II SA/Ol 1137/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 11 sierpnia 2014r. Z. N. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy z przeznaczeniem na zaspokojenie koniecznych potrzeb. Podał, że otrzymuje rentę w wysokości 1037 zł, a na zaspokojenie koniecznych potrzeb miesięcznie potrzebuje sumy 1550 zł. W dniu 12 sierpnia 2014r. pracownik socjalny dokonał aktualizacji wywiadu środowiskowego, w wyniku której ustalił, że wnioskodawca ma 63 lata, choruje na schizofrenię paranoidalną, cierpi na schorzenia serca i układu krążenia. Zamieszkuje w E. w jednopokojowym mieszkaniu w nowym budownictwie. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód z renty inwalidzkiej w kwocie 1037,75 zł i otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 262,03 zł. Miesięczne wydatki beneficjenta to czynsz w kwocie 518,35 zł, leki 150 zł i prąd w kwocie 300 zł (według oświadczenia strony). Ma zajęcie komornicze z tytułu nieopłacenia wymierzonej mu przez sąd kary porządkowej. Prowadzi liczne sprawy przeciwko instytucjom państwowym. Beneficjent zgłosił do protokołu, że chciałby otrzymywać miesięcznie 513 zł. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Zespołu Pracy Socjalnej nr 1 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta, odmówił przyznania wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na zaspokojenie koniecznych potrzeb. W uzasadnieniu organ podniósł, że łączny dochód strony w kwocie 1299,78 zł, na który składają się: renta z ZUS oraz dodatek mieszkaniowy, przekracza kryterium dochodowe wynoszące 542 zł i nie kwalifikuje do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Organ rozważał też przyznanie wnioskodawcy pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Jednak mając na uwadze sytuację materialno-bytową strony, nie znaleziono podstaw do udzielenia oczekiwanego wsparcia. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. N. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy socjalnej na potrzeby konieczne, dla ochrony życia i zdrowia oraz przywrócenia godnego ludzkiego traktowania jego osoby przez Państwo Polskie. Podniósł, że od 20 lat jest prześladowany przez patologiczne organy Rzeczypospolitej Polskiej. Podał, że służby specjalne wszczepił mu mikroprocesor, który zaburza mu działanie organów. Z tego powodu ma zwiększone potrzeby finansowe na cele zdrowotne. Musi się racjonalnie odżywiać i nie może oszczędzać na jedzeniu. Wskazał, że komornik umorzył egzekucję i zwróci mu 300 zł. Oświadczył, że musi podejmować działania, aby funkcjonariusze ABW nie mogli mu czynić szkody. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podzielając w całości przedstawione w niej argumenty. Organ odwoławczy podkreślił, że fakt przekroczenia kryterium dochodowego przesądził o odmowie przyznania zasiłku celowego. Dodatkowo Kolegium uwzględniło, że organ pomocy społecznej nie pozostawia strony bez jakiejkolwiek pomocy. Wskazano, że w roku bieżącym na zgłoszone potrzeby związane z leczeniem organ przyznał odwołującemu się specjalne zasiłki celowe - w miesiącu kwietniu w wysokości 400 zł i czerwcu w wysokości 150 zł. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Z. N. wniósł o jej uchylenie i przyznanie mu pomocy socjalnej na potrzeby konieczne w kwocie 550 zł. Zarzucił, że decyzja oparta została na nieprawdziwych informacjach, sfałszowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Stwierdził, że niezgodne z prawdą jest, że ma schorzenia serca i układu krążenia. Podał, że badania w prywatnej przychodni medycznej w Gdańsku nie wykazały u niego schorzenia serca. Lekarze rozpoznali u niego tylko nieznaczne usterki serca. Stwierdzone przez lekarzy pojawiające się u niego zaburzenia rytmu serca są spowodowane szkodliwymi falami elektrycznymi przez funkcjonariuszy ABW. Wskazał, że oczekuje na przyjęcie go przez Instytut Kardiologii w Warszawie. Dodatkowo skarżący załączył do skargi pismo kierowane przez niego do Prokuratora Generalnego, wydruki ze strony internetowej, gdzie skarżący komentuje postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w jego sprawie oraz pozew o ochronę dóbr osobistych i zapłatę przeciwko ABW, Telekomunikacji Polskiej S.A. oraz Funduszowi Inwestycyjnemu GODebt 1. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji,. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub celowości. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb koniecznych, o co wnosił skarżący. Strona nie sprecyzował na co konkretnie potrzebna jest jej wnioskowana kwota ponad 500 zł. Mimo to organy zasadnie rozpoznawały ten wniosek w kontekście zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Podstawę materialnoprawną przyznania tego rodzaju pomocy określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.), zwanej dalej "u.p.s.", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. W świetle regulacji tej ustawy świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy, który przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych (art. 39 u.p.s.), co do zasady wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, które dla osoby samotnie gospodarującej na dzień wydania decyzji wynosi 542 zł. W przypadku skarżącego bezspornym jest, że uzyskiwany przez niego dochód w tytułu renty i dodatku mieszkaniowego w łącznej kwocie 1299,78 zł kryterium to przekraczał. Nie było zatem podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W takiej sytuacji organy prawidłowo rozważyły wniosek skarżącego w kontekście art. 41 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przy czym zasiłek ten, tak jak zasiłek celowy przewidziany w art. 39 u.p.s. ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. O tym czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. będą natomiast decydowały indywidualne okoliczności każdej sprawy. Dla oceny spełnienia omawianej przesłanki niezbędne jest w zasadzie sprecyzowanie celu, na sfinansowanie którego przeznaczone mają być przyznane środki. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie, że szczególnie uzasadnionym przypadkiem może być sytuacja osoby lub rodziny, w której dochód minimalnie przekracza kryterium dochodowe, a brak jest możliwości jakiegokolwiek dochodu z powodu takich okoliczności występujących jednocześnie jak niepełnosprawność, bezrobocie, niezaradność niezawiniona przez stronę, brak wsparcia ze strony środowiska (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 253/08, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 października 2014r., sygn akt IV Sa/Gl 47/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku skarżącego posiadany przez niego dochód przekracza ponad dwukrotnie kryterium dochodowe. Skarżący cały posiadany dochód przeznacza tylko na własne potrzeby, ma dobre warunki mieszkaniowe. Nie zalega z opłatami, otrzymuje dodatek mieszkaniowy. Ma kłopoty zdrowotne, jednak koszt leczenia miesięcznie to suma około 150 zł (taka kwota została przez skarżącego wykazana w czerwcu 2014r., gdy przyznano mu specjalny zasiłek celowy na leczenie). Z ustaleń organów wynika, że sytuacja materialna skarżącego jest stabilna, ma on stałe źródło dochodu, może więc zaplanować swoje wydatki i je ograniczyć. Podnieść należy, że ustawodawca w art. 2, art. 3 i art.4 u.p.s. wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W art. 2 ust. 1 ustawy zawarta jest jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Treść tej zasady kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli i wspólnot w realizacji zadań publicznych. Państwo powinno wspomagać jednostki, rodziny, grupy i nie powinno przejmować zadań, które mogą one samodzielnie wykonywać. Ingerencja państwa lub większych wspólnot powinna zaś następować tylko w przypadku gdy zadania przekraczają możliwości jednostki lub małej wspólnoty. Zgodnie z zasadą subsydiarności państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. Należy umacniać pierwszeństwo i autonomię jednostki. Z zasady tej wynika nie tylko zachęta do działania, ale wręcz dezaprobata dla pasywności i nadopiekuńczości państwa (I. Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC 2009 r.). W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również właściwości psychofizyczne, kwalifikacje zawodowe, aktywność jednostki w rozwiązywaniu własnych i rodzinnych problemów oraz jej gotowość współdziałania w tym celu z innymi. Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji skarżącego wskazać należy, że winien on w pierwszej kolejności tak rozplanować sposób wydatkowania posiadanych środków, aby zaspokoić swoje potrzeby, a dopiero w sytuacji rzeczywistej niemożności zaspokojenia konkretnie określonej potrzeby bytowej, ubiegać się o dodatkowe wsparcie z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.