II SA/Ol 1198/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy administracyjnej wynika, że wnioskiem z dnia "[...]" S. K. (dalej zwany skarżącym) zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego na zakup książek i wyposażenie dzieci w "potrzeby" szkolne. Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza M., odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że skarżący, mimo że mieszka wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci, to prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego łączny miesięczny dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Ocenił jednak, że skarżący nie może być objęty wnioskowaną pomocą, gdyż zaspokajanie potrzeb małoletnich dzieci przez skarżącego odbywa się w oparciu o przymusową egzekucję świadczeń alimentacyjnych, wypłacanych do rąk matki dzieci. Uznał więc, że to matka dzieci dokonuje kwalifikacji aktualnych potrzeb dzieci i wydatkuje środki na ich zakup. Zauważył przy tym, że matka dzieci nie wystąpiła do Ośrodka z wnioskiem o zabezpieczenie ich potrzeb, o które wnioskował skarżący. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wyraził niezadowolenie z jej wydania, formułując jednocześnie zastrzeżenia względem działalności pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że w świetle definicji rodziny zawartej w ustawie o pomocy społecznej, skarżący nie stanowi rodziny wraz ze swoimi synami, co wynika z faktu oddzielnego od nich gospodarowania. Wskazało, że synowie skarżącego tworzą w tym znaczeniu rodzinę z żoną skarżącego (ich matką), która, jak słusznie zauważył organ I instancji, dokonuje kwalifikacji aktualnych potrzeb dzieci i wydatkuje środki na ich zakup. Wywiodło, że skoro matka dzieci nie złożyła dotychczas wniosku o udzielenie im takiej pomocy, to można domniemywać, że potrzeby dzieci w tym względzie są zabezpieczone z posiadanych przez rodzinę środków. Podkreśliło, że przyczyną odmowy przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest sprzeczność żądania z celem tego zasiłku. Zauważyło bowiem, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej, a z załączonych do odwołania akt sprawy wynika, że organ przyznaje skarżącemu zasiłki celowe w sytuacji, gdy są one wnioskowane z przeznaczeniem na jego potrzeby. Uznało, że skoro zgodnie z ustawą o pomocy społecznej skarżący nie tworzy ze swoimi dziećmi jednej rodziny, to zabezpieczenie potrzeb tych dzieci nie jest potrzebą skarżącego. Dodało, że nie może być takiej sytuacji, gdy na potrzeby jednego postępowania skarżący prowadzi gospodarstwo jednoosobowe, w którym liczony jest tylko jego dochód i brane jest pod uwagę inne kryterium dochodowe (wyższe niż osoby w rodzinie), a na potrzeby innego postępowania skarżący chce być postrzegany jako osoba w rodzinie i otrzymywać pomoc z przeznaczeniem na potrzeby tej rodziny. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wyraził niezadowolenie z rozstrzygnięć organów obu instancji podtrzymując jednocześnie zastrzeżenia względem działalności pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej. Ocenił, że mimo płacenia alimentów nadal jest zobowiązany do pomocy swoim dzieciom. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle zaś art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Wzruszenie kontrolowanych rozstrzygnięć następuje w razie, gdy organy naruszyły przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]",w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2013r., poz. 182 ze zm.), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Jak wynika z uzasadnień kontrolowanych decyzji, w ocenie organów obu instancji, mimo że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej, to uwzględnienie jego żądania w niniejszej sprawie pozostawałoby w sprzeczności z celem wnioskowanego zasiłku. Uznano bowiem, że skoro w świetle art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej skarżący nie tworzy ze swoimi dziećmi jednej rodziny, to zabezpieczenie potrzeb tych dzieci nie jest potrzebą skarżącego. Uszło jednak uwadze organów obu instancji, że skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego nie na pokrycie własnej potrzeby bytowej lecz na zakup pomocy szkolnych dla swoich dwóch niepełnoletnich synów. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika zaś, aby skarżący miał ograniczoną władzę rodzicielską względem tych synów. Zgodnie więc z art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 788 ze zm.), jest on ich przedstawicielem ustawowym uprawnionym do samodzielnego działania. Stosownie zaś do art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. W świetle powołanych regulacji prawnych nie sposób podzielić poglądu organów obu instancji, aby przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego zasiłku celowego było prowadzenie przez skarżącego odrębnego gospodarstwa domowego od tego, które prowadzą jego synowie wraz z ich matką (żoną skarżącego). Skarżący jako przedstawiciel ustawowy synów jest bowiem uprawniony do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie potrzeby bytowej synów, przy czym przy rozpatrywaniu tego wniosku należy uwzględnić kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, którą synowie skarżącego tworzą odrębnie od jego gospodarstwo domowe. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny zatem uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. W tym celu ustalą, czy dzieci skarżącego pozostają także pod jego władzą rodzicielską, która uprawniałaby go do samodzielnego złożenia wniosku o przyznanie im zasiłku celowego na zakup pomocy szkolnych. W przeciwnym przypadku należy postąpić zgodnie z regulacją wynikającą z art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego aktu podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy.