II SA/Ol 1236/16

WyrokWSA w Olsztynie2016-11-29

Skład orzekający: Ewa Osipuk, Katarzyna Matczak, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, która nie ujawnia wszystkich udokumentowanych złóż kopalin w części dotyczącej kierunków zagospodarowania przestrzennego, narusza przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała Rady Miejskiej w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie narusza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nawet jeśli nie ujawniono wszystkich udokumentowanych złóż kopalin w części dotyczącej kierunków zagospodarowania. Studium jest aktem polityki wewnętrznej gminy, a jego część dotycząca kierunków zagospodarowania przestrzennego stanowi wytyczne wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych, podczas gdy uwarunkowania są jedynie punktem odniesienia. Gmina ma swobodę w kształtowaniu polityki przestrzennej, a obowiązek uwzględnienia złóż kopalin dotyczy części uwarunkowań, a niekoniecznie kierunków zagospodarowania.
Stan faktyczny
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Główne zarzuty dotyczyły nieujawnienia w studium udokumentowanego złoża kruszywa "Łęgajny V" w części dotyczącej kierunków zagospodarowania oraz braku wyznaczenia filarów ochronnych i obszarów wymagających przekształceń, rekultywacji lub remediacji. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że złoże zostało uwzględnione w części uwarunkowań, a obowiązek ujawnienia go w kierunkach zagospodarowania nie wynika z przepisów. Podniosła również, że nie było obowiązku wyznaczania filarów ochronnych ani obszarów wymagających remediacji, gdyż takie nie zostały wyznaczone.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant st. referent Maciej Lipiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy oddala skargę. Uchwałą Nr XXIII(148)/16 z dnia 29 marca 2016 r., Rada Miejska w Barczewie uchwaliła zmianę Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Barczewo. W skardze, złożonej do tut. Sądu, na tę uchwałę, Wojewoda Warmińsko – Mazurski zarzucił, że zmiana studium nastąpiła z naruszeniem art. 10 ust. 1 pkt 11, art. 10 ust. 2 pkt pkt 3, pkt 12, pkt 14 i pkt 14a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2016 r., poz. 778, z późn. zm.), dalej jako "u.p.z.p.", w związku z § 4 ust. 1 pkt 2, 3, 4, § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowani przestrzennego gminy. Wojewoda wskazał, że w ustaleniach tekstowych i na załączniku graficznym Studium w części wyznaczającej kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, nie ujawniono wszystkich udokumentowanych złóż kopalin, w tym złoża kruszywa "Łęgajny V", zatwierdzonego w dniu 15 kwietnia 2013 r. decyzją Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Złoża kopalin, jako zasoby środowiska naturalnego podlegają ochronie na mocy przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2015 r. poz. 196 ze zm.) oraz ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U z 2016 r., poz. 672, z późn. zm.), polegającej na racjonalnym ich gospodarowaniu oraz kompleksowym wykorzystaniu. W tym celu udokumentowane obszary złóż kopalin winny być wprowadzone, na podstawie przyjętej bez zastrzeżeń dokumentacji geologicznej, zarówno do uwarunkowań, jak i kierunków zagospodarowania przestrzennego studium. W ocenie organu nadzoru, takie ustalenia zapewniają należytą ochronę udokumentowanych zasobów środowiska naturalnego. Nieujawnienie zatem wszystkich występujących w granicach administracyjnych gminy obszarów udokumentowanych złóż kopalin i tym samym, nieuwzględnienie wszystkich uwarunkowań o których mowa w art. 95 Prawo geologiczne i górnicze oraz art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. stanowi o niewypełnieniu delegacji ustawowej w tym zakresie. Wojewoda dodał, że ustalenia zmiany studium zostały sformułowane niekonsekwentnie, gdyż inne złoża kopalin na terenie gminy Barczewo ujawnione zostały w uwarunkowaniach i kierunkach zagospodarowania przestrzennego gminy. Zarzucił ponadto, że w ustaleniach tekstowych i graficznych Studium nie wyznaczono obiektów lub obszarów, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny, obszarów wymagających przekształceń, rehabilitacji, rekultywacji lub remediacji, obszarów zdegradowanych, do czego obligują art. 10 ust. 2 pkt 12, 14, 14a u.p.z.p. W odpowiedzi na skargę, Rada Miejska w Barczewie wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej. Wskazała, że zaskarżone studium spełnia wymóg określony w art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. Na stronie 29 Załącznika nr 1 do uchwały Nr XXIII(148)/16 z dnia 29 marca 2016 r. znajduje się tabela, w której wymieniono występujące na terenie Gminy Barczewo, udokumentowane złoża kopalin, w tym pod poz. nr 11 wymieniono złoże "Łegajny V", o pow. 3,85 ha. Złoże to zostało również ujawnione na załączniku graficznym. Rada Gminy zauważyła, że art. 10 ust. 2 u.p.z.p. wyznacza katalog obszarów oraz kierunków zagospodarowania, które powinny być uwzględnione w tej części studium, która określa kierunki zagospodarowania przestrzennego w gminie. Regulacja art. 10 ust. 2 u.p.z.p. nie zawiera odpowiednika art. 10 ust. 1 pkt 11 i nie wymienia w tym katalogu obszarów występowania udokumentowanych złóż kopalin. W ocenie organu gminy, katalog ten jest otwarty i gmina w ramach władztwa planistycznego przyznanego jej w art. 3 ust. 1 u.p.z.p., ma prawo, a nie obowiązek, uwzględniania takich obszarów w kierunkach zagospodarowania przestrzennego. Powyższe wynika przede wszystkim z samej istoty studium, które jest aktem kierownictwa wewnętrznego adresowanym do organów gminy, wyrażającym koncepcję rozwoju zagospodarowania przestrzennego. Studium jest aktem, który nie zawiera wiążących postanowień dotyczących możliwości zagospodarowania przestrzennego gminy, stanowi natomiast podstawę wszelkich działań podejmowanych na terenie gminy w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, stanowi akt wyrażający dążenie gminy do ukształtowania określonego ładu przestrzennego na jej terenie i w ramach swobody pozostawionej gminie w zakresie władztwa planistycznego nieuprawnione są próby odgórnego narzucenia gminie określonego kierunku zagospodarowania przestrzennego. Rada Miejska dodała, że z art. 7 ustawy Prawo geologiczne i górnicze wynika, że podejmowanie i wykonywanie działalności górniczej jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości, określonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach, a w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w odrębnych przepisach. Wykładnia tego przepisu również wskazuje na prymat władztwa planistycznego nad regulacjami prawa górniczego, a tym samym, to gminy, w ramach tego władztwa, decydują, czy na obszarach występowania kopalin dopuszcza się wykorzystywanie nieruchomości do pozyskiwania tych kopalin, czy w innym celu. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 10 ust. 2 pkt pkt 3, 12, 14 i 14a u.p.z.p. organ wskazał, że filar ochronny wyznacza się na podstawie przepisów górniczych w ramach prowadzenia zakładu górniczego. Dla zakładów działających na terenie gminy Barczewo nie wyznaczono jednak takich filarów, a tym samym, organ nie miał obowiązku uwzględniania ich w studium. Rada Miejska podniosła ponadto, że tekst studium zawiera rozdział "Tereny wymagające przekształceń, rehabilitacji lub rekultywacji", w którym wskazano obszar rekultywowanego obecnie składowiska odpadów w Łęgajnach wraz ze wskazaniem kierunku rekultywacji. Zaznaczyła również, że studium zawiera informację o Lokalnym Programie Rewitalizacji i terenach objętych działaniami rewitalizacyjnymi. W studium nie wskazano obszarów wymagających remediacji oraz obszarów zdegradowanych w rozumieniu przepisów ustawy o rewitalizacji, bo takich w gminie się nie wyznacza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Zakres kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446, z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.s.g.", uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Z kolei art. 93 ust. 1 u.s.g. stanowi, że po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1 organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wojewoda Warmińsko-Mazurski zarzucił, że zaskarżona uchwała w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Barczewo narusza przepisy art. 10 ust. 1 pkt 11, art. 10 ust. 2 pkt 3, pkt 12, pkt 14, pkt 14a u.p.z.p. w związku z § 4 ust. 1 pkt 2, 3, 4, § 6 pkt 3 rozporządzenia w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowani przestrzennego gminy, gdyż w ustaleniach tekstowych i na załączniku graficznym w części wyznaczającej kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, nie ujawniono złoża kruszywa "Łęgajny V". Zarzutu tego nie można podzielić. W myśl art. 3 ust. 1 u.p.z.p., kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. Na mocy przywołanego przepisu, organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów. Uprawnienia przyznanego w art. 3 ust. 1 u.p.z.p. gmina nie może wykonywać dowolnie. W art. 1 ust. 2 u.p.z.p. wskazane bowiem zostały wartości, które winny być uwzględnione przez gminę przy kształtowaniu zasad zagospodarowania i zabudowy (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2012 r. , sygn. akt II OSK 1407/11, dostępny [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Jak wynika z art. 9 ust. 1 u.p.z.p., studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy jest aktem polityki wewnętrznej gminy, w którym z jednej strony opisuje się uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego gminy (m. in. geograficzne, demograficzne, przyrodnicze, ekonomiczne), a z drugiej strony określa długofalową politykę przestrzenną gminy. Wskazanie w art. 9 ust. 1 u.p.z.p., na "politykę" należy rozumieć jako wskazanie pewnych zasadniczych kierunków planowania przestrzennego, swoistej "filozofii" planowania przestrzennego. W związku z tym, studium jest aktem o charakterze ogólnym, gdyż wyznacza podstawowy zarys, kierunki zagospodarowania gminy, natomiast uszczegółowienie zasad zagospodarowania terenów następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Studium - jako forma realizacji polityki przestrzennej - z założenia winno być aktem elastycznym, który pozwala na maksymalne uwzględnienie warunków i potrzeb lokalnych przy tworzeniu planów miejscowych, w zakreślonych nieprzekraczalnych granicach. Realizacja tej polityki następuje w drodze podstawowego wyznaczenia terenów przeznaczonych pod zabudowę, wstępnej lokalizacji infrastruktury technicznej, obszarów chronionych i innych, wymienionych w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. (zob. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, [red.] Z. Niewiadomski, Warszawa 2011, s. 82-83). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że akt ten, choć nie jest aktem prawa miejscowego (ust. 5 art. 9 u.p.z.p.), zgodnie z ust. 4 art. 10 u.p.z.p., wiąże organy gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Uchwała podejmowana w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego składa się z dwóch części. W pierwszej - diagnostycznej - określane są uwarunkowania, czyli okoliczności faktyczne już istniejące w chwili sporządzania studium oraz wymagania prawne dla polityki przestrzennej, niezależne od woli gminy, istniejące w chwili sporządzania studium gminy. Część ta ma charakter opisowy i winna zawierać m.in. dane ekonomiczne, przyrodnicze, geograficzne, demograficzne, a także ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego województwa i programów rządowych przyjętych w drodze rozporządzenia, które gmina ma ustawowy obowiązek uwzględnić w studium. W drugiej części studium przedstawiane powinny być kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy, czyli ustalone przez gminę wytyczne wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych (op.cit., s. 99). Uwarunkowania stanowią jedynie punkt odniesienia dla określania kierunków i obszarów, o których mowa w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. i zgodnie z istotą procesu planowania przestrzennego, którego celem jest określenie, w ramach i na podstawie prawa, pożądanych zmian w zagospodarowaniu przestrzennym oraz zapobieganie zmianom mającym negatywne skutki przestrzenne, nie muszą mieć waloru bezwzględnie wiążącego dla polityki przestrzennej gminy. Przeciwnie, podejmowane w ramach władztwa planistycznego (władzy dyskrecjonalnej) ustalenia studium, które identyfikują uwarunkowania stanowiące podstawę działań naprawczych, czy ochronnych, powinny określać bariery wymagające pokonania w polityce przestrzennej władz publicznych, włącznie z koniecznością ewentualnych ograniczeń praw cywilnych oraz ograniczeń uprawnień o charakterze publicznoprawnym, chyba że co innego wynika z przepisów ustawowych, które wiążą z określonym stanem faktycznym zagospodarowania przestrzeni konieczność podjęcia ściśle określonych działań przez administrację (zob. H. Izdebski, I. Zachariasz, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2013, kom. do art. 10). Kierunkami zagospodarowania przestrzennego gminy są natomiast ustalone przez gminę wytyczne wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych. Dodać trzeba, że kierunki zagospodarowania przestrzennego gminy mogą mieć charakter zarówno postulatów i rekomendacji do innych władz planistycznych, jak i charakter wiążący przy stanowieniu planów miejscowych, np. ustalenia wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Ustawodawca w art. 10 ust. 1 i 2 u.p.z.p. określił zakres zagadnień objętych studium. Uwarunkowania oraz kierunki i obszary wymienione odpowiednio w art. 10 ust. 1 oraz 2 i 2a, w związku z użyciem zwrotu "w szczególności", wyznaczają minimalny, obligatoryjny zakres studium w zakresie określonym art. 10 u.p.z.p. W studium mogą być zatem określone inne niż wskazane w art. 10 ust. 1 uwarunkowania oraz inne niż wskazane w art. 10 ust. 1 i 2a u.p.z.p. kierunki i tereny, zgodnie z klauzulami generalnymi określonymi art. 1 ust. 2 u.p.z.p., w ramach przysługującego gminie władztwa planistycznego. Zagadnienia wymienione w tych przepisach obligatoryjnie muszą być wzięte pod uwagi przy sporządzaniu studium z uwzględnieniem sytuacji konkretnej gminy, jednakże nie w każdym przypadku występować będą wszystkie kwestie wymienione w tych przepisach. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z występowania udokumentowanych złóż kopalin, zasobów wód podziemnych oraz udokumentowanych kompleksów podziemnego składowania dwutlenku węgla. Nie jest sporne, że w zaskarżonym Studium organ gminy wskazał w części tekstowej "Uwarunkowania" (poz. 11 tabeli na str. 29) i graficznej (załącznik nr 2 do zaskarżonej uchwały) m.in. złoże kopalin "Łęgajny V". Bezsporne jest również, że to złoże nie zostało wskazane w części "Kierunki" i w załączniku nr 3 do zaskarżonej uchwały. Powyższe nie oznacza jednak naruszenia powołanych w skardze przepisów. Jak wyżej wykazano, rada gminy ma prawo swobodnego kształtowania polityki przestrzennej na terenie gminy, z uwzględnieniem istniejących w dacie uchwalania studium uwarunkowań faktycznych i prawnych, czemu daje wyraz m.in. stanowiąc o kierunkach zagospodarowania przestrzennego. "Kierunkami zagospodarowania przestrzennego gminy" są bowiem – jak wskazano wyżej - ustalone przez gminę wytyczne wiążące przy sporządzaniu planów miejscowych. Natomiast "uwarunkowania" to okoliczności faktyczne już istniejące w chwili sporządzania studium i wymagania prawne dla polityki przestrzennej, niezależne od woli gminy (zob. Niewiadomski, op.cit., s. 99). Zasadnie zatem zarzucono w odpowiedzi na skargę, że wywodząc o obowiązku organu gminy zamieszczenia ujawnionych złóż kopalin w obu częściach Studium, organ nadzoru narzuca gminie kierunek zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym znajdują się przedmiotowe złoża kopalin. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 10 ust. 2 pkt 12, 14 i 14a u.p.z.p. przez zaniechanie wyznaczenia obiektów lub obszarów, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny, obszarów wymagających przekształceń, rehabilitacji, rekultywacji lub remediacji, obszarów zdegradowanych. Podkreślić trzeba, że w przeciwieństwie do art. 10 ust. 1 pkt 11, dotyczącego występowania udokumentowanych złóż kopalin, art. 10 ust. 2 pkt 12 - zawierający nakaz określenia obiektów lub obszarów, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny, ustanawiany w złożu dla zabezpieczenia obiektów na powierzchni terenu przed nadmiernymi skutkami jego wybierania, nie znajduje się w grupie obowiązków planistycznych. Art. 10 ust. 1 pkt 11 u.p.z.p. stanowi podstawę do uwzględnienia w studium uwarunkowań występowania udokumentowanych złóż kopalin. Gmina, powołując się na potrzebę określenia uwarunkowań występowania złóż przyjęła zapis, zakwestionowany przez organ nadzorczy. Powszechnie jest akceptowany pogląd, że na określone w art. 10 ust. 1 u.p.z.p. uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego składa się nie tylko rzeczywisty stan zagospodarowania przestrzeni gminy i zachodzące w tej przestrzeni procesy, ale także uwarunkowania prawne, w tym wynikające z aktów prawnych, które zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.z.p. muszą być uwzględnione w studium (zob. H. Izdebski, I. Zachariasz; op.cit.). Jeśli zatem art. 95 Prawa górniczego stanowi, iż udokumentowane złoża kopalin, w celu ich ochrony, ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, to jest on jedynie podstawą do ujawnienia złoża, nie może zaś być podstawą do regulowania zależności z obszarami występującymi na powierzchni. Taką podstawą nie może też być art. 10 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. wykładany przez organ nadzoru w drodze analogii, ponieważ uwarunkowania, o których mowa w art. 10 ust. 1 stanowią jedynie punkt odniesienia dla określania kierunków i obszarów, o których mowa w art. 10 ust. 2 u.p.z.p. Przepis 10 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. zawiera nakaz określenia, m.in. obiektów lub obszarów, dla których wyznacza się w złożu kopaliny filar ochronny, przy czym, jak już to wywiedziono wyżej, określenie tego filaru jest możliwe dopiero na etapie projektowania eksploatacyjnego, o czym mowa w § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 395/15, CBOSA). Należy ponadto zauważyć, że wyznaczenie filaru jest ściśle związane z fazą eksploatacyjną złoża, gdyż może on zostać wyznaczony dopiero po sporządzeniu projektu zagospodarowania złoża. Jak bowiem wynika z § 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących projektów zagospodarowania złóż (Dz.U. z 2012 r. poz. 51), część opisowa projektów zagospodarowania złóż, z uwzględnieniem zamierzonego sposobu eksploatacji, rodzaju kopaliny i warunków geologicznych prowadzenia eksploatacji, zawiera odpowiednio uzasadnienie granic zamierzonej eksploatacji, przedstawienie sposobu i miejsca składowania nadkładu, projektowanych filarów ochronnych, ze wskazaniem obiektów objętych ochroną, uzasadnieniem ich granic oraz określeniem warunków ewentualnej eksploatacji złoża objętego filarem ochronnym. Część graficzna projektów zagospodarowania złoża, stosownie do zamierzonego sposobu eksploatacji i rodzaju kopaliny, zawiera mapę lub mapy sytuacyjno-wysokościowe sporządzone w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie obszaru przewidzianego do zagospodarowania z zaznaczeniem granic złoża, granic projektowanego obszaru i terenu górniczego granic sąsiednich obszarów i terenów górniczych dla tych samych kopalin, granic nieruchomości gruntowych, do których przysługuje wnioskodawcy tytuł prawny, obiektów chronionych i granic proponowanych filarów ochronnych, proponowanego miejsca lub miejsc udostępnienia złoża oraz proponowanego miejsca lub miejsc składowania nadkładu. Relacje do nieruchomości znajdujących się na powierzchni ziemi, a co za tym idzie, również do sposobów ich zagospodarowania przestrzennego, są skutkiem dalszych etapów prac związanych z eksploatacją złoża. Może mieć to miejsce dopiero na etapie wystąpienia o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż, o czym mowa w art. 22 - art. 26 Prawa górniczego. Samo zaś ustalenie, że złoże kopaliny istnieje, nie daje jeszcze podstaw do kształtowania warunków związanych z przestrzenią rozciągającą się na powierzchni ziemi, poza obowiązkiem odnotowania w studium faktu istnienia takiego złoża. Konsekwencją powyższego jest to, że w odniesieniu do obowiązku gminy ujawnienia w studium złoża kopaliny, której eksploatacji nie rozpoczęto (nie złożono wniosku o wydanie koncesji na wydobywanie kopalin), nie ma podstaw do stosowania dalej idących środków, niż wynika to z omawianych przepisów, ponieważ dopiero przeznaczenie złoża kopaliny do eksploatacji pociąga za sobą konsekwencje w zakresie oddziaływania na pozostałe elementy środowiska, w tym na nieruchomości (tak NSA w cyt. wyroku z dnia 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 395/15, CBOSA). Z powyższych względów, skoro dla zakładów działających na terenie gminy Barczewo nie wyznaczono filarów ochronnych, Rada Miejska nie miała obowiązku wyznaczania ich w kierunkach zagospodarowania przestrzennego zaskarżonego Studium. Zasadnie Rada Miejska podniosła też, że tekst zaskarżonego studium zawiera rozdział "Tereny wymagające przekształceń, rehabilitacji lub rekultywacji", w którym wskazano obszar rekultywowanego składowiska odpadów w Łęgajnach, wraz ze wskazaniem kierunku rekultywacji. Ponadto, Studium zawiera informację o Lokalnym Programie Rewitalizacji i terenach objętych działaniami rewitalizacyjnymi. Natomiast nie wskazano w tym dokumencie obszarów wymagających remediacji na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2016 r., poz. 672, z późn. zm.) oraz obszarów zdegradowanych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1777, z późn. zm.), gdyż jak wyjaśniła Rada Miejska, w gminie się nie wyznaczono takich obszarów. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej uchwały, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło