II SA/Ol 1190/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.T. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. A.T., skarżący decyzję zobowiązującą go do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. Podniósł, iż "bez uszczerbku dla siebie" nie jest w stanie ponieść tych kosztów, gdyż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, zakres zaś sprawy jest na tyle skomplikowany, że nie jest w stanie sam skutecznie reprezentować swoich interesów. Według zawartego we wniosku oświadczenia, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, a jego dochód miesięczny brutto z tytułu działalności gospodarczej wynosi "[...]" zł. Dodatkowo, w uzasadnieniu skargi wskazał on na wydanie postanowienia o umorzeniu prowadzonego wobec niego postępowanie egzekucyjnego, w związku z jego bezskutecznością. Skarżący został zobowiązany do przedłożenia w terminie 7 dni: (1) kopii dokumentów stanowiących podstawę wyliczenia dochodu miesięcznego brutto; (2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 października 2012 r. do dnia odbioru wezwania; (3) kopii dowodów uiszczenia w październiku br. stałych wydatków związanych z mieszkaniem i działalnością gospodarczą; (4) oświadczenia wyszczególniającego pozostałe kategorie wydatków wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością; (5) kopii postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. A.T., mimo pouczenia go o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, nie dostarczył żadnego z żądanych dokumentów. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.; w skrócie: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, w zakresie rozstrzygnięcia zgłoszonego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 252 i art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 182/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Odnosząc się na marginesie do argumentu przedstawionego w uzasadnieniu wniosku, godzi się wyjaśnić skarżącemu, iż niepotrzebnie obawia się, że bez udziału radcy prawnego jego interes nie będzie należycie chroniony. Reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie warunkuje bowiem realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż sąd ten nie jest związany granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.), co oznacza, że dokonuje całościowej oceny legalności postępowania zakończonego zaskarżonym aktem administracyjnym. Jest ponadto obowiązany udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Nie jest przy tym wymagane stawiennictwo stron na rozprawie. W razie ich nieobecności przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy (art. 108 p.p.s.a.).