II SA/Ol 108/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]"września 2011 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pozostawiono bez rozpoznania wniosek P. B. z dnia 6 września 2011 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, iż podczas weryfikacji wymaganych dokumentów stwierdzono brak w postaci nieuzupełnionego składu rodziny oraz zaświadczeń lub oświadczeń o zarobkach netto za rok 2010 pełnoletnich członków rodziny. Mimo wezwania wnioskodawcy do jego uzupełnienia, zainteresowany w wyznaczonym terminie nie uzupełnił wskazanych braków. W związku z tym, w oparciu o § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego orzeczono o pozostawieniu nieuzupełnionego wniosku bez rozpatrzenia uznając, iż złożony wniosek jest niekompletny. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wniósł P. B., żądając jego uchylenia. Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na pominięciu faktu, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie zamieszkuje z matką oraz naruszenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nieuwzględnienie argumentów wskazanych w uzasadnieniu niniejszego odwołania. Odwołujący podniósł, iż w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 8 września 2011 r. dotyczącego uzupełnienia składu rodziny wystosował pismo, w którym wskazał, iż od chwili rozpoczęcia nauki na uniwersytecie nie zamieszkuje w domu z uwagi na bardzo trudne warunki mieszkaniowe, które utrudniałyby naukę i wyprowadził się na stancję. Dodał, iż w chwili obecnej kontynuuje naukę na "[...]" roku "[...]" na Wydziale "[...]" na Uniwersytecie "[...]", co świadczy, iż efektywnie wykorzystuje pomoc w postaci świadczenia alimentacyjnego. Brak tych pieniędzy (obecnie 500 zł miesięcznie) uniemożliwiłby mu kontynuowanie nauki, a tym samym oznaczałoby to stratę dotychczasowego czasu spędzonego na studiach wyższych, na które uczęszcza w systemie stacjonarnym. Podniósł, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką i bratem, a tym samym uzupełnienie składu rodziny poprzez dopisanie do jego dochodów wysokości dochodów osiąganych przez jego matkę jest rażąco sprzeczne z zasadami logiki, a przede wszystkim z zasadami współżycia społecznego, gdyż w ten sposób zostałby zmuszony do faktycznej rezygnacji z kontynuowania nauki na uczelni wyższej w systemie stacjonarnym i cała jego dotychczasowa praca w tym zakresie okazałaby się zbędna. Decyzją z dnia "[...]"grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, iż ustawodawca w art. 15 ust. 3 oraz art. 14 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określił wymogi, jakie musi spełnić wniosek o przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz jakie dokumenty powinny być do niego dołączone. Zaznaczono przy tym, iż to na osobie ubiegającej się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego ciąży obowiązek dostarczenia organowi właściwemu wierzyciela zaświadczeń o dochodach wszystkich członków rodziny, a nie tylko osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Jak wynika z definicji rodziny zawartej w art. 2 pkt 12 cytowanej ustawy do członków rodziny zalicza się również rodziców osoby uprawnionej, z wyjątkiem rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzących lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Ustawa nie różnicuje sytuacji osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe i mieszkających oddzielnie. Wyjaśniono przy tym, że pojęcie rodziny jest odmiennie ujmowane przez ustawodawcę na gruncie poszczególnych ustaw z obszaru szeroko rozumianej infrastruktury społecznej, m.in. ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ustawy o pomocy społecznej. W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rodzina nie jest adresatem żadnego świadczenia i nie występuje jako samodzielny podmiot prawa, jednakże liczba osób tworzących rodzinę oraz wysokość dochodów przez nią uzyskiwanych, jak również stan zdrowia członków rodziny oddziałuje na spełnianie wymogów formalnych do otrzymania poszczególnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż odwołujący nie dostarczył wymaganych dokumentów i w następstwie niezastosowania się do wezwania, organ wydał decyzję o pozostawieniu wniosku P. B. bez rozpatrzenia, do czego był zobowiązany na mocy przepisu § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ podniósł, iż przepisy o świadczeniach alimentacyjnych powinny być interpretowane ściśle, a organy orzekające nie mają w tych sprawach żadnego luzu decyzyjnego. Organy nie mogą kierować się innymi przesłankami niż te, które wskazane zostały ściśle w przepisach ustawy, zawierającej tzw. normy związane, a tym samym nie mogą kierować się np. zasadami współżycia społecznego, względami słuszności, czy ciężkimi okolicznościami życiowymi i materialnymi dotyczącymi rodziny wnioskodawcy. Jednocześnie postępowanie odwoławcze nie ujawniło naruszeń przepisów postępowania, które miałyby wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. P. B. wniósł skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na pominięciu faktu, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i nie zamieszkuje z matką oraz naruszenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez nieuwzględnienie argumentów wskazanych w uzasadnieniu odwołania, a także pominięcie przez organ odwoławczy argumentów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący ponowił argumenty przedstawione w uprzednio złożonym odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto skarżący nie zgodził się z argumentacją Kolegium, wskazując, że stanowisko organu odwoławczego rażąco narusza jego interes prawny, zwłaszcza w zakresie stwierdzenia, iż organ pierwszej instancji nie dopuścił się przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy naruszenia zapisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zwanych dalej świadczeniami z funduszu alimentacyjnego, a także zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7). Należy przy tym podkreślić, iż fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa (art. 1 ust. 2 wskazanej ustawy). Zasadniczo bowiem to rodzice lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka. Wsparcie Państwa wchodzi w grę pomocniczo i to nie w sposób nieograniczony, lecz adekwatny do warunków krajowych oraz odpowiednio do środków, którymi Państwo dysponuje. Konsekwencją tak rozumianej pomocy są ustawowe rozwiązania, gwarantujące pomoc Państwa dopiero wówczas, gdy rodzina sama nie jest w stanie zapewnić sobie środków na dostateczne utrzymanie ( por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 1075/09, LEX nr 564633). Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały określone w rozdziale 3 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a także w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2010 r. Nr 123, poz. 836 ze zm.). W myśl § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia w przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni. Jeżeli wnioskodawca nie zastosuje się do przedmiotowego wezwania, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia (§ 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia). Zgodnie z art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Wniosek ten powinien zawierać m.in. dane dotyczące członków rodziny, a do wniosku należy dołączyć m.in. zaświadczenia wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego lub oświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych każdego członka rodziny, zawierające informacje o wysokości dochodu, składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu i należnego podatku; zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów. Przy czym stosownie do art. 2 pkt 12 powołanej ustawy ilekroć w ustawie mowa jest o rodzinie oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), a także osobę uprawnioną; do rodziny nie zalicza się: dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Z powyższych zapisów wyraźnie wynika, iż fakt wspólnego czy też oddzielnego zamieszkiwania nie ma wpływu ustalenie osób zaliczających się do członków rodziny w rozumieniu ustawy. Słusznie zatem organ wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów, a ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie upoważniało organ do wydania decyzji o pozostawieniu wniosku strony skarżącej bez rozpoznania. Wyjaśnić przy tym należy, iż wobec tak jednoznacznych zapisów ustawowych argumenty strony skarżącej nie mogą odnieść skutku. Jak wskazano wyżej wspieranie przez Państwo osób uprawnionych do alimentów ma charakter pomocniczy, a w związku z tym ustawodawca ma prawo określać warunki, jakie należy spełnić, aby takie wsparcie otrzymać. Zatem zarzuty dotyczące nieracjonalności przyjętych rozwiązań ustawowych, czy też ich niezgodności z zasadami współżycia społecznego nie mają żadnego wpływu na zakres ich obowiązywania, a także na ocenę prawidłowości zastosowania obowiązujących przepisów przez organy orzekające w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z dnia 14 marca 2012r., poz. 270) skargę oddalił.