II SA/Ol 146/18

Dnia 26 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi S. H. T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zmiany imion, nazwiska i nazwiska rodowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie radcy prawnemu M. Sz. kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu na rzecz skarżącej. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w E. - na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. z 2016r. poz. 10 ze zm., dalej jako: u.z.i.n.) – odmówił zmiany imion, nazwiska i nazwiska rodowego wnioskodawcy z S. H. T. nazwisko rodowe K. na K. J. M. nazwisko rodowe S. W uzasadnieniu powołano treść art. 4 u.z.i.n. podnosząc, że wniosek nie zawiera w uzasadnieniu istotnych powodów do zmiany, które uwzględniałyby przepisy ustawy. Podniesiono także, że zgodnie z art. 5 u.z.i.n. zmiany nie dokonuje się na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej lub wojskowej chyba, że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Wnioskodawczyni nie dołączyła żadnych dokumentów świadczących o tym, że posiada członków rodziny noszących nazwisko M. i S. Dodatkowo wskazano, że wnioskodawczyni dokonała już wcześniej zmiany imion decyzją Kierownika USC w E. z dnia "[...]" z J. B. na S. H., a także zmiany nazwiska - decyzją Kierownika USC w E. z dnia "[...]" - z P. na T. Kolejna zmiana pozostawałaby w niezgodzie z koniecznością zapewnienia pewnego elementarnego poziomu trwałości nazwisk jako niezbędnego składnika szerszego porządku prawnego i społecznego. Od decyzji tej odwołała się S. T., podnosząc, że są dowody na to, że G. S. oraz A. M. są jej rodzicami, a także że osoby te posiadają pisma od prezydenta J. o jej dziecięcym nazwisku J. B. J. Podała, że chce należeć do swojej genetycznej rodziny. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.z.i.n. zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłączenie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka, na imię i nazwisko używane, na imię i nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione oraz na imię i nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Natomiast art. 5 u.z.i.n. zakazuje zmiany nazwiska w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Wskazano, że organ odwoławczy - w celu uzupełnienia materiału dowodowego -wezwał stronę do przedłożenia dokumentów potwierdzających, że członkowie rodziny S. H. T. nosili nazwisko M. lub S. Strona takich dowodów nie przedstawiła, a jedynie w piśmie z 27 grudnia 2017r. wskazywała, że ze względów genetycznych nie może być córką K. ani J., a na jej pochodzenie od A. M. i G. S. wskazywać ma grupa krwi i odciski palców. Podała także, że została porwana, a rodzice ujawnieni w jej akcie urodzenia są przybrani. Podano, że imię i nazwisko to dwa podstawowe elementy identyfikujące osobę, które są chronione przez prawo. Dlatego też ich zmiana może nastąpić wyłącznie z ważnych powodów. W sprawach dotyczących zmiany imion i nazwisk wykładnia "ważnych względów" musi być dokonywana z uwzględnieniem charakteru (formy, brzmienia, pisowni) nowych żądanych imion i nazwisk, mających zastąpić stare. Podano, że odwołująca się nie godzi się z faktem, iż jej rodzicami są T.K. oraz K.J., obecne nazwisko G., a w noszonym nazwisku upatruje wszelkich krzywd i przykrości, jakie spotkały ją w życiu. Wskazuje także, iż chce dokonać zmiany na imię K., ponieważ takie imię nadano jej w Niemczech. Nie przedstawiła jednak żadnych dowodów, które mogłyby przemawiać za pozytywnym rozpatrzeniem jej wniosku, a co do drugiego ze wskazanych imion, na które miałaby nastąpić zmiana, tj. imienia "J.", wnioskodawczyni nie podała żadnego uzasadnienia. Podniesiono, że wszystkie twierdzenia strony są swego rodzaju wyobrażeniami, wykreowaną historią, która jednak nie znajduje potwierdzenia w realnym życiu. Przedstawione powody są subiektywne i w odczuciu odwołującej się na pewno "ważne", lecz nie są to przesłanki, które poddane obiektywnej analizie pozwolą na zmianę jej imion i nazwisk. Sam fakt wskazania przez stronę, iż znani niemieccy politycy to jej rodzice, nie jest wykazaniem ważnych powodów, o których stanowi art. 4 u.z.i.n. Ponadto A. M. i G. S. to znani niemieccy politycy, a zatem wnioskodawczyni musiałaby posiadać członków rodziny o tym nazwisku. Strona nie przedstawiła jednak żadnego aktu stanu cywilnego, z którego wynikałoby jej pochodzenie od wskazanych osób. Natomiast wzruszenie zapisów w akcie urodzenia możliwe jest jedynie w postępowaniu przed sądem cywilnym. Podniesiono ponadto, że strona zmieniła już swoje imiona i nazwisko w drodze decyzji administracyjnych, a kolejna zmiana imion i nazwisk wnioskodawczyni mogłaby oznaczać, iż jej poprzedni wybór był przypadkowy, a tym samym, że decyzje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w E. były wydane z naruszeniem przepisów dotyczących oceny materiału dowodowego. Na powyższą decyzję skargę wniosła S. T., ponownie wskazując, że nie identyfikuje się ze swoimi rodzicami ujawnionymi w jej akcie urodzenia oraz ze jej rodzicami są osoby wskazane w jej wniosku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa. Stosownie do art. 4 ust. 1 u.z.i.n. zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Zgodnie zas z art. 5 u.z.i.n. zmiany nazwiska nie dokonuje się w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. W świetle powołanych przepisów słuszne jest stanowisko organów odnośnie do braku przesłanek uzasadniających zmianę imion i nazwiska oraz nazwiska rodowego. Powołane wyżej przepisy wyraźnie bowiem stanowią, iż zmiana imienia lub nazwiska może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia ważnych powodów. Oznacza to, iż ustawodawca przyjął jako zasadę trwałość imienia i nazwiska jako elementu danych identyfikacyjnych człowieka, zaś ich zmianę dopuścił jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Pomimo zatem użycia nieostrego pojęcia "ważnych względów" i jedynie przykładowego ich wyliczenia w ustawie nie należy pojęcia tego interpretować rozszerzająco. W piśmiennictwie podkreśla się, że ważny powód zmiany nazwiska, bądź imienia powinien być odrębnie oceniony w każdej indywidualnej sprawie, a nadto wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny (por. W. M. Hrynicki, Ważne powody administracyjnej zmiany imienia lub nazwiska, "Administracja. T.D.P." 2010, nr 2 (19), s. 66). Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska, nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (por. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 9 lipca 1993 r. sygn. akt SA 974/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 49, wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2014 r., II OSK1375/13, LEX nr 1772368). Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1982r., sygn. akt II SA 699/82, ONSA 1982, Nr 1, poz. 57, wyrok NSA z dnia 22 września 2017r., sygn. akt II OSK 69/16). Podnieść należy, że imiona i nazwisko, którym dotychczas posługiwała się skarżąca nie mają cech nazwiska i imienia ośmieszającego lub nielicującego z godnością człowieka. Co więcej zostały one zmienione na skutek wcześniej składanych wniosków przez skarżącą. W tej sytuacji z całą pewnością nie zostały zmienione bezprawnie. Ponadto skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek ważnych powodów, które uzasadniałyby dokonanie żądanej zmiany. Sam fakt złożenia wniosku oraz prowadzona z organem wymiana korespondencji w tej sprawie nie może bowiem świadczyć o spełnieniu ustawowej przesłanki w postaci "ważnego powodu". Nawet jeśli skarżąca ma negatywne nastawienie do noszonego imienia i nazwiska, które – jak wskazano wyżej - zostały zmienione zgodnie z jej wcześniejszymi wnioskami, czy też jest przekonana o istnieniu osoby, która się pod nią podszywa, na dowód czego nie przedstawiła żadnych dowodów, to brak jest podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. Ponadto nie ulega żadnej wątpliwości, że nazwiska M. i S. należą do osób powszechnie znanych ze swojej działalności politycznej. W takim wypadku przepis art. 5 u.z.i.n. wymaga wykazania, że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Nie jest przy tym wystarczające samo twierdzenie strony skarżącej, lecz winna ona przedstawić na tę okoliczność stosowne dokumenty. Natomiast skarżąca takich dokumentów nie przedstawiła, mimo że była do tego przez organ wzywana. Skoro zatem skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowej przesłanki "ważnych powodów" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n., ani też nie udowodniła okoliczności, o których mowa w art. 5 u.z.i.n. to brak jest podstaw do uznania, że zachodzi podstawa do żądanej zmiany imion, nazwiska i nazwiska rodowego. Stwierdzić także należy, że organy administracji nie naruszyły przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami w Kodeksie tym określonymi. Wprawdzie to na organie ciąży obowiązek postępowania wyjaśniającego, ale - jak wskazano wyżej - to strona ma przekonać organ o istnieniu ważnych powodów, a w niniejszej sprawie w ocenie Sądu strona takich powodów nie wykazała. W związku z powyższym skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2016r. poz. 1715).