II SA/Ol 1293/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T.F. na postanowienie Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wszczęcia postepowania w sprawie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Na etapie wniesienia skargi T.F. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Według oświadczenia, skarżący jest bezrobotnym, bez prawa do zasiłku, nie posiada dochodów, a jedynym jego majątkiem jest dom o pow. 82 m2, pomieszczenia gospodarcze o pow. 32 m2 i nieruchomość rolna o pow. 523 m2. Prowadzi gospodarstwo domowe ze stryjem, który pobiera rentę socjalną w wysokości 500 zł miesięcznie i nie posiada żadnego majątku. W rubryce 11 formularza (zobowiązania i stałe wydatki) wpisano: "pożyczka: Provident", "Bank Pocztowy", "alimenty", "podatek od nieruchomości", "ubezpieczenie samochodu", "leki". 21 listopada 2016 r. skarżącemu doręczono wezwanie do przedłożenia w terminie 7 dni: 1) pisemnego oświadczenia wskazującego: a) od kiedy jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku, b) jaka jest miesięczna wysokość każdego z wydatków wymienionych w rubryce 11 formularza wniosku, c) ile wynoszą miesięcznie inne wydatki gospodarstwa domowego (na wodę, odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, ogrzewanie, wywóz śmieci, wyżywienie i in.), d) jakie jest źródło finansowania wydatków nieznajdujących pokrycia w rencie socjalnej stryja; 2) wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i stryja - za okres od 1 września 2015 r. do dnia odbioru wezwania (zastrzeżono, iż nieposiadanie konta należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy); 3) kopii dowodów poniesienia w październiku 2016 r. wydatków na "Provident", "Bank Pocztowy", alimenty, wodę, odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, ogrzewanie i wywóz śmieci (jeśli nie uwidacznia ich wyciąg z rachunku bankowego); 4) kopii aktualnej polisy ubezpieczenia samochodu. W odpowiedzi, nadanej w placówce pocztowej 3 grudnia 2016 r., skarżący oświadczył, iż była żona, wyprowadzając się 23 grudnia 2014 r., zostawiła go z zaległymi opłatami na około 2500 zł. W styczniu 2015 r., kiedy mieszkał sam, została odcięta energia elektryczna na około dwa tygodnie, gdyż nie była opłacona w terminie na ponad 1000 zł. Żeby opłacić zaległe opłaty (między innymi) i zacząć płacić alimenty w wysokości 1000 zł miesięcznie był zmuszony zapożyczyć się u rodziny i znajomych, a w późniejszym czasie, by to oddać, wziął kredyt w Banku Pocztowym. Obecnie wraz ze stryjem utrzymują się z jego renty socjalnej w wysokości ok. 600 zł. Do pisma dołączone zostały (w formie kopii): oświadczenie z 4 listopada 2016 r., rozwiązujące ze skarżącym umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy; decyzja z 14 listopada 2016 r. o uznaniu go za bezrobotnego i odmowie przyznania prawa do zasiłku; harmonogram spłat kredytu w Banku Pocztowym wraz dowodami wpłaty w listopadzie 2016 r. dwóch rat (po 136,24 zł); umowa pożyczki w Provident wraz z dowodami uiszczenia w listopadzie 2016 r. dwóch rat (po 425,45 zł); wezwanie do zapłaty 1383,34 zł z tytułu polisy OC za samochód "[...]" 1.1 wraz z dowodem wpłaty 200 zł w listopadzie 2016 r.; dowód wpłaty w listopadzie 2016 r. 34,45 zł na rzecz Energa Obrót S.A.; zawiadomienia o wszczęciu egzekucji alimentów i zajęciu wynagrodzenia oraz wierzytelności z zasiłku chorobowego; zaświadczenie o zameldowaniu. W tym stanie rzeczy stwierdza się, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika, stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.), następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z unormowania tego bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli składane w tym celu na urzędowym formularzu wniosku oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, jest ona obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien mianowicie z należytą starannością wypełnić treść wezwania. Niedostarczenie żądanych danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny lub wzajemnie sprzeczny oceniane jest jako niewykazanie w sposób dostateczny, aby w sprawie zachodziły przesłanki przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2015 r., sygn. akt I FZ 317/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka też sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący, mimo pouczenia go o tym, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy, w odpowiedzi wystosowanej 5 dni po upływie wyznaczonego terminu nie podał: jaka jest miesięczna wysokość wydatków na leki i podatek od nieruchomości (ad pkt 1 b wezwania), ile wynoszą miesięcznie wydatki na wodę, odprowadzanie ścieków, energię elektryczną (udokumentowane zostało tylko tzw. doładowanie), ogrzewanie, wywóz śmieci, wyżywienie i in. (ad 1 e) oraz jakie jest źródło finansowania wydatków nieznajdujących pokrycia w rencie socjalnej stryja (ad 1 d). Nie dostarczył wyciągów z rachunków bankowych ani oświadczenia o nieposiadaniu kont, a także kopii dowodów poniesienia w październiku 2016 r. wydatków na wodę, odprowadzanie ścieków, energię elektryczną, ogrzewanie i wywóz śmieci. Uznając zatem, iż skarżący nie stworzył podstaw do sformułowania wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji, czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.