II SA/Ol 120/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "[...]" od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 120/16 w sprawie ze skargi "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia 20 listopada 2015 r., nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia dla "[...]" adwokata. W trakcie toczącego się postępowania o przyznanie prawa pomocy, w związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, pismem z dnia 7 października 2016 r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie dotyczącym: pobieranych przez niego w poszczególnych miesiącach 2016 r. świadczeń z pomocy społecznej; ewentualnego korzystania w 2015 r. i/lub w 2016 r. z pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, inne niż ośrodki pomocy społecznej, a także z pomocy udzielanej przez osoby trzecie i/lub członków rodziny; podjętych działań w celu uzyskania świadczenia emerytalnego; wysokości i przeznaczenia ponoszonych przez niego wydatków, a ponadto wyciągów z rachunków bankowych z okresu od dnia 1 października 2015 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie, skarżący przedłożył dwa pisma procesowe - z dnia 31 października 2016 r. i z dnia 3 listopada 2016 r. W pierwszym z nich oświadczył, że ośrodek pomocy społecznej, pod którego opieką się znajduje, w każdej decyzji o przyznaniu pomocy podaje rodzaje otrzymywanych przez niego świadczeń, w tym w poszczególnych miesiącach 2016 r. Wskazał, że w latach 2015-2016 nie korzystał z pomocy innych instytucji niż ośrodek pomocy społecznej. W latach tych korzystał natomiast z pomocy osoby trzeciej, która udziela mu pożyczek na wykupienie niezbędnych lekarstw z powodu przewlekania w każdym miesiącu przez ośrodek pomocy społecznej załatwienia sprawy w przedmiocie przyznania i wypłacenia pomocy finansowej na ten cel. Całość pożyczonych środków, zwracanych częściowo ze środków wypłacanych przez ośrodek pomocy społecznej, będzie musiał oddać. Skarżący dodał, że na pomoc w sfinansowaniu kosztów postępowania nie może już liczyć. W zakresie działań podjętych w celu uzyskania świadczenia emerytalnego oświadczył, że obecnie prowadzi sprawę sądową przeciwko komornikowi sądowemu i ta sprawa jest najważniejsza – "[o] wiele ważniejsza niż pozbieranie zaświadczeń z zakładów pracy (...), by wystąpić o świadczenie emerytalne do ZUS". Co do ponoszonych wydatków wskazał, że koszty jego utrzymania wynoszą: wyżywienie - 677 zł, lekarstwa - 320 zł, opłaty za mieszkanie - 35 zł. Dodał, że zaciągnięte pożyczki i kredyty spłacił w 2007 r., a obecnie nie zaciągnął nowych. Skarżący wskazał, że posiada konta bankowe (złotówkowe) w dwóch bankach i stwierdził "[w]yciągów nie będzie, ponieważ kosztują 9 zł od strony". Do przedmiotowego pisma skarżący załączył zaświadczenie o posiadaniu rachunku w jednym ze wskazanych w piśmie banków, zgodnie z którym saldo na tym rachunku na dzień 31 października 2016 r. wynosi 0,49 zł. W piśmie procesowym z dnia 3 listopada 2016 r. skarżący, wskazując, że przedkłada będące w jego posiadaniu wyciągi z rachunku w drugim banku za trzy ostatnie miesiące, poinformował, że "wsteczne wyciągi są za opłatą 9 zł od strony, których nie będzie do wglądu z uwagi na koszt." Saldo na tym rachunku na dzień 31 października 2016 r. wynosi 30,51 zł. Referendarz sądowy, mając na uwadze powyższe okoliczności, ocenił, że skarżący nie ujawnił w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej, co uniemożliwiło podjęcie korzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Od tego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wyjaśniając, że uzupełniając braki podnosił, że nie dostarczy innych dowodów obrazujących jego sytuację materialną, gdyż każda strona wydruku z banku z okresu wcześniejszego kosztuje 9 zł. Informacje z banków, które można było dostarczyć bez ponoszenia kosztów, zostały przez niego złożone. W ocenie skarżącego, stanowiły one są podstawę do zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. z mocy ustawy skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zatem wniosek skarżącego może dotyczyć jedynie kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli – zgodnie z wnioskiem – adwokata. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wbrew stanowisku skarżącego, pomimo oświadczenia o braku środków finansowych i konieczności korzystania z pomocy społecznej, nie wykazał on zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przede wszystkim, skarżący zaniechał przedłożenia żądanych wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwiając tym samym ocenę rzeczywistego przepływu środków finansowych, a co za tym idzie sytuacji materialnej skarżącego. W ocenie Sądu, Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wykazał, że skarżący zastosował się wprawdzie do wezwania odnośnie do wyjaśnienia aktualnej sytuacji dochodowej, lecz nie w pełnym zakresie. Referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie złożył dokumentów odnoszących się do jego aktualnej sytuacji finansowej - zaświadczenia właściwego ośrodka pomocy społecznej o rodzaju pobieranych przez niego świadczeń z pomocy społecznej (i ich wysokości) w poszczególnych miesiącach 2016 r. oraz kopii dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia określonych wydatków w wykazanej wysokości. Skarżący oświadczył wprawdzie, że ośrodek pomocy społecznej, pod którego opieką się znajduje, w każdej decyzji o przyznaniu pomocy podaje rodzaje otrzymywanych przez niego świadczeń, w tym w poszczególnych miesiącach 2016 r., lecz nie załączał jednocześnie kopii aktualnej decyzji w tym przedmiocie, a w aktach niniejszej sprawy nie znajdują się decyzje w przedmiocie przyznania skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej zawierające aktualne informacje w tym zakresie. W dalszej kolejności wskazać należy, że Referendarz sądowy wykazał także, że skarżący nie przedłożył żądanych wyciągów z rachunków bankowych z okresu od dnia 1 października 2015 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na wezwanie. Do dodatkowych oświadczeń skarżący załączył jedynie zaświadczenie o posiadaniu rachunku w jednym banku oraz wyciągi z rachunku w drugim banku za trzy ostatnie miesiące, a to nie pozwala ocenić jaki jest rzeczywisty przepływ środków pieniężnych na tych rachunkach w okresie wskazanym w wezwaniu, w tym także jakie są źródła wszystkich wpływów oraz sposób rozporządzania otrzymywanymi środkami. Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił również, że wyznaczony okres, za jaki pochodzić miały wyciągi bankowe, podyktowany został faktem konsekwentnego nieprzedkładania przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych w toku postępowań w przedmiocie prawa pomocy w innych prowadzonych przez niego sprawach sądowych (np. sprawy o sygn. akt II SA/Ol 1037/15, II SA/Ol 118/16, II SA/Ol 594/16). Wprawdzie obecnie skarżący wskazał, że "wsteczne wyciągi są za opłatą 9 zł od strony, których nie będzie do wglądu z uwagi na koszt", lecz Referendarz sądowy słusznie zauważył, że oświadczenie to dotyczy jak przyjąć należy tylko jednego z banków, z którego wyciągi zostały wygenerowane elektronicznie. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że skarżący nie powoływał się wcześniej na tego rodzaju przeszkody w przedłożeniu żądanych wyciągów. Mając powyższe okoliczności na uwadze przyjąć należy, ze skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, że prawo pomocy winno mu zostać przyznane. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie zastosował się w całości do zawartych w wezwaniu żądań, nie wyjaśniając przy tym w pełni przyczyn tego stanu rzeczy. Oceniając powyższe stwierdzić należy, że skarżący w zasadzie uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.