II SA/Ol 1140/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. WSA/post.1 - sentencja postanowienia J.J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w sprawie odmowy wnioskodawczyni przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem J.J. Wyjaśniono, że wprawdzie strona miała przed dniem 30 czerwca 2013 r. przyznane świadczenie pielęgnacyjne na męża lecz na skutek wejścia w życie z dniem 1 stycznia 2013r. ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) przyznane świadczenie pielęgnacyjne wygasło z mocy prawa. Przytoczono treść art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że aktualnie specjalny zasiłek opiekuńczy mogą otrzymać osoby, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś te które takiego zatrudnienia nie podejmowały, jak w przypadku skarżącej. Skarżąca podniosła, ze małżonek jest w ciężkim stanie i wymaga jej stałej całodobowej opieki, gdyż przebył dwa udary mózgu, cierpi na chorobę [...] i inne schorzenia. Nie ma w rodzinie innych osób, które mogłyby się nim zająć. Wyjaśniła, że po wychowaniu sześciorga dzieci starała się znaleźć pracę, była zarejestrowana w Urzędzie Pracy lecz w zakładach pracy do których się zwracała jedynie przystawiano jej pieczątki o braku etatu. Wyjaśniła, że z uwagi na ciężki stan zdrowia męża wyrejestrowała się z Urzędu Pracy, gdyż musiała nim się opiekować. Utrzymują się jedynie z emerytury męża i jest im bardzo ciężko z uwagi na duże wydatki na leki i środki higieniczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 302 i nst). Ekonomika procesowa, a także względy sprawiedliwości mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego skarżonym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?" Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013 r. ustawa zmieniająca w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z dodanym art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Możliwość otrzymania tego nowego świadczenia uzależniona została od spełnienia kryterium dochodowego. W ocenie WSA w Poznaniu na skutek zmian w ustawie świadczeniowej, dotyczących w szczególności modyfikacji warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadzenie nowego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, w którym pominięto jedną kategorię dotychczasowych opiekunów osób niepełnosprawnych tj. osób które bezpośrednio przed podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną nie rezygnowały z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej lecz nie podejmowały zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, doszło do nierównego traktowania osób zajmujących się opieką nad osobami niepełnosprawnymi, co wymaga wyjaśnienia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności z wskazanymi przepisami konstytucyjnymi nowej regulacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca odebrał bowiem w ten sposób znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony wprowadzając nową regulację, która w sposób odmienny traktuje dotychczasowych opiekunów osób niepełnosprawnych. Słusznie dostrzeżono, że osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe i rodzinne, dotyczące przerwania zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym osobistej i bezpośredniej pielęgnacji, polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, a obecnie zostały zmienione warunki nabywania tych świadczeń bez możliwości zapewnienia dostosowania się do nowych regulacji. Wskazane powyżej kwestie mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż skarżącej przyznane zostało decyzją ostateczną, na czas nieokreślony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, zaś obecnie po wejściu w życie nowej regulacji art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych omówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 16a ust. 1 ww. ustawy z zakresie w jakim pominięte zostały osoby nie podejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z Konstytucją, oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącej mogłaby ulec zmianie na korzyść. Z tego względu Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.