwalenie studium w innym brzmieniu niż przedstawiony do publicznego wglądu, w ocenie Sądu rozpoznającego tę sprawę, stanowi naruszenie praw podmiotów, które mogły zostać naruszone w wyniku naniesienia obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi, co wiąże się z ograniczeniami w zagospodarowaniu takiego terenu.
Tymczasem jak wynika z nadesłanych dokumentów do publicznego wyłożenia w okresie od 25 marca 2013 r. do 16 kwietnia 2013 r. wyłożono dokument projektu studium, który w załączniku graficznym nr 2A opisanym jako Uwarunkowania nie zawierał oznaczonych wszystkich terenów zagrożenia powodziowego, gdyż uwzględnione zostały takie tereny jedynie w odniesieniu do rzeki Jarki (Gołdapi), jak również w części tekstowej w odniesieniu do "Uwarunkowań wynikających w przepisów odrębnych" w pkt 5.3.1. dot. Obszarów powodziowych wskazano jako tereny zagrożenia powodziowego obszary w rejonach rzekli Jaki (Gołdapi) występujące w obrębie miejscowości: Lakiele, Kowale Oleckie i Monety oraz Szarejki. Natomiast w tekście uchwalonego Studium, po tym zdaniu zostało dodane zdanie drugie w brzmieniu: "Ponadto na obszarze gminy Kowale Oleckie występują tereny zagrożenia powodziowego związane z rzeką Czarna Struga (Ełk) oraz rzeką Jerzgnią (Lega)".
Z powyższego wynika, że słuszny jest zarzut Wojewody, iż przyjęty dokument Studium nie jest dokumentem tożsamym z projektem wyłożonym do publicznego wglądu, przy czym z załączonych uwag nie wynika aby którakolwiek z nich dotyczyła obszarów zagrożenia powodziowego. W tym zakresie zatem doszło dodatkowo do naruszenia trybu sporządzania studium skoro przyjęto studium w brzmieniu innym niż projekt przygotowany i wyłożony do publicznego wglądu nad którym przeprowadzono nadto publiczną debatę.
Odnośnie natomiast zarzutu Wojewody, że wprawdzie z art. 11 pkt 6 lit. i u.p.z.p. wynika obowiązek wystąpienia o opinię dotyczącą rozwiązań przyjętych w projekcie studium do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej w zakresie zagospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodzią, to jednakże przepis szczególny jakim jest art. 4a pkt 1 ustawy Prawo wodne wymaga uzgodnienia z właściwym dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w zakresie zagospodarowania obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi. Zatem wymagana była forma uzgodnienia a nie opinii, przy czym w tej sprawie organ dwukrotnie występował do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie (dalej: Dyrektora) o zaopiniowanie projektu studium i dwukrotnie Dyrektor odmówił jego uzgodnienia wskazując na określone braki w przedłożonych projektach studium.
W tym miejscu należy wskazać za wyrokiem NSA z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1063/13 (dostępny w internetowej CBOSA), że "z przytoczonych wyżej przepisów - interpretowanych przy uwzględnieniu dyrektyw językowych i systemowych - wywieść należało, że na etapie sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy wymagane jest uzgodnienie studium z dyrektorem regionalnym gospodarki wodnej, w zakresie wskazanym w art. 4a prawa wodnego, w szczególności zaopiniowanie w zakresie gospodarowania obszarów szczególnego zagrożenia powodzią (art. 11 ust. 6 lit. i u.p.z.p.)". Podzielając to stanowisko należy wskazać, że słusznie podnosi pełnomocnik Rady Gminy, że sam fakt braku uzgodnienia w tej sprawie nie uniemożliwiał dalszego procedowania, pod warunkiem jednak, że organ w projekcie studium uwzględni okoliczności wskazane przez Dyrektora jako niezbędne do przyjęcia projektu studium.
W rzeczonej sprawie podstawą do odmowy uzgodnienia projektu studium była okoliczność braku uwzględnienia obszarów zagrożonych powodzą z uwagi na tereny wokół rzeki Czarna Struga oraz rzeki Lega, jak również określenia w części tekstowej studium obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi oraz braku określenia zakazów i ograniczeń w zagospodarowaniu tych terenów zgodnie z art. 88l Prawa wodnego. Jednakże po otrzymaniu negatywnego stanowiska wyrażonego przez Dyrektora Gmina, jak wynika z uchwalonego Studium (przyjmując wersję, w której w załączniku nr 2A oznaczono wszystkie wskazane w uzgodnieniu tereny obszarów narażonych na niebezpieczeństwo pozwodzi) uwzględniła wszystkie wniesione zastrzeżenia określając również zakazy i ograniczenia wynikające z prawa wodnego dla obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi.
Za niezasadny natomiast należy uznać zarzut skargi, iż uchwalone studium jest niezgodne z brzmieniem art. 10 ust. 2a u.p.z.p., gdyż studium to powinno przesądzać kwestię czy na terenie gminy przewiduje się urządzenia do produkcji energii ze źródeł odnawianych, poprzez wskazanie ich rozmieszczenia oraz ich stref ochronnych, a nie dopuszczać ich ewentualną lokalizację oraz wskazywać szeroki (strefę) obszar, na którym jest dopuszczalne lokalizowanie elektrowni wiatrowych, do skonkretyzowania w planie miejscowym.
W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 10 ust. 2a u.p.z.p., który wymaga w przypadku rozmieszczenia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW wyznaczenia obszarów, na których będą rozmieszczone, a także ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu został dodany do ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ustawą z dnia 6 sierpnia 2010 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 155, poz. 1043), która weszła w życie z dniem 25 września 2010r. Zgodnie z jej art. 3 ust. 2 do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia lub zmiany planu lub studium, a postępowanie nie zostało zakończone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ w rzeczonej sprawie Rada Gminy Kowale Oleckie uchwałą nr XXI/168/09 z dnia 30 stycznia 2009 r. przystąpiła do sporządzenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kowale Oleckie, nie budzi wątpliwości Sądu, że prawidłowo w odniesieniu do uchwalonego studium nie miał zastosowania przepis art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Nie oznacza powyższe również, ze gmina nie miała prawa przesądzać o dopuszczeniu na swoim terenie lokalizowania urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustaw Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały opisanej w pkt. I wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy ppsa. w pkt. II wyroku stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło