II SA/Ol 1244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. sprawy ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z "[...]". nr "[...]" w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz adwokata kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia 26 sierpnia 2013 r. Prezydent Miasta "[...]" przyznał M.M., na okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 października 2013 r., zasiłki rodzinne na dziecko do 5 lat na "[...]" i "[...]" w kwocie po 77 zł miesięcznie oraz zasiłki rodzinne na dziecko w wieku 5-18 lat na "[...]" i "[...]" w kwotach po 106 zł miesięcznie , a także przyznał dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – w kwotach po 1.000 zł jednorazowo na "[...]" i "[...]" oraz dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na "[...]" i "[...]" w kwocie po 100 zł jednorazowo i dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwotach po 80 zł miesięcznie na "[...]" i "[...]", na powyższy okres. Następnie, decyzją z dnia 19 września 2013 r. organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawczyni dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu na okres od 5 września 2013 r. do 31 października 2013 r. na dzieci "[...]" i "[...]" w kwocie 400 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" decyzją z dnia 25 listopada 2013 r., po rozpatrzeniu odwołania M.M., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 19 września 2013 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 19/14, oddalił skargę M.M. wniesioną na decyzję Kolegium. Decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. Prezydent Miasta "[...]" przyznał wnioskodawczyni na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.: zasiłki rodzinne na dziecko do 5 lat na "[...]" i "[...]" w kwocie po 77 zł miesięcznie, zasiłki rodzinne na dziecko w wieku 5-18 lat na "[...]" i "[...]" w kwotach po 106 zł miesięcznie, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu na "[...]" i "[...]" w kwocie 400 zł miesięcznie; dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 na "[...]" i "[...]" w kwocie po 100 zł jednorazowo i dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwotach po 80 zł miesięcznie na "[...]" i "[...]", na powyższy okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" decyzją z 30 stycznia 2014 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 14 listopada 2014 r., a tut. Sąd wyrokiem z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Ol 253/14 oddalił skargę złożoną na tę decyzję. W dniu 5 sierpnia 2014 r. strona złożyła wniosek o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w podwójnej wysokości od dnia 5 września 2013 r. Wnioskodawczyni powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 15/13. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. organ pierwszej instancji, powołując się na art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej powoływanej jako K.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania dodatku z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w podwójnej wysokości od dnia 5 września 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, gdyż zapadłe w tej sprawie rozstrzygnięcia stanowią przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania w sprawie z przedmiotowego wniosku. W złożonym zażaleniu M.M, zarzuciła, że organ pierwszej instancji nie dostosował się do treści uchwały NSA o sygn. akt I OPS 15/13. Postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie utrzymało w mocy postanowienie będące przedmiotem zażalenia. W uzasadnieniu podniosło, że jedną ze wskazanych w art. 61a § 1 K.p.a. przesłanek wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Stwierdziło, że wprawdzie przyczyny te nie zostały skonkretyzowane, ale należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Organ pierwszej instancji musiał więc zastosować art. 61a § 1 K.p.a., gdyż żądanie wydania kolejnej decyzji w sprawie, w której takie rozstrzygnięcie już zapadło (vide: decyzja z dnia 19 września 2013 r. i z dnia 14 listopada 2013 r.) mieści się w pojęciu "uzasadnionej przyczyny", o której mowa w powołanym przepisie, uniemożliwiającej wszczęcie postępowania. Tym samym organ ten nie mógł ponownie orzekać w niniejszej sprawie merytorycznie i musiał odmówić wszczęcia postępowania. W złożonej skardze M.M. zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano przepisu, który wykluczałby przyznanie jej przedmiotowego dodatku w podwójnej wysokości. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych i powołaną wyżej uchwałę, skarżącą wywiodła, że winna otrzymywać dodatek z tytułu urodzenia dwojga dzieci w czasie jednego porodu w podwójnej wysokości. Wywiodła ponadto, że niezasadnie Kolegium uznało jej zażalenie za nieuzasadnione, skoro definicja strony zawarta w art. 28 K.p.a. jest szeroka i nieprecyzyjna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w szczególności art. 61a § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z cytowanego przepisu wynika, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania może być wydane, gdy zostanie stwierdzony brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), a także wówczas, gdy zaistnieją inne uzasadnione przyczyny (przesłanka przedmiotowa). W szczególności do przyczyn przedmiotowych należą okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia postępowania (art. 145-145b K.p.a.) lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (art. 156 § 1 K.p.a.). Stosownie natomiast do art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wobec powyższego stwierdzić należy, że z art. 61a § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. wynika, że uzasadnioną przyczyną odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną. Na tę przesłankę w niniejszej sprawie powołały się organy obu instancji, wskazując, że wniosek skarżącej dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzjami wydanymi przez organy obu instancji, a także prawomocnymi wyrokami sądu administracyjnego. Skarżąca we wniosku z dnia 5 sierpnia 2014 r. zażądała bowiem wypłacenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dwojga dzieci w czasie jednego porodu w podwójnej wysokości od dnia 5 września 2013 r. Żądanie skarżącej o tożsamej treści było podstawą do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 19 września 2013 r., którą przyznano jej przedmiotowe świadczenie w kwocie 400 zł na okres od 5 września 2013 r. do 31 października 2013 r. oraz decyzji z dnia 14 listopada 2014 r., którą przyznano to świadczenie na dalszy okres – od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 października 2014 r. Zaznaczyć należy, że dla oceny zaistnienia w sprawie tzw. powagi rzeczy osądzonej niezbędne jest stwierdzenie, że wystąpiła tożsamość spraw – uprzednio rozstrzygniętej i objętej wnioskiem o wszczęcie postępowania. O tożsamości spraw można zaś mówić, gdy rozstrzygnięcie jest skierowane do tego samego podmiotu, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tej samej podstawy prawnej. Taka sytuacja bezspornie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Prawidłowo zatem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta "[...]", którym na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. odmówiono skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku z dnia 5 sierpnia 2014 r. Wyjaśnić dodatkowo należy, że organy obu instancji nie odmówiły skarżącej przyznania żądanego świadczenia w podwójnej wysokości, lecz z uwagi na rozstrzygnięcie tej sprawy ostatecznymi decyzjami – odmówiły jedynie ponownego wszczęcia postępowania w trybie "zwykłym" w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w podwójnej wysokości od dnia 5 września 2013 r. Zaznaczyć też należy, że organy obu instancji nie kwestionowały legitymowania się przez skarżącą przymiotem strony w tym postępowaniu, lecz stwierdziły istnienie okoliczności wykluczających wszczęcie i merytoryczne rozpoznanie jej wniosku. Niezasadny jest też zgłoszony na rozprawie w dniu 3 marca 2015 r. przez pełnomocnika skarżącej zarzut zaniechania wyjaśnienia czy pismo skarżącej stanowiło wniosek o wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym - na podstawie art. 154 K.p.a. Organ administracji ma bowiem obowiązek ustalenia, jakiego postępowania żąda skarżąca, o ile poweźmie wątpliwości co do przedmiotu żądania, np. gdy treść pisma jest zredagowana niezręcznie czy niezrozumiale. Podstawy do zobowiązania strony do uszczegółowienia wniosku, przez wskazanie jego podstawy prawnej, nie może stanowić dokonana przez organ administracji ocena skuteczność żądania zawartego w rozpatrywanym wniosku. Skarżąca we wniosku z dnia 5 sierpnia 2014 r. dokładnie określiła zakres swojego żądania – domagając się przyznania przedmiotowego dodatku w podwójnej wysokości od dnia 5 września 2013 r. Fakt, że nie mogło ono odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku, nie zobowiązywał organu do ustalania innej treści żądania. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 z późn. zm.), skargę należało oddalić. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 19 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) Sąd orzekł jak w pkt. 2 sentencji wyroku.