II SA/Ol 1315/12

Dnia 5 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2013 roku sprawy ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o obciążeniu kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu - oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Starosta, działając na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 104 § 1 Kpa., nałożył na właściciela pojazdu J.E. obowiązek zapłaty kwoty 17.430,10 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], numerze identyfikacyjnym pojazdu [...], w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Na skutek wniesionego odwołania przez J.E. decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...], nr [...]. Skarga J.E. na decyzję Kolegium została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 983/11. J.E. w piśmie z dnia 1 kwietnia 2012 r., uzupełnionym następnie kolejnymi pismami z dnia 18 maja 2012 r. i 11 czerwca 2012 r., zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr , poz. 1071, ze zm.) zwanej dalej: Kpa. Podniósł, że decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w postępowaniu, gdyż właścicielem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], zatrzymanego w dniu 19 czerwca 2005 r. przez Policję jest G.B., który nabył od niego ten pojazd w dniu 17 czerwca 2005 r. Do wniosku została dołączona, potwierdzona notarialnie za zgodność kopii z okazanym dokumentem, kserokopia umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 17 czerwca 2005 r. Po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...]. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 156 § 1 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 Kpa. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.) zwanej dalej: u.p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Organ przyjął, że J.E. był w dniu zatrzymania pojazdu jego właścicielem na podstawie umowy kupna-sprzedaży zawartej w dniu [...] 2005 r. pomiędzy S.B. i J.E., na mocy której to J.E. nabył na własność przedmiotowy samochód, która to okoliczność potwierdzona została także postanowieniem Sądu Rejonowego w N. I Wydział Cywilny z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...], którym orzeczono o przepadku pojazdu marki [...], stanowiącego własność J.E. na rzecz powiatu. Kolegium wskazało, że jako organ administracji publicznej związany jest prawomocnym orzeczeniem Sądu Rejonowego w N. i w związku z tym zobligowany jest do przyjęcia, że właścicielem pojazdu w chwili jego zatrzymania był J.E. Dowodem mającym znaczenie w sprawie jest prawomocne orzeczenie sądu, nie zaś kopia umowy z dnia 17 czerwca 2005 r. Organ wskazał również, że w toku postępowania odwoławczego prowadzonego w sprawie wydanej decyzji przez Starostę z dnia [...] J.E. pomimo wezwania organu do przedłożenia posiadanych ewentualnie dowodów (np. umowy sprzedaży) na podnoszoną okoliczność, iż nie był on w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi jego właścicielem, przedłożył jedynie kopię umowy sprzedaży pojazdu zawartą w dniu [...] 2005 r. pomiędzy sprzedającym – S.B. a kupującym – J.E. W aktach sprawy znajduje się również umowa sprzedaży pojazdu z dnia [...] 2005 r. zawarta pomiędzy sprzedającym – K.L. a kupującym – S.B., a także pismo z dnia 12 sierpnia 2011 r. Komendanta Policji w N., z którego wynika, że w toku czynności związanych z zabezpieczeniem pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] organ ten ustalił, iż pojazd w dniu 19 czerwca 2005 r. należał do J.E. Zainteresowanemu J.E. doręczono również wezwanie do odbioru auta z parkingu i nie negował on wówczas faktu własności tego pojazdu. Zdaniem Kolegium, skoro J.E. był właścicielem pojazdu w dniu jego zatrzymania przez Policję, to nie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa do stwierdzenia nieważności decyzji. Od powyższej decyzji J.E. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy domagając się uchylenia decyzji organu I instancji i stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia [...]. Skarżący ponownie podniósł, że w dniu zatrzymania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] nie był już jego właścicielem, gdyż właścicielem był G.B. Zarzucił, że osoba niewinna nie może ponieść kosztów w wysokości 17.430,10 zł.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Rep. [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśniono, że o własności pojazdu przesądza prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w N. I Wydział Cywilny z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...] orzekające o przepadku pojazdu, a nie dokument prywatny w postaci załączonej umowy sprzedaży samochodu. Dopóki w obrocie prawnym funkcjonować będzie prawomocne postanowienie Sądu, z którego wynika, że w dniu orzekania o przepadku samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] stanowił własność J.E., to okoliczności tej nie może skutecznie zakwestionować przedstawiona przez skarżącego umowa kupna - sprzedaży. Kolegium wskazało, że w tym zakresie pozostaje na mocy art. 355 § 1 kpa związany prawomocnym orzeczeniem sądu powszechnego. Ustalenia dotyczące właściciela pojazdu podlegającego przepadkowi były bowiem dokonywane przez Sąd Rejonowy w N. przy udziale J.E. Sąd ten wypowiedział się w materii, czy usuniecie pojazdu było zasadne, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru pojazdu dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie o przepadku samochodu nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W kwestii poszukiwania osoby uprawnionej - właściciela pojazdu podlegającego przepadkowi wypowiedział się Sąd stwierdzając, że przy jej poszukiwaniu dołożono należytej staranności, gdyż ustalono właściciela - uczestnika postępowania J.E., powiadomiono go o jego usunięciu wraz z pouczeniem o skutkach nieodebrania pojazdu, który uczestnicząc w posiedzeniu Sądu w dniu [...] 2011 r. nie podnosił okoliczności wcześniejszego zbycia samochodu na rzecz G.B., nie przedstawił również umowy sprzedaży z dnia 17 czerwca 2005 r. Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 130a ust. 10h u.p.r.d. znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do pokrycia kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu ma data wydania dyspozycji usunięcia tego pojazdu. Dyspozycja taka, określona jako wezwanie do usunięcia pojazdu z parkingu, wydana została i skutecznie doręczona J.E. w dniu 18 maja 2009r. Po tej dacie sąd powszechny orzekł o przepadku pojazdu ustalając, że jego właścicielem był J.E. Na powyższą decyzję J.E. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie zasad sprawiedliwości społecznej, logiki, zasad współżycia społecznego oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Skarżący podniósł, że 17 czerwca 2005 r. samochód marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] został sprzedany G.B. W dniu 19 czerwca 2005 r. G.B. został zatrzymany przez Policję, a ponieważ był on po spożyciu alkoholu, pojazd którym kierował został usunięty z drogi na parking strzeżony. Po trzech dniach G.B. próbował odzyskać samochód, jednak odmówiono mu jego wydania. Po upływie czterech lat skarżący otrzymał informację o przemieszczeniu samochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2012 r. skarżący ponownie podniósł, że nie był właścicielem pojazdu w chwili jego zatrzymania, będąc pod wpływem błędu podpisał odbiór z parkingu samochodu należącego do G.B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy ppsa. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty z dnia [...] o nałożeniu na skarżącego obowiązku zapłaty kwoty 17.430,10 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Zdaniem skarżącego, decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w tej sprawie, gdyż w momencie zatrzymania wskazanego pojazdu i wydania dyspozycji usunięcia pojazdu nie był on już jego właścicielem. Należy zauważyć, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych służących do weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym. Podstawy stwierdzenia nieważności decyzji zostały określone w sposób wyczerpujący w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Z treści art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. wynika, że stwierdza się nieważność decyzji skierowanej do osoby niebędącej stroną w sprawie. Zatem stwierdzenie nieważności decyzji na tej podstawie można zastosować jedynie do kwalifikowanego naruszenia prawa polegającego na skierowaniu decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w określonej sprawie. Z wadliwością decyzji przewidzianą w tym przepisie mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. W wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 674/07 Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, że w przypadku gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego lub obowiązku, to taka decyzja jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w wyroku z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06 NSA uznał, że "kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego, zachodzić będzie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania" (dostępny CBOSA). Pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym definiuje art. 28 Kpa., stanowiący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem koniecznym warunkiem do uznania danego podmiotu za stronę postępowania jest posiadanie przez niego interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem, wynikającego z przepisów prawa materialnego. Materialnoprawną podstawą decyzji w sprawie nałożenia na skarżącego obowiązku zapłaty kwoty 17.430,10 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu były przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. z 2005 r. Dz. U. Nr 108, poz. 908, ze zm). Zgodnie z art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a u.p.r.d., pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (art. 130a ust. 10h u.p.r.d.). Zatem przed wydaniem decyzji w sprawie nałożenia obowiązku uiszczenia kosztów wynikających z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu, organy powinny ustalić właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, bowiem to on jest stroną tego postępowania, jest zobowiązany do ponoszenia wskazanych kosztów. W rozpoznawanej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w N. I Wydział Cywilny orzekł przepadek pojazdu - samochodu osobowego marki [...], o numerze rejestracyjnym [...], stanowiącego dotychczas własność J.E., na rzecz powiatu. Zgodnie z art. 365 § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, że inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (art. 365 § 2 k.p.c.) nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych (P. Telenga, Komentarz aktualizowany do art. 365 k.p.c., Lex 2012). W wyroku z dnia 5 października 2012 r. sygn. akt IV CSK 67/12 Sąd Najwyższy wskazał, że związanie treścią prawomocnego orzeczenia oznacza nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej, stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. W konkretnym przypadku związanie to rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu, w jakim indywidualizują one sentencję - jako rozstrzygniecie o przedmiocie sporu. Wyrazem statuowanej tym przepisem prawomocności materialnej orzeczenia jest konieczność brania jej pod uwagę w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, która nie może podlegać już ponownemu badaniu (Lex nr 1231342). Sąd administracyjny, jak również organy administracji publicznej, związane są prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w N. I Wydział Cywilny z dnia [...] 2011 r., sygn. akt [...] i w związku z tym nie mogą ponownie badać kwestii własności pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...] w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Kwestia ta została bowiem rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w N. Dlatego też przedstawienie przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, potwierdzonej notarialnie za zgodność kopii z okazanym dokumentem, kserokopii umowy kupna-sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 17 czerwca 2005 r., która stanowi dokument prywatny, nie może podważyć ustaleń sądu powszechnego zwartych w prawomocnym orzeczeniu. Ponieważ właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia był skarżący, to decyzja nakładająca obowiązek zapłaty kwoty 17.430,10 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu marki [...], o numerze rejestracyjnym [...] została prawidłowo do niego skierowana. Tym samym nie zaistniała podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 4 Kpa. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o `postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.