II SA/Ol 1345/14

Dnia 10 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 roku sprawy ze skargi D. Sz. i A. Sz. na postanowienie Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta, po rozpatrzeniu wniosku M. i D. J., decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]", zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalno-usługowego na budynek mieszkalny wielorodzinny, w E. ul. "[...]". Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 20 sierpnia 2013 roku. W dniu 4 sierpnia 2014 r. do organu wpłynęło pismo D. i A. S. (datowane 1 sierpnia 2014 r.), w którym wnosili oni o wstrzymanie prac budowlanych oraz wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę nr "[...]". W uzasadnieniu wniosku stwierdzili, że we wrześniu 2013 r. wykupili lokal położony przy ul. "[...]". W lokalu tym znajduje się okno, które w chwili nabycia było zabudowane płytą. Oświadczyli, iż zamierzają udrożnić otwór okienny a inwestycja sąsiedzka uniemożliwi im korzystanie z okna. Do wniosku dołączyli kserokopie fotografii, wykonanych dnia 30 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 8 sierpnia 2014 r. organ wezwał wnioskodawców do wskazania ustawowej podstawy wznowienia postępowania oraz podanie terminu, w którym dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Pełnomocnik D. i A. S., w zakreślonym terminie podał, że wnioskodawcy dowiedzieli się o okolicznościach uzasadniających wniosek o wznowienie postępowania z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie "[...]" z dnia 29 lipca 2014 r. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postepowania administracyjnego. Pełnomocnik wyjaśnił, że D. i A. S. zakupili lokal mieszkalny, położony w E. przy ul. "[...]’ w dniu 11 września 2013 r., w którym wcześniej zamieszkiwali od kilku lat. Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tego organu z dnia "[...]" r. nr "[...]". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z dokumentacji fotograficznej, załączonej do wniosku oraz z dokumentów, będących w posiadaniu organu nadzoru budowlanego, wynika, że o przyczynie stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania wnioskodawcy dowiedzieli się przed dniem 4 lipca 2014 r. Fotografie obrazujące stan zaawansowania budowy zostały wykonane 30 czerwca 2014 r. Natomiast rozprawa administracyjna, z udziałem wnioskodawców, w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta E. w sprawie realizacji przedmiotowej budowy, na której podano do wiadomości informację o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę nr "[...]" z dnia "[...]" r., odbyła się 1 lipca 2014 r. Wobec tego organ uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Pełnomocnik D. i A. S. wniósł zażalenie na w/w postanowienie, w którym zarzucał, że zostało ono podjęte z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 , art. 80 i art. 84 § 1 k.p.a. Podniósł on, że dokumentacja fotograficzna została sporządzona na potrzeby prowadzonych rozmów odnoszących się do "wentylacji piwnicy" przynależnej do lokalu wnioskodawców. W tym też przedmiocie odbyło się spotkanie w dniu 1 lipca 2014 r. Po rozpatrzeniu zażalenia, Wojewoda postanowieniem z dnia "[...]" r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ II instancji, odnośnie do zachowania terminu z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wskazał, że dokumentacja fotograficzna, na której jest widoczny budowany przez inwestora taras, wchodzący w światło otworu okiennego, została sporządzona 30 czerwca 2014 r. Natomiast wniosek o wznowienie postepowania został złożony 4 sierpnia 2014 r. Odnosząc się do przyczyny wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ stwierdził, że o wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę nr "[...]" z dnia "[...]" r. skarżący dowiedzieli się podczas rozprawy administracyjnej, przeprowadzonej 1 lipca 2014 r. w siedzibie PINB dla Miasta E., z udziałem wnioskodawców. Zdaniem organu, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że o podstawach wznowienia D. i A. S. dowiedzieli się przed 4 lipca 2014 r. i wobec tego uchybili terminowi do wniesienia podania. W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżących wnosił o jego uchylenie. Zarzucał on, że zostało wydane z naruszeniem art. 77 §1, art.78 § 1 i 2, art.84 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Podnosił, iż ustalenia faktyczne organów obu instancji są dowolne. Wskazał, że co do otworu okiennego, skarżący opierali się na twierdzeniach zarządcy budynku i inwestora, że nie będzie on zabudowany i nie mieli wiedzy o treści decyzji nr "[...]". Zarówno dokumentacja fotograficzna, jak i spotkanie z dnia 1 lipca 2014 r. dotyczyły wentylacji piwnicy, co jednoznacznie wynika z treści pisma PINB z dnia 3 lipca 2014 r. Zarzucono, że organy orzekające w sprawie nie wysłuchały wnioskodawców, co doprowadziło do dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych. Ponadto, zdaniem pełnomocnika skarżących, brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonego postanowienia uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz.1647) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W niniejszej sprawie uchylenie zaskarżonego postanowienia okazało się konieczne z uwagi na naruszenie art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej jako: k.p.a.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedostateczne wyjaśnienie kwestii terminowości złożenia przez skarżących wniosku o wznowienie postępowania. Wskazać należy, że zasadą administracyjnego postępowania prowadzonego przez organ II instancji jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy w jej całokształcie. Dlatego organ ten nie może pominąć dokładnego wyjaśnienia, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. W niniejszej sprawie prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 pkt 1 k.p.a.) a termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji ( art. 148 § 2 k.p.a.). Zachowanie powyższego terminu musi być wykazane przez stronę, a organ jest obowiązany ustalić spełnienie tego warunku. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, na który powołuje się pełnomocnik skarżących, iż nie posiadali oni wiedzy o treści decyzji o pozwoleniu na budowę. Podnieść należy, że artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania faktu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Informacja o wydanej decyzji nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2014 r. I OSK 1941/12, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 sierpnia 2014 r. II UK 525/13). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w w/w wyroku z dnia 5 marca 2014 r.: "ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji". Bez znaczenia jest więc to, czy skarżący znali dokładną treść decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" r., nr "[...]". Istotnym jest natomiast to, że w toku rozprawy administracyjnej (nazywanej przez pełnomocnika skarżących "spotkaniem") przeprowadzonej w dniu 1 lipca 2014 r. D. i A. S. niewątpliwie powzięli wiadomość o tym, że w/w organ administracji architektonicznej zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę dla inwestycji wykonywanej przez M. i D. J. Z protokołu rozprawy, który został podpisany m.in. przez skarżących, jednoznacznie wynika, że roboty prowadzone przez inwestorów wykonywane są na podstawie pozwolenia na budowę z dnia "[...]" r., nr "[...]". Oznacza to, iż organ prawidłowo przyjął, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powinien być liczony od dnia 1 lipca 2014 r. Nie można uznać za zasadną argumentacji pełnomocnika skarżących, że termin nie powinien być liczony od tej daty, bo rozprawa była przeprowadzona w sprawie "wentylacji piwnicy". Bez względu bowiem na przedmiot wymienionej rozprawy, dotyczyła ona inwestycji prowadzonej przez M. i D. J., polegającej na przebudowie budynku mieszkalno-użytkowego (po byłej piekarni), położonego przy ul. "[...]" w E., sąsiadującego z nieruchomością przy ul. "[...]", na podstawie pozwolenia na budowę, co do którego został zgłoszony wniosek o wznowienie postępowania. Sprawa "wentylacji piwnicy", jak ją nazywa pełnomocnik skarżących, jak wynika z akt administracyjnych, miała zaś związek z wykonywaniem w/w inwestycji, co ewidentnie wynika z pisma skarżących z dnia 29 maja 2014 r. adresowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta E. Nie ma więc racji pełnomocnik skarżących, że w tym zakresie ustalenia faktyczne organów są dowolne. Wynikają one bowiem z akt sprawy i w związku z tym nie było potrzeby wysłuchania na tę okoliczność skarżących. Nieuprawnione jest twierdzenie pełnomocnika skarżących, iż o decyzji, co do której został złożony wniosek o wznowienie postępowania, dowiedzieli się oni z pisma w/w organu nadzoru budowlanego z dnia 29 lipca 2014 r. Wszakże w piśmie tym organ odwołuje się do omawiania kwestii spornych związanych z pozwoleniem na budowę nr "[...]" na rozprawie administracyjnej w dniu 1 lipca 2014 r. Oznacza to, że ta właśnie data, jak słusznie przyjęły to organy, otworzyła termin do złożenia wniosku o wznowienie postepowania dla strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Sąd z urzędu jednak dostrzegł uchybienie procesowe, które skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Otóż w rozpoznawanej sprawie nie wiadomo na podstawie jakich dowodów organ II instancji ustalił, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w dniu 4 sierpnia 2014 r. Istotnie, na wniosku o wznowienie figuruje prezentata wpływu do organu opatrzona w/w datą. Brak jest jednak adnotacji, czy pismo to wpłynęło do organu za pośrednictwem poczty, czy też zostało złożone osobiście. Informacji takiej Sąd nie jest w stanie odczytać z kodu kreskowego umieszczonego na wniosku. Jest to istotne o tyle, że – zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. - termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. W okolicznościach niniejszej sprawy organ odwoławczy, powtarzając za organem I instancji, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony 4 sierpnia 2014 r., w ogóle nie sprawdził w jaki sposób skarżący złożyli podanie o wznowienie postępowania. Niezbędnym było zatem wyjaśnienie tej kwestii, tym bardziej, że wniosek o wznowienie postępowania datowany jest 1 sierpnia 2014 r., to jest w ostatnim dniu terminu, przewidzianego w art. 148 § 2 k.p.a. Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji mimo niewyczerpującego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i niepodjęcie przez organ II instancji czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy w przedstawionym powyżej zakresie, a mającym istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Oznacza to, że organ ponownie rozpatrzy sprawę, mając na względzie treść art. 153 p.p.s.a. W toku ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie dokonanie ustaleń i właściwe udokumentowanie tego, w jaki sposób został złożony wniosek o wznowienie postępowania. W tym celu organ może zwrócić się o informację do skarżących i zobowiązać ich do złożenia dowodu nadania przesyłki pocztowej a także do organu I instancji o sposobie rejestrowania korespondencji przychodzącej. Przy czym organ winien mieć na względzie, że zasadą jest, iż podmiot, który nadał pismo w polskiej placówce pocztowej, powinien dysponować dowodem nadania pisma, bowiem to na nim spoczywa ciężar dowodu w tej kwestii, a także z jego sytuacją prawną wiąże się ryzyko braku możliwości udowodnienia daty nadania pisma. Brak dysponowania takim dowodem powoduje, że za datę nadania pisma należy przyjąć datę jego wpływu do urzędu, umieszczoną na prezentacie (G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t.I., Warszawa 2010, s. 496). Prezentata organu stanowi bowiem dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. To z kolei może być przedmiotem dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, ale skutecznie można to uczynić tylko w sytuacji posiadania dowodu nadania pisma lub ustalenia faktu sfałszowania prezentaty (wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. I OSK1058/11, dostępny w bazie LEX pod nr 1260033). Z mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, co oznacza, iż nie wywołuje ono skutków prawnych od chwili wydania wyroku do czasu jego uprawomocnienia.