II SA/Ol 1123/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "[...]" od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1123/15 w sprawie ze skargi "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w "[...]" z dnia 10 sierpnia 2014 r. nr "[...]" w przedmiocie kary z tytułu gier na automacie poza kasynem gry postanawia 1) uchylić zarządzenie z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1123/15; 2) odmówić zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek "[...]"o zwolnienie od kosztów sądowych w całości bez rozpoznania, oceniając, że nie uzupełnił on braków formalnych wniosku. W sprzeciwie, złożonym na powyższe postanowienie, profesjonalny pełnomocnik skarżącego wywiódł, że zakres żądania jest bezsporny, mimo iż w rubryce 4.1. nie zostało to zakreślone, gdyż wynika to z pisemnego uzasadnienia wniosku oraz z faktu, że w postępowaniu jest już reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł, że z oświadczenia skarżącego wynika, iż utracił on dochody i nie wie, jak będą kształtowały się jego wydatki. Nadto, w ślad za wnioskiem PPF, przedłożył zaświadczenie z PUP w "[...]"z dnia 6.11.2015 r. wskazujące, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd ocenił, że złożony przez skarżącego wniosek PPF wraz z wyjaśnieniami z dnia 26 listopada 2015 r., nie zawiera braków formalnych, o których mowa w art. 257 p.p.s.a., wobec czego orzekł, jak w pkt. 1 sentencji postanowienia. Przechodząc do oceny powyższego wniosku należy przypomnieć, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji, Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (zob. np. postanowienia NSA z 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10; z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 833/11). Ze złożonego wniosku, wyjaśnień pełnomocnika i załączonych dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Dochód uzyskuje wyłącznie matka skarżącego z tytułu emerytury w wysokości 840,66 zł. Skarżący od 6 listopada 2015 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jak podał, rodzina nie posiada żadnych oszczędności, w tym z tytułu prowadzonej do dnia 3 września 2015 r., przez skarżącego działalności gospodarczej w zakresie gier na automatach, a także nie posiada jakichkolwiek nieruchomości i przedmiotów wartościowych. Dom, w którym zamieszkują, ma nieuregulowany stan prawny i wymaga remontów, na który to cel matka skarżącego zaciągnęła kredyt w wysokości 4.000 zł, a skarżący wydatkował kwotę uzyskaną z tytułu pracy zarobkowej za granicami kraju trzy lata wcześniej. Skarżący nie posiada rachunków bankowych. Rodzina ponosi wydatki w łącznej wysokości w granicach ok. 722-832 zł z tytułu: opłat abonamentowych TV, opłat za media i wywóz nieczystości, podatku od nieruchomości, koniecznych bieżących napraw, zakupu opału, rat kredytu zaciągniętego przez matkę skarżącego. Na zakup żywności wydatkują ok. 1.000 zł miesięcznie, a na zakup leków i leczenie matki skarżącego – 350 zł miesięcznie. Ponadto, skarżący podał, że ponosi koszty dojazdów środkami komunikacji publicznej w wysokości ok. łącznie 450 zł miesięcznie. Wyjaśnił też, że nie uiszcza należności alimentacyjnych w kwocie 1.000 zł, gdyż nie posiada na to środków. Z zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 i 2014 wynika, że w latach tych skarżący ponosił stratę. Skarżący podał ponadto, że odbywa karę 1 roku pozbawienia wolności w formie dozoru elektronicznego, co ogranicza jego możliwości poszukiwania pracy poza miejscem zamieszkania. Oświadczył, że ani on, ani jego matka nie korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższych danych wynika wątpliwość co do źródeł pochodzenia środków na pokrycie kosztów miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego i jego matki. Z oświadczenia skarżącego wynika bowiem, że na utrzymanie jego i matki wydatkują kwotę ok. 2.500 zł miesięcznie, natomiast wykazany dochód to zaledwie 840,66 zł emerytury matki. Uwzględniając fakt, że skarżący i jego matka nie korzystają z pomocy społecznej oraz innych form wsparcia, uzasadniony jest wniosek, że skarżący nie wykazał rzeczywistych źródeł, z których czerpie środki finansowe na utrzymanie siebie i swojego gospodarstwa domowego. Zapewnienie egzystencji dwóm osobom z podanego dochodu jest mało prawdopodobne. Zaspokojenie podstawowych, bieżących potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum, takich jak zakup żywności, środków czystości, ubrań, leczenie, konieczne przejazdy, koszty utrzymania mieszkania, wymaga bowiem wyższych środków, niż zadeklarowane przez skarżącego. Zaznaczyć należy, że zadeklarowany dochód na osobę w rodzinie jest niższy nawet od progu interwencji socjalnej, wynoszącego od dnia 1 października 2015 r. 514 zł (zob. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej - Dz.U. Nr 211, poz. 1762 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.). Złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty uniemożliwiają więc Sądowi dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Wywodząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, skarżący faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków. Pozostawanie zaś przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa, nie jest uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej przez Sąd oceny tej sytuacji, która rozważana być musi w oparciu o zobiektywizowane kryteria. W niniejszej sprawie, niewyjaśniona została przez wnioskodawcę jego sytuacja materialna, tj. nie wiadomo, z czego pokrywa on wydatki na swoje utrzymanie. Rzeczą oczywistą jest zaś, że skarżący i jego matka nie są w stanie pokryć wskazanych ponoszonych wydatków tylko z zadeklarowanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy emerytury. W sprawie nie można więc mówić o wykazaniu zaistnienia w sprawie przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał podstawy do przyznania prawa pomocy, wobec czego stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił, jak w pkt. 2 sentencji.