II SA/Ol 116/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2011r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr Rep. "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego oddala skargę. W dniu "[...]" J. K. zwrócił się do Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w "[...]" z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Po rozpatrzeniu wniosku J. K., decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta "[...]" – Zastępca Naczelnika Wydziału Świadczeń Rodzinnych odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym od "[...]" do "[...]" na dzieci: S. K., D. K. i N. K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 3 pkt 10 i 11; art. 4 ust. 2; art. 5; art. 6; art. 8; art. 20 ust. 2 i 3; art. 24 ust. 2; art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu wskazał, że podstawą do przyznania zasiłku rodzinnego są dochody rodziny za rok "[...]". Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł, a w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. W przypadku wnioskodawcy dochód na jednego członka rodziny, składającej się z "[...]" osób, wynosi "[...]", zatem przekracza wyznaczony próg dochodowy na członka rodziny o kwotę "[...]". Z kolei art. 5 ust. 3 powyższej ustawy dodatkowo stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu tj. 68,00 zł, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Z akt sprawy wynika, że w okresie zasiłkowym trwającym od "[...]" do "[...]" zasiłek rodzinny nie został przyznany, z uwagi na przekroczenie dochodu. Z tych też względów - przekroczenie dochodu - odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K. podniósł, że dochód w jego rodzinie - w przeliczeniu na jednego członka – nie przekracza określonej ustawą kwoty, a tym samym wnioskowane świadczenie winno być przyznane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a, pkt 10, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 8 pkt 4a i pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji w mocy. Argumentowało m.in., że ustawa o świadczeniach rodzinnych określa legalną definicję dochodu: dochód - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1lit. a). Wskazało, że dochód oznacza zatem przeciętny miesięcznych dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 10 ustawy, to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Podniosło, że z akt sprawy, a zwłaszcza z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" wynika, że M. i J. K. w roku "[...]" uzyskali: dochód w kwocie "[...]", a należne składki wynosiły; na ubezpieczenie zdrowotne – "[...]" zł, na ubezpieczenie społeczne – "[...]" zł. Dlatego też wysokość uzyskanego dochodu w roku "[...]" należało obliczyć w następujący sposób: "[...]" (dochód) – "[...]" (składka na ubezpieczenie społeczne) – "[...]" (składka na ubezpieczenie zdrowotne) = "[...]". Zatem miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy wyniósł "[...]", co w przeliczeniu na jednego członka rodziny dało kwotę "[...]". Ponadto Kolegium argumentowało, iż w świetle art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu (obecnie 68 zł) przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Powyższy przepis nie mógł mieć jednak zastosowania w sprawie bowiem, w poprzednim okresie zasiłkowym, tj. "[...]", świadczenie rodzinne na dzieci: S. K., D. K. i N. K. nie przysługiwało, na co wskazuje decyzja z dnia "[...]" o odmowie przyznania świadczeń. Konkludując organ wskazał, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, że organy orzekające (zarówno pierwszej jak i drugiej instancji) nie mają możliwości jakichkolwiek odstępstw od zasad w nich zawartych, a tym samym nie mogą dokonywać obliczeń dochodu rodziny w sposób inny niż wskazał ustawodawca. Przekroczenie kryterium dochodowego musiało więc skutkować odmową prawa do zasiłku rodzinnego wraz z wnioskowanymi dodatkami. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J. K. zwrócił się o przyznanie zasiłku wraz z dodatkami. Podniósł, że ustawodawca nie przewidział waloryzacji kryterium dochodowego oraz podwyżek cen żywności i usług. Dodał, że przeznaczenie przez ustawodawcę większych kwot na osoby przebywające w zakładach karnych, niż na dzieci, stanowi nierówność wobec prawa. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym, jak też i materialno-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może taką decyzję uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Badaniu w postępowaniu sądowoadministarcyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji publicznej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Ponadto sąd administracyjny, jak wynika z treści art. 134 §1 p.p.s.a., rozstrzyga sprawę w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, zostały wydane zgodnie z prawem. Przedmiotem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", utrzymującej w mocy decyzję Zastępca Naczelnika Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w "[...]" z dnia "[...]" jest odmowa przyznania J. K. przyznania świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego na dzieci oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje wskazana powyżej ustawa o świadczeniach rodzinnych. Z art. 2 tej ustawy wynika, że do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (tj. rodzicom, opiekunom prawnym, opiekunom faktycznym, osobie uczącej się), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę nie przekracza kwoty 504 zł. Przy wyliczaniu dochodu rodziny uprawniającego do świadczeń rodzinnych bierze się pod uwagę przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Określenie, co należy uznać za dochód, przy wyliczeniu prawa do świadczeń rodzinnych, zawiera art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten między innymi wymienia, iż dochodem są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W omawianej sprawie ustalenia organu, co do dochodu skarżącego nie budzą wątpliwości, a skarga ich nie kwestionuje. Organ prawidłowo przyjął, mając na uwadze zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w "[...]" z dnia "[...]", że ogółem w "[...]" rodzina skarżącego uzyskała dochód w kwocie "[...]", miesięczny dochód rodziny wyniósł – "[...]", a dochód w przeliczeniu na osobę – "[...]", w związku z czym przekracza kryterium dochodowe, które wynosi 504 zł. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1163/07, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "reguły wykładni systemowej nie pozwalają na to, aby w zakresie przekroczenia kwoty uprawniającej rodzinę do świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego przyjmować inne zasady ustalania dochodu niż te, które wynikają z treści art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przepisach tych jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę i tak też powinien być rozumiany dochód rodziny, o którym mowa w art. 5 ust. 3 tejże ustawy". Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji wnioskodawcy i jego rodziny. Jednak wyjaśnia, że jak wynika ze wskazanych regulacji prawnych, wydatki strony związane z kosztami utrzymania rodziny, w postępowaniu o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku nie mają wpływu na ustalenie dochodu - w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym zarzut skargi dotyczący podwyżek cen żywności i usług należy uznać za niezasadny. Z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. W sprawie niniejszej przepis ten nie może znaleźć zastosowania, ponieważ, jak wynika z akt sprawy, w poprzednim okresie zasiłkowym "[...]" J. K. nie posiadał prawa do zasiłku rodzinnego. Reasumując wskazać należy, że Sąd nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji wyznaczonych przez ustawę organów (rozpatrywać wnioski o przyznanie zasiłku), bowiem tylko one, dysponując środkami finansowymi, mogą udzielać świadczeń. Dodać należy, że trudna sytuacja finansowa skarżącego nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie orzekają w oparciu o zasady współżycia społecznego. Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.