II SA/Ol 155/13

Dnia 28 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2013 roku sprawy ze skarg Zakładu Lokali i Budynków Komunalnych oraz B. K. i M. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego E. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" PINB nakazał B. K. - najemcy lokalu nr "[...]" w budynku przy ul. A w A, właścicielce instalacji centralnego ogrzewania z piecem na paliwo stałe zlokalizowanym w piwnicy przynależnej do tego lokalu, w celu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, dokonać trwałego odłączenia od przewodów dymowych pieca na paliwo stałe, zlokalizowanego w piwnicy przynależnej do lokalu mieszkalnego nr "[...]" w tym budynku, oraz zamurowanie otworów powstałych w przewodach kominowych po odłączeniu pieca c.o.. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Po rozpatrzeniu skargi B. K. i M. K. od ww. rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2012r., II SA/Ol 280/12 uchylił zakwestionowaną decyzję. Sąd wskazał m.in., że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy powinien ustalić, kiedy faktycznie została wykonana kotłownia w piwnicy przynależnej do lokalu nr "[...]" w budynku przy ul. "[...]", którego najemcą jest aktualnie skarżąca. Dopiero wtedy możliwe będzie określenie, do którego z podmiotów wskazanych w art. 52 ustawy Prawo budowlane powinien zostać skierowany nakaz usunięcia skutków samowoli budowlanej. Przy czym zaznaczono, że oceniając tę kwestię nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż decyzję taką można skierować tylko do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych. Skierowanie więc decyzji nakazującej wykonanie określonych robót w trybie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane może nastąpić tylko w stosunku do podmiotu dysponującego prawem do nieruchomości zwłaszcza, że nakazane zachowanie ma polegać na dokonaniu trwałego odłączenia od przewodów dymowych oraz zamurowaniu otworów w kominie, który stanowi część wspólną budynku mieszkalnego. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta A z dnia "[...]" i w celu doprowadzenia wykonanych robót w budynku przy ulicy "[...]" do stanu zgodnego z prawem nakazał Gminie A – Zakładowi Lokali i Budynków Komunalnych w A dokonać trwałego odłączenia pieca na paliwo stałe, zlokalizowanego w piwnicy przynależnej do lokalu nr "[...]" w przedmiotowym budynku, od przewodów dymowych oraz zamurowania otworu powstałego w przewodach po odłączeniu pieca centralnego ogrzewania. Organ II instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane czyli z wykonaniem robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi wywołanego wskutek podłączenia w 1981 roku pieca do nieszczelnego przewodu kominowego. Kocioł ten jest usytuowany w pomieszczeniu, którego właścicielem jest Gmina A, a lokal dla którego urządzenie to wytwarza czynnik grzejny jest własnością gminy. W ocenie organu nadzoru budowlanego sytuacja taka nakłada na niego obowiązek, wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, określenia zakresu czynności warunkujących doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a tym samym wyeliminowanie zagrożenia. Tą czynnością jest zaś nakaz odłączenia w sposób trwały pieca od przewodu dymowego i zamurowanie pozostałych otworów powstałych w tych przewodach. Skargę na ww. decyzję, w części nakazującej Gminie A – Zakładowi Lokali i Budynków Komunalnych w A dokonania trwałego odłączenia pieca na paliwo stałe, zlokalizowanego w piwnicy przynależnej do lokalu nr "[...]" w przedmiotowym budynku, od przewodów dymowych oraz zamurowania otworu powstałego w przewodach po odłączeniu pieca centralnego ogrzewania, w celu doprowadzenia wykonanych robót w budynku przy ulicy A w A do stanu zgodnego z prawem, wywiedli B. i M. K.. Skarżący wnieśli m.in. o uchylenie skarżonej części decyzji i przekazanie sprawy do rozpoznania przez organ I instancji z wyznaczeniem konkretnego terminu na załatwienie sprawy lub umorzenie postępowania w sprawie wykonania bez zgody właściwego organu kotłowni na paliwo stałe w piwnicy mieszkania nr "[...]" w budynku przy ulicy A w A z powodu bezprzedmiotowości – na zasadzie art. 105 § 1 Kpa. Strona skarżąca opisała szczegółowo stan sprawy oraz podjęte przez organy decyzje i prowadzoną korespondencję z organami. Autorzy skargi zarzucili, że kwestionowana decyzja w żaden sposób nie wyjaśnia do jakiego stanu zgodnego z jakim prawem zostanie doprowadzona sprawa po odłączeniu pieca na stałe. Skarżący wskazali, że organy nie stwierdziły, że sporne przewody kominowe, do których podłączony jest od 30 lat kocioł lokalnego c. o., naruszają warunki techniczne, czy przepisy o planowaniu przestrzennym. W ocenie strony organ nadzoru budowlanego I stopnia ustalił, że podłączenie kotła do przewodów kominowych jest zgodne z przepisami, a obecne ustalenia wskazują, ż również zgodne z prawem. Samo stwierdzenie, że kocioł (piec na paliwo stałe) podłączono do nieszczelnego przewodu kominowego nie wyjaśnia czy dokonano tego w roku 1981 czy też chodzi o bezprawne podłączenie, którego dokonał inspektor ZLiBK, podłączając kocioł do dwóch przewodów dymowych. Dlatego też w ocenie skarżących przy ponownym prowadzeniu sprawy organ powinien ustalić, czy istnieje możliwość doprowadzenia przedmiotowych robót do stanu zgodnego z prawem, poprzez dokonanie prawidłowego podłączenia kotła do przewodu dymowego z ewentualnością naprawy przewodu dymowego poprzez jego uszczelnienie lub wyposażenie w rury kwaso-żaro odporne. Skarżący podnieśli również, że skarżona decyzja powinna być wydana w ciągu 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane Skargę na ww. decyzję wywiodła również Gmina A – Zakład Lokali i Budynków Komunalnych w A. Strona skarżąca wskazała, że organy błędnie przyjęły, że sporna kotłownia wybudowana została w 2001r. Z pisma p. K. z dnia "[...]" wynika bowiem, że to oni są inwestorami robót związanych z zainstalowaniem pieca centralnego ogrzewania, dokonanych w 1981r. Tym samym więc w ocenie strony skarżącej to p. K. są stroną przedmiotowego postępowania i zgodnie z art. 52 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, to oni są podmiotami zobowiązanymi do dokonania na swój koszt czynności nakazanych w spornej decyzji, a więc zobligowanymi do usunięcia samowoli budowlanej. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, co do zasady podtrzymując stanowisko zwarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ potwierdził, że to Gmina A – Zakład Lokali i Budynków Komunalnych w A jest właściwym adresatem decyzji. Według organu wynika to jednoznacznie z wyroku WSA w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2012r., II SA/Ol 280/12, którym organ jest związany. W pismach procesowych z dnia 13 kwietnia 2013r. i 14 maja 2013r. B. i M. K. podtrzymali swoje stanowisko w sprawie, nie zgadzając się zarówno z argumentacją organu jak i drugiej strony skarżącej czyli Zakładu Lokali i Budynków Komunalnych w A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skarg w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem organ uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta A z dnia "[...]" i nakazał Gminie A – Zakładowi Lokali i Budynków Komunalnych w A odłączenie pieca na paliwo stałe, zlokalizowanego w piwnicy przynależnej do lokalu nr "[...]" w przedmiotowym budynku, od przewodów dymowych oraz zamurowania otworu powstałego w przewodach po odłączeniu pieca centralnego ogrzewania, w celu doprowadzenia wykonanych robót w budynku przy ulicy A do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji zaznaczył, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją opisaną w art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane czyli z wykonaniem robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, wywołanego wskutek podłączenia w 1981 roku pieca do nieszczelnego przewodu kominowego. W ocenie organu nadzoru budowlanego sytuacja taka nakłada na niego obowiązek, wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, określenia zakresu czynności warunkujących doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, a tym samym wyeliminowanie zagrożenia. Tą czynnością jest zaś nakaz odłączenia w sposób trwały pieca od przewodu dymowego i zamurowanie pozostałych otworów powstałych w tych przewodach. Wskazać należy, że ideą postępowania naprawczego uruchomionego przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. 10, Nr 243, poz. 1623) jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania w tym przedmiocie organ nadzoru budowlanego winien ustalić, czy przeprowadzone roboty są zgodne z przepisami prawa oraz - ewentualnie - jakie czynności należy przedsięwziąć, aby zaistniały stan doprowadzić do zgodności z prawem. W wypadku ustalenia, że nie jest możliwe doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem lub też strona nie przejawia koniecznej w tym kierunku inicjatywy, organ ma obowiązek nakazać zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Celem wszystkich powyższych czynności jest zagwarantowanie bezpieczeństwa wszystkim użytkownikom danego obiektu oraz ochrona osób trzecich. Celem zaś samego postępowania legalizacyjnego jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem, co wynika wprost z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wskazywana "zgodność z prawem" to również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ratio legis art. 51 ust. 1 pkt 2 polega na doprowadzeniu wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2012r., II SA/Go 204/12; wyrok NSA W-wa z 3 lipca 2012r., II OSK 755/11; wyrok NSA W-wa z dnia 26 stycznia 2012r., II OSK 2140/10). Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje właściwy organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych lub już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 50. Innymi słowy, nie ma technicznej i prawnej możliwości doprowadzić danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze wydania decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 (Prawo budowlane, Komentarz, pod red. Andrzeja Glinieckiego, Wydanie 1, Warszawa 2012, str. 491). W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy organy w niewystarczający sposób zbadały możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie zweryfikowały bowiem jednoznacznie czy sporny piec centralnego ogrzewania może być w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami podłączony do przewodów kominowych. Tymczasem w aktach sprawy znajduje się orzeczenie rzeczoznawcy z zakresu budownictwa inżyniera H. L., o stanie technicznym przewodów dymowych i wentylacyjnych biegnących w pionie mieszkań "[...]" w budynku mieszkalnym wielorodzinny "[...]" w A przy ulicy A, z którego to dokumentu wynika, że istnieje możliwość podłączenia pieca p. K. do przewodu kominowego. W części orzeczenia zatytułowanej wnioski i zalecenia znajduje się rekomendacja, wskazująca, że odprowadzenie spalin z lokalnego pieca centralnego ogrzewania, z uwagi na niedrożność kanału spalinowego wykorzystywanego do chwili obecnej należy przeprowadzić kanałem sąsiednim wykorzystywanym do wentylacji dużego pokoju w lokalu mieszkalnym nr "[...]", na parterze. Zaznaczono, że wentylację pokoju trzeba wykonać otwierając czwarty kanał kominowy, obecnie niewykorzystywany. Po otwarciu kanału należy bezwzględnie sprawdzić jego drożność (akta adm., k. – 3F). Z drugiej jednak strony w zgromadzonym materiale dowodowym widnieje opinia kominiarska z dnia 6 kwietnia 2011r. z wyników przeprowadzonej ekspertyzy i inwentaryzacji przewodów kominowych oraz podłączonych urządzeń ogrzewczo-kominowych w lokalach nr "[...]" budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w A przy ul. A nr "[...]", sporządzona przez mistrza kominiarskiego W. K. (akta adm., k. – 76). W opinii tej zanegowano niektóre ustalenia zaprezentowane w ww. orzeczeniu. Stwierdzono m.in., że rozrysowany stan organizacyjny komina jest niezgodny z prawdą i rzeczywistością. Organy decydując się na procedowanie w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane zobligowane są zatem do rozważenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, w tym wyżej zaprezentowane dokumenty, czy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem. W przypadku rozpoznawanej sprawy kluczowa kwestią było rozstrzygnięcia czy możliwe jest prawidłowe podłączenie pieca centralnego ogrzewania do przewodu kominowego. Organy nie rozważyły tej kwestii w sposób wyczerpujący, nie odniosły się bowiem do stanowiska zaprezentowanego w przytoczonym orzeczeniu rzeczoznawcy z zakresu budownictwa inżyniera H. L., o stanie technicznym przewodów dymowych i wentylacyjnych. Tym samym nie jest jasne czy zaprezentowana w tym dokumencie propozycja przyłączenia pieca do przewodu kominowego jest w ocenie organu realnym rozwiązaniem, spełniającym wymogi przepisów prawa czy też nie. Należy jednoznacznie wyjaśnić czy podjęto próbę takiego proponowanego przyłączenia, a jeżeli tak to z jakim skutkiem. Jeżeli zaś organ uznałby, że przedstawiona propozycja rzeczoznawcy z zakresu budownictwa nie może zostać zrealizowana to należy wykazać na czym polega jej wadliwość i dlaczego nierealne jest jej wykonanie w zgodnie z obowiązującymi przepisami. W wypadku trudności z rozstrzygnięciem kluczowej kwestii możliwości podłączenia pieca skarżących do przewodu kominowego w oparciu o już zebrany materiał dowodowy, organ powinien rozważyć czy nie skorzystać z jeszcze jednej ekspertyzy specjalisty z zakresu kominiarstwa lub budownictwa. Przyjąć należy, że prawidłowo organ odwoławczy uznał, że sporny piec został podłączony do przewodu dymowego w 1981 r. Jednak stanowisko organów nadzoru budowlanego wskazujące, że sporny piec skarżących był już w 1981 r. podłączony do nieszczelnego przewodu kominowego, nie jest oparte na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skoro piec funkcjonował od 1981r. to rzeczą mało prawdopodobną jest twierdzenie o jego wadliwej instalacji do nieszczelnego przewodu kominowego, chociażby z tego względu, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte w 2009 r. W razie gdyby jednak organ uznał, że prawidłowe podłączenie pieca nie jest możliwe, a zatem nie da się doprowadzić robót do stanu zgodnego z prawem to wówczas mógłby podjąć rozstrzygnięcie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Ponadto organ musi rozważyć do jakiego adresata skierować swoją decyzję. Należy mieć przy tym na uwadze zapadły na gruncie niniejszej sprawy i wiążący dla organów wyrok Sądu z dnia 23 sierpnia 2012r., II SA/Ol 280/12, w którym wskazano, że przy określeniu adresatów decyzji wydanej na podstawie art. 52 ustawy Prawo budowlane nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż decyzję taką można skierować tylko do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa przy wykonywaniu robót budowlanych. Sąd podniósł również, że skierowanie decyzji nakazującej wykonanie określonych robót w trybie art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane może nastąpić tylko w stosunku do podmiotu dysponującego prawem do nieruchomości zwłaszcza, że nakazane zachowanie ma polegać na dokonaniu trwałego odłączenia od przewodów dymowych oraz zamurowania otworów w kominie, który stanowi część wspólną budynku mieszkalnego. Z pewnością określenie Gminy A – Zakładu Lokali i Budynków Komunalnych w A jako jedynego adresata takiej decyzji jest niesłuszne. Z uwagi na to, że przewody kominowe są przedmiotem współwłasności wszystkich właścicieli lokali należy rozważyć czy to nie wspólnota mieszkaniowa powinna być adresatem takiej decyzji. Na marginesie warto wskazać, że gdyby organ doszedł do przekonania, że stan kominów zagraża życiu lub zdrowiu to ma możliwość wszczęcia odrębnego postępowania na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane. Zaznaczyć trzeba przy tym, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest kwestia doprowadzenia robót budowlanych w zakresie przewodów kominowych do stanu zgodnego z prawem. Spełnianie przez przewody kominowe wymogów przepisów prawa pozostaje zatem poza obszarem rozpoznawanej sprawy choć niewątpliwie się z nim łączy. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi p. K. wskazującego, że skarżona decyzja powinna być wydana w ciągu 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, stwierdzić trzeba, że jest on bezzasadny. Stosownie bowiem do art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Wymóg wskazany przez skarżących dotyczy więc sytuacji, w których prowadzone są aktualnie roboty budowlane, co nie miało miejsca na gruncie przedmiotowej sprawy Stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało w pkt 1 uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tej ustawy Sąd orzekł w pkt 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W przedmiocie przyznania pełnomocnikowi skarżących kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł w pkt 3 w oparciu o treść art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 490).