II SA/Ol 1078/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie pozwolenia na nadbudowę i przebudowę budynku gospodarczego postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąc decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na nadbudowę i przebudowę budynku gospodarczego, M.P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, iż "od m-ca grudnia 2010 r. nie ma(-) dochodu z wynajmu pawilonu (...) przy ul. "[1]" i do wiosny nie ma realnych szans na wynajęcie tego lokalu. Obecnie (jej) jedyny dochód to renta ok. 1250 zł m-nie, która nie wystarcza na wszystkie niezbędne wydatki i muszą pomagać (jej) - również finansowo - (...) dzieci, również emeryci. Ma(-) 90 lat, jest inwalidką I grupy, potrzebuj(e) codziennej opieki i pomocy we wszystkich czynnościach (...). Co miesiąc wydaj(e) na opiekunkę 400 zł, czynsz za mieszkanie i komórkę oraz za wodę (zarząd 86,85, fund. remontowy 79,92 zł, za chlewik 16,57 zł, za wodę 27,34 zł) = razem ok. 210 zł za światło ok. 60,- zł, za telefon ok. 60,- zł, za kablówkę ok. 57 zł na zakup obiadów w MOPS - ok. 130 zł m-nie, na leki i środki czystości ponad 200 zł m-nie, na gaz jesienią ok. 300 zł natomiast - zimą - ponad 600 zł m-nie (...) - Razem ponad 1500 zł". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, iż skarżąca nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, a jej majątek stanowi mieszkanie (53 m2) oraz działka (110 m2) z pawilonem (40 m2) (k. 17-18 akt). Do wniosku załączone zostały: potwierdzenie odbioru świadczenia z ZUS, zaświadczenie lekarskie, kopia wypowiedzenia umowy najmu lokalu handlowo-usługowego, kopia oświadczenia o odstąpieniu od umowy wstępnej najmu lokalu użytkowego, kopia zawiadomienia o zmianie wysokości opłaty na fundusz remontowy wspólnoty mieszkaniowej, kopie faktur i blankietów opłat (k. 19-28). Syn skarżącej, występujący w sprawie jako jej pełnomocnik, został zobowiązany do przedłożenia: (1) oświadczenia skarżącej (a) podającego informację o dochodach netto każdego z jej dzieci, a także ich stanie majątkowym i rodzinnym, (b) wskazującego, czy któreś z nich mieszka w lokalu przy ul. "[2]" w "[...]", (c) objaśniającego, dlaczego "do wiosny nie ma realnych szans na wynajęcie" pawilonu; (2) wyciągów z rachunków bankowych należących do skarżącej oraz osób, o których mowa w punkcie 1 a wezwania, z okresu ostatnich dwóch miesięcy; (3) dowodów uiszczenia ostatnich należności wynikających z posiadania mieszkania oraz pawilonu (k. 30). Według informacji przedstawionej w odpowiedzi na wezwanie, skarżąca mieszka sama. Nie posiada rachunku bankowego. Opłaty pokrywane są z renty i ze składek dzieci za pośrednictwem rachunku bankowego jej syna. Wskazała, iż dzieci nie przekazały jej wyciągów bankowych i odcinków emerytury. Z tego co wie, to żadne z nich nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Mieszkają w lokalach własnościowych i nie posiadają innych nieruchomości. Synowie W. i H. mieszkają ze swoimi żonami. Syn S. mieszka z żoną, inwalidką I grupy, z córką i jej mężem oraz dwojgiem wnucząt "(córka i zięć są bez pracy)". Córka T. mieszka z mężem. Syn C. mieszka sam w "[...]", w kawalerce. Nie posiada rachunku bankowego. W., S. i T. Mieszkają w M., a H. i C. w "[...]" Dzieci codziennie, na zmianę wyręczają ją we wszystkich sprawach życia codziennego (posiłki, leki zakupy itp.), jednak wszystkie są w wieku emerytalnym, nie są w stanie podołać wszystkim obowiązkom i muszą opłacać dochodzącą pomoc domową. Jak co roku, zainteresowanie wynajmem lokalu pojawia się wiosną, po otrzymaniu przez samorząd środków na dotacje dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, a po okresie świątecznym i Nowym Roku spada popyt. Ze względu na niewielką powierzchnię i usytuowanie, pawilon nadaje się na nieuciążliwe usługi dla ludności lub drobny handel. Ostatni wynajmujący opuścił lokal i przekazał klucz dopiero ostatniego dnia obowiązywania umowy najmu, przy czym - jak się okazało - nie doprowadził lokalu do stanu "niepogorszonego", umożliwiającego wynajęcie lokalu. W okresie od 1 stycznia do 15 lutego 2011 r. interesowały się nim jedynie trzy osoby. Złożyły one wnioski o dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej, jednak nie wiadomo, czy takowe będą w ogóle przyznawane (k. 33-34). W załączeniu przekazane zostały: wyciąg z rachunku bankowego W. K. za okres od 1 stycznia do 14 lutego 2011 r., kopia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2011 r. (581 zł) i kopia faktury za gaz (620,76 zł płatne do 17 lutego 2011 r.) (k. 35-38). Rozpatrując zgłoszony wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Możliwość poczynienia na rzecz strony wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.) zależna jest więc od tego, czy przekona ona sąd, iż uiszczenie całości lub nawet części kosztów sądowych spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W niniejszej sprawie należałoby sformułować tego rodzaju wniosek, jeśliby pod uwagę brać jedynie obecny dochód skarżącej, szczególnie w zestawieniu z jej szczególnymi potrzebami. Należy jednak zwrócić uwagę na istnienie dodatkowych okoliczności, które na to nie pozwalają. Otóż z analizowanego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca otrzymuje istotne wsparcie ze strony pięciorga swoich dzieci. W świetle prawa jest to wywiązywanie się z obowiązku określonego w art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.). Stąd też uprawnione było wystosowanie w trybie art. 255 p.p.s.a. wezwania do podania informacji charakteryzujących kondycję finansową osób zobowiązanych wobec skarżącej. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niekompletne wywiązanie się z obowiązku dostarczenia żądanych przez sąd danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Mimo iż skarżąca nie przedstawiła dochodów swoich dzieci i wyciągów z ich rachunków bankowych (wyj.: k. 35-36), można jednak w analizowanym przypadku sformułować wniosek, iż jest ona w stanie uiścić koszty sądowe zainicjowanego przez siebie procesu (w postępowaniu pierwszoistancyjnym sprowadzają się one zasadniczo do wpisu od skargi, który w tym przypadku wynosi 500 zł). Przemawia za tym stan rachunku bankowego, z którego pochodzi dostarczony wyciąg (saldo końcowe: 3264,36 zł). Wprawdzie należy on do syna skarżącej, jednak trzeba zauważyć, że wszystkie operacje za jego pomocą dokonywane są na jej rzecz. Są to wpłaty od dzieci i opłaty rachunków. Co istotne, konto to nie jest zasilane rentą skarżącej. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.