II SA/Ol 1274/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B.P. na decyzję "[...]"Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. B.P., wezwana do uiszczenia wpisu od skargi, złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego (k. 164 - 167 akt). W uzasadnieniu wskazała, iż jest na rencie rodzinnej wynoszącej 1390,29 zł netto. Jest osobą schorowaną (kopie protokołu oględzin sądowo-lekarskich, wyników badań lekarskich i informacji dla lekarza w sprawie skierowania na operację kręgosłupa - k. 168-172). Potrzebuje pieniędzy na leki i różne opłaty. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dochodem skarżącej, która sama prowadzi gospodarstwo domowe, jest wyłącznie świadczenie z ZUS, a jej jedyny majątek stanowi mieszkanie o pow. 42 m2. Skarżąca została zobowiązana do usunięcia braku formalnego wniosku, poprzez wpisanie w rubryce 11 formularza zobowiązań i stałych wydatków wraz z ich uśrednioną miesięczną wysokością. Ze względu na to, mając na uwadze ekonomikę procesową, równocześnie zażądano udokumentowania wydatków związanych z mieszkaniem i leczeniem, a dodatkowo przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych - za okres od 1 października 2015 r. do dnia odbioru wezwania, bądź oświadczenia o nieposiadaniu w owym czasie takowych rachunków (k. 174). Odpowiadając na wezwanie skarżąca przedłożyła: uzupełniony formularz wniosku (k. 179-182), pisemne oświadczenie, iż "nie posiada(-) żadnych wyciągów rachunków bankowych" (k. 177) oraz kopie dowodów opłacenia w październiku 2015 r. wydatków związanych z mieszkaniem (k. 187-193) i badania kręgosłupa (k. 195). Zgodnie z informacjami zamieszczonymi w rubryce 11 formularza wniosku i załączonymi kopiami pokwitowań, skarżąca ponosi wydatki na: fundusz remontowy w wysokości 105,98 zł, opłatę eksploatacyjną - 43,67 zł, pomieszczenie gospodarcze - 11,43 zł, energię elektryczną - 52,70 zł, wodę i odprowadzanie ścieków - 36,53 zł, ubezpieczenie - 45 zł. W lutym br. zapłaciła 420 zł za badanie kręgosłupa. Wymieniła szereg nazw przyjmowanych lekarstw. Wskazała, iż część kupuje bez recepty, jednak nie posiada paragonów. Wskazała, iż wystąpiła o zgodę na uprzątnięcie drzew z działki gminnej (kopie podania i pisma z urzędu - k. 195-196). Nie wie, jakie poniesie w związku z tym koszty. 17 grudnia 2015 r. skarżącej doręczone zostało wezwanie do złożenia w terminie 7 dni pisemnego oświadczenia wyjaśniającego, czy przez stwierdzenie: "Nie posiadam żadnych wyciągów rachunków bankowych" należy rozumieć, iż nie posiada konta/kont w banku oraz powód, dla którego J.P. nie został wykazany jako osoba pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w sytuacji, gdy na niego wystawione zostały dostarczone faktury za prąd i wodę. W piśmie z 18 grudnia 2015 r. (k. 201) skarżąca oświadczyła: "Nie posiadam żadnych wyciągów rachunków bankowych". Wskazała, iż jej mąż zmarł w 2011 r., załączając kopię aktu zgonu. W tym stanie rzeczy zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z unormowania tego bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Podmiot wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów winien mianowicie z należytą starannością wypełnić treść wezwania. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny lub wzajemnie sprzeczny oceniane jest jako niewykazanie w sposób dostateczny, aby w sprawie zachodziły przesłanki przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FZ 317/15; http://orzeczenia.nsa. gov.pl/). W rozpatrywanym przypadku skarżąca została wezwana do przedłożenia m.in. wyciągów ze swych rachunków bankowych [uprawnienie żądania od wnioskodawcy takich dokumentów przewiduje § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257)], bądź oświadczenia o nieposiadaniu takowych rachunków. Wobec tego, iż skarżąca odpowiedziała, iż "nie posiada żadnych wyciągów rachunków bankowych", zapytano ją w kolejnym wezwaniu, czy należy przez to rozumieć, iż nie posiada konta/kont w banku. Mimo powtórnego pouczenia o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, skarżąca jedynie powtórzyła dokładnie to samo stwierdzenie, o którego skomentowanie ją poproszono ("Nie posiadam żadnych wyciągów rachunków bankowych"). Co oczywiste, nieposiadanie wyciągów z rachunków bankowych nie jest równoznaczne z nieposiadaniem rachunku w banku. Dlatego stwierdzając, iż skarżąca nie stworzyła warunków do podjęcia wolnego od wątpliwości rozstrzygnięcia, Referendarz sądowy - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 wskazanej ustawy, powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy - orzekł jak w sentencji.