II SA/Ol 121/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 27-28 akt), R.B. podał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż wraz z dwiema córkami (22 i 23 l.) utrzymuje się jedynie z renty chorobowej (533,50 zł brutto). Dysponuje jedynie spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego. Jego córki również nie posiadają majątku, o którym mowa w rubryce 7 formularza PPF. Skarżący został zobowiązany (k. 23, 25) do przedłożenia w terminie 7 dni: (a) wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, z okresu ostatnich trzech miesięcy (wskazano, iż przypadek nieposiadania rachunku bankowego należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); (b) dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za luty 2011 r.; (c) oświadczenia podającego uśrednioną miesięczną wysokość pozostałych wydatków; (d) dowodu ostatniej wypłaty renty (o ile nie została ona przelana na rachunek bankowy). Do Sądu wpłynęły: wyciągi z rachunku bankowego skarżącego (k. 32-35), rachunki za media komunalne (k. 29-31), oświadczenie skarżącego o wysokości pozostałych wydatków (k. 26) oraz zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej (k. 36). Według dostarczonych dokumentów, na konto skarżącego od 13 grudnia 2010 r. do 13 marca 2011 r. (saldo początkowe: -716,42 zł; saldo końcowe: -760 zł) wpłynęły świadczenia z ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie 1318 zł. Odnotowana została również wpłata 64,26 zł, zatytułowana "spłata kredytu". Suma środków pobranych we wskazanym okresie na "spłatę kredytu" wyniosła 1087,91 zł, a na pozostałe wydatki - 137,94 zł. Dokonana została jedna wypłata gotówkowa (200 zł). Wydatki na wodę, energię elektryczną i gaz, opłacane bez pośrednictwa banku, to łącznie kwota 170,71 zł. Uśredniona miesięczna wysokość "pozostałych wydatków" wynosi około 250 zł. Zaświadczenie ze spółdzielni nie podaje wysokości miesięcznych opłat eksploatacyjnych, a jedynie narosłe z tego tytułu zadłużenie (nadmieniono, iż "na (...) lokal nie był pobierany dodatek mieszkaniowy"). Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu istnienia takiej okoliczności spoczywa zatem na wnioskodawcy. Winien on więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jego rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinny i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności te podejmowane są po to, aby umożliwić mu należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności w nim wskazane nie okażą się, zdaniem sądu (referendarza sądowego), wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Nieuzupełnienie natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym przez sąd należy ocenić jako niewykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, że pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2008 r., sygn. akt II OZ 891/08 - publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Skarżący, mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, pominął milczeniem to, czy jego córki posiadają rachunki bankowe oraz zaniechał wyszczególnienia "pozostałych wydatków", ograniczając się do stwierdzenia, iż wynoszą one 250 zł. Nie mniej nie sposób byłoby przyjąć, iż kwota ta jest z założenia przeznaczona choćby tylko na wyżywienie trzech osób i pokrycie opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie. Równie znamienne jest to, że w ciągu trzech miesięcy suma samych tylko podanych we wstępie obciążeń niemal dwukrotnie przewyższyła wysokość wykazanych wpływów. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.