II SA/Ol 1089/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z "[...]"; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 150 zł (słownie: sto pięćdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania A. K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskodawca ma przyznane prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pobytu w obozie pracy od "[...]" do "[...]". Ponadto organ przytoczył fragment wniosku, strony ubiegającej się o status kombatanta, w którym wnioskodawca wskazał, że w podanym okresie, "[...]" pracował przy kuchni polowej na zapleczu frontu. W ocenie organu opisane przez wnioskodawcę okoliczności, nie spełniają żadnej z przesłanek, określonych w art. 1 – 4 ustawy o kombatantach. Okoliczności te mogą stanowić podstawę uprawnienia do świadczenia pieniężnego, które już zostało wnioskodawcy przyznane. Nie było natomiast podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich. Nadto organ zacytował treść art. 22 ust. 1 powołanej ustawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia "[...]" argumentując, iż przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego enumeratywnie wyliczają tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność z nią zrównaną. Zdaniem organu praca przy kuchni wojskowej nie jest represją w rozumieniu ustawy. Na powyższą decyzję A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w której zarzucał, iż w piśmie z dnia "[...]" obszernie opisał przeżycia związane z pobytem w obozie "[...]" w okresie od "[...]" do "[...]" oraz podczas ewakuacji obozu, która trwała od "[...]" do "[...]". Skarżący podnosił, że we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nic nie wspominał o obsłudze kuchni polowej a o faktach tych organ prawdopodobnie wiedział z innych źródeł. Ponadto A. K. podnosił zarzuty przeciwko postępowaniu, zakończonym wydaniem decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z argumentacją jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnej przeprowadzana jest pod względem legalności i dotyczy zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sprowadza się ona do oceny, czy organ administracji publicznej, orzekający w sprawie, należycie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, po czym, czy w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego zastosował odpowiednie przepisy prawa materialnego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), zwanej w dalszej części uzasadnienia p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w rozpoznawanej sprawie naruszył przepisy proceduralne, a naruszenie to mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Organ orzekający w sprawie uzasadniając swoją decyzję, poprzestał jedynie na stwierdzeniu, iż opis zdarzeń przedstawionych przez skarżącego wskazuje, iż podnoszona przez stronę okoliczność pracy przy kuchni polowej, nie jest represją w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. (Dz. U z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zmianami), zwanej dalej " ustawą o kombatantach ...". Organ pominął natomiast milczeniem kwestię pobytu wnioskodawcy w obozie "[...]", choć A. K. powoływał się na tę okoliczność. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że organ w tym zakresie nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego ani nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych. Działanie takie narusza przepisy art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami) dalej powoływanej jako K.p.a. Pierwszy z przywołanych przepisów formułuje zasadę, w myśl której organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przepis art. 77 K.p.a. zaś ustanawia obowiązek zebrania przez organ orzekający w sprawie całego materiału dowodowego. Oznacza to, iż decyzja administracyjna winna być wydana po uprzednim wnikliwym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy na podstawie wszelkich dostępnych środków dowodowych. Nie może też ujść uwadze, że zgodnie z art. 107 § i § 3 K.p.a. decyzja powinna zawierać nie tylko uzasadnienie prawne ale także uzasadnienie faktyczne, które winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Właściwe uzasadnienie decyzji nie jest wyłącznie wymogiem formalnym ale ma duże znaczenie procesowe. Ma ono bowiem wyjaśnić stronie i przekonać ją o prawidłowości rozstrzygnięcia, a sądowi administracyjnemu ma umożliwić skontrolowanie legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. Tymczasem w rozpoznawanej organ poza, wyrwanym z kontekstu, powtórzeniem części wniosku, w której wnioskodawca stwierdził, iż pracował przy kuchni polowej, nie dokonał ustaleń, dotyczących miejsca, w którym osadzony był A. K. Jest to o tyle istotne, że z akt administracyjnych nie wynika, czy i jakim represjom wojennym podlegał wnioskodawca oraz, czy w związku z tym z mocy art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kombatantach (...) stosuje się do niego przepisy tejże ustawy. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że przepisy cytowanej ustawy stosuje się nie tylko do osób prowadzących działalność kombatancką, określoną w art. 1 ustawy ust. 2 pkt 1-7, do osób prowadzących działalność równorzędną z działalnością kombatancką, wymienioną w art. 2 ustawy oraz przebywających w miejscach wyliczonych w art. 3 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kombatantach(...) jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Jednocześnie przepisy te szczegółowo definiują rodzaje represji, które dają podstawę do zastosowania w stosunku do ofiar tych represji przepisów wymienionej ustawy. Skoro strona we wniosku powołuje się na represje doznane podczas pobytu w obozie "[...]", to obowiązkiem organu było zweryfikowanie tych twierdzeń, w szczególności ustalenie, czy w miejscu wskazanym przez stronę warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby w nich osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Dopiero dokładne ustalenie stanu faktycznego pozwoli organowi na dokonanie oceny, czy skarżący spełnia przesłanki określone w przepisach ustawy o kombatantach. Przy czym ocena ta nie może opierać się wyłącznie na faktach powszechnie znanych, czy też znanych organowi z urzędu, ale winna odnosić się do konkretnej sprawy i konkretnego stanu faktycznego. W aktualnym stanie sprawy ocena, czy skarżący spełnia ustawowe warunki do przyznania uprawnień kombatanckich, jest przedwczesna. W dotychczas przeprowadzonym postępowaniu organ bowiem nie zrobił nic, co pozwoliłoby dokonać oceny zasadności wniosku A. K. Stanowi to istotne naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ przeprowadzi rzetelne postępowanie wyjaśniające pamiętając o tym, że zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a., dowodami w sprawie administracyjnej mogą być nie tylko dokumenty, ale wszystko co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy w tym dowód z zeznań świadków zaoferowanych przez skarżącego oraz z przesłuchania strony w trybie art. 86 k.p.a. Organ winien też mieć na uwadze, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, nie ma przeszkód prawnych do dowodzenia, że pobyt w obozie, niewymienionym w rozporządzeniu z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U Nr 106, poz. 1154 ze zmianami), był represją w rozumieniu przepisów art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kombatantach. (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 lutego 2007 r. II OSK 313/06, z dnia 6 czerwca 2006 r. II OSK 880/05, z dnia 17 października 2006 r. II OSK 1228/05). Zważywszy na powyższe uchybienia procesowe zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. o kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi i koszt dojazdu strony do sądu, orzeczono stosownie do wyniku sprawy. Z uwagi na to, że skarga została uwzględniona, na zasadzie art. 152 p.p.s.a., należało orzec o wstrzymaniu wykonalności zaskarżonej decyzji .