II SA/Ol 157/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy administracyjnej wynika, że Zastępca Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Rozwiązywania Problemów Rodziny w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta (dalej: organ I instancji), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 28 listopada 2011 r. odmówił B. K. przyznania zasiłku celowego na zakup pieca na paliwo stałe, tj. kozy, pieca kaflowego, kominkowego i rur do podłączenia tych pieców (pkt l) i na odetkanie i uszczelnienie przewodu kominowego (pkt 2). Uzasadniając decyzję organ, ponownie wskazał, iż nie jest możliwe zainstalowanie w lokalu kotła c.o. na paliwo stałe z uwagi na nieszczelność kominów. Wskazano, że Zakład Lokali i Budynków Komunalnych przygotował kompletną dokumentację niezbędną do wykonania instalacji c.o. z montażem pieca dwufunkcyjnego (z zamknięta komorą spalania) wraz z uzgodnieniami potrzebnymi do dokonania remontu. Instalacja ma być podłączona do istniejących grzejników na koszt Gminy. W związku z tym najemcy zostali wezwani do udostępnienia zajmowanego lokalu. Od tej decyzji B. K. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Do odwołania został dołączony wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r. w przedmiocie obowiązku przedłożenia opinii technicznej dotyczącej stanu technicznego przewodów kominowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 stycznia 2012r., na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej jako: ustawa o pomocy spoełcznej) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postepowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że B. K. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej dochód w wysokości 477 zł. składa się z 1/2 dodatku mieszkaniowego, zasiłku okresowego oraz zasiłku stałego. Wnioskodawczyni zajmuje jeden pokój w dwupokojowym lokalu komunalnym, z oddzielną kuchnią, w którym mieszka wraz z mężem, z którym prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Z tego tytułu ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Z powodu choroby kręgosłupa ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Organ II instancji stwierdził, iż zapewnienie ogrzewania w mieszkaniu w okresie zimowym niewątpliwie stanowi niezbędną potrzebę bytową. Z powodu braku ogrzewania w mieszkaniu małżonków K., byli oni umieszczani na koszt Gminy w hotelach. Spornym natomiast było to, w jaki sposób należy zapewnić ogrzewanie w lokalu zajmowanym przez stronę. W tej kwestii nie ma porozumienia między Zarządem Lokali i Budynków Komunalnych i najemcami. Organ wskazał, że jak wynika z dokonywanych ekspertyz nie jest możliwe zainstalowanie w lokalu kotła c.o. na paliwo stałe z uwagi na nieszczelność kominów; celowym jest wykonanie instalacji c.o. z montażem pieca dwufunkcyjnego (z zamkniętą komorą spalania), co miałoby nastąpić na koszt Gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pomocy nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów zaistniałych pomiędzy lokatorem, a zarządcą, czy też właścicielem lokalu. Nie jest też jego rolą wgłębianie się w kwestie techniczne związane z ogrzewaniem mieszkania strony. Organ pomocy winien natomiast zbadać wniosek strony z punktu widzenia przesłanek przyznania żądanego świadczenia pomocy społecznej. Organ odwoławczy powołał się na dołączony do odwołania wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 875/11, którym uchylono postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 sierpnia 2011 r. oraz utrzymane w nim mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie obowiązku przedłożenia opinii technicznej, dotyczącej stanu technicznego przewodów kominowych. Sąd wskazał w uzasadnieniu tego wyroku, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru budowlanego ustali stan prawny nieruchomości, w tym kwestie własności poszczególnych lokali wraz z piwnicami. co pozwoli wskazać właściciela pomieszczenia piwnicznego, w którym znajduje się sporny piec c.o. na paliwo stałe. Należy zweryfikować, czy piec ten funkcjonuje i wypowiedzieć się co do dopuszczalności jego podłączenia. Dlatego, zdaniem organu odwoławczego, podjęcie jakichkolwiek remontów i napraw przewodu kominowego przed sporządzeniem stosownej ekspertyzy przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie jest dopuszczalne i stanowiłoby naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego. Tak więc przyznanie środków na uszczelnienie przewodów kominowych byłoby oczywiście niecelowe i niewłaściwe, gdyż środki te nie mogłyby być przez stronę wydatkowane do czasu ostatecznego zakończenia procedury akceptacji przez organ nadzoru budowlanego ekspertyzy stanu technicznego przewodu kominowego doprowadzonego do lokalu nr "[...]". W dalszej kolejności organ II instancji zaznaczył, że najemcom zaproponowano wykonanie instalacji c.o. z montażem pieca dwufunkcyjnego wraz z koniecznym remontem lokalu, na koszt Gminy. W aktach sprawy znajduje się pismo ZLiBK wzywające najemców do udostępnienia lokalu, celem wykonania instalacji grzewczej. Pismem z dnia 22 listopada 2011 r. poinformowano MOPS, że M. K. - najemca lokalu mieszkalnego nr "[...]" przy ul. "[...]" odmówił wpuszczenia ekipy remontowej celem przeprowadzenia niezbędnych prac zapewniających właściwe ogrzanie przedmiotowego mieszkania. Organ II instancji zauważył, iż chociaż małżonkowie K. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, to z samego odwołania wynika, że w kwestii ogrzewania lokalu zajęli wspólne stanowisko, mimo tego, że wniosek o przedmiotowy zasiłek złożyła tylko B. K. Jest to racjonalne, bowiem wnioskowana przez stronę naprawa przewodów kominowych konieczna jest by uruchomić piec na paliwo stałe, który miałby ogrzewać cały lokal nr "[...]", a nie tylko pokój, który wnioskodawczyni zajmuje. W świetle powyższego stwierdzono, że strona i jej mąż wspólnie nie skorzystali z zaoferowanej pomocy ze środków publicznych, bowiem pragną ją uzyskać na własnych warunkach, o czym dobitnie świadczy modyfikacja wniosku z dnia 27 października 2011 r. Organ II instancji powołał się na przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust 1, 3 i 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9.11.2010 roku (sygn. akt III SA/Kr 1188/09) zgodnie z którym "współdziałanie osoby to gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, gotowość skorzystania z jego rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć te trudności, w jakich się znalazła. Ocena współdziałania musi obejmować także i zachowanie osoby ubiegającej się o pomoc wobec czynności organu w celu ustalenia jej rzeczywistej sytuacji życiowej, zwłaszcza, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń." Skargę na powyższą decyzję wniosła B. K., która wnosiła o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że mieszka w lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" należącym do Gminy, który otrzymali w 1999 r. na podstawie przydziału. Lokal ten był wyposażony w lokalne centralne ogrzewanie, z kotłem na paliwo stałe umieszczonym w piwnicy. Do stycznia 2004 r. lokalem tym zarządzał i administrował Zakład Budynków Komunalnych, który naprawiał i wymieniał elementy lokalnego ogrzewania oraz zajmował się organizacją czyszczenia przewodów kominowych. W styczniu 2004 r. Zakład Lokali i Budynków Komunalnych zajął się administracją lokali i budynków komunalnych, natomiast zarządcą budynku, w którym mieści się lokal skarżących, pozostał ZBK. Pomiędzy administratorem i zarządcą doszło do sporu, na kim spoczywa obowiązek czyszczenia kominów. W marcu 2009 r. po raz kolejny zatkał się przewód kominowy, a w lipcu 2009 r. Dyrektor ZLiBK wydał bezwzględny zakaz użytkowania pieca na opał stały w lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w O. Skarżąca szczegółowo opisała problemy z jakimi się boryka w związku z postępowaniami, prowadzonymi przez administratora budynków komunalnych i zarządcę oraz organy nadzoru budowlanego oraz przebieg rozmów powadzonych w sprawie doprowadzenia stanu technicznego instalacji grzewczych, umożliwiających ogrzewanie mieszkania skarżącej, wnioskując o przeprowadzenie dowodów z ekspertyz dotyczących spornego komina, kompletnej dokumentacji c.o. z montażem pieca dwufunkcyjnego wraz z uzgodnieniami potrzebnymi do przeprowadzenia remontu i fakturami opłat wniesionych przez ZBiLK za te dokumenty oraz przesłuchanie świadków i biegłych wskazanych w uzasadnieniu skargi. Skarżąca stwierdziła, iż dowody te stanowią integralną część sprawy, ponieważ argumenty użyte w zaskarżonych decyzjach opierają się na fałszywej interpretacji tych zdarzeń i faktów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi uznając, że w skardze nie wskazano nowych istotnych okoliczności, które by nie były przedstawione w odwołaniu od decyzji. Na rozprawie przed tutejszym Sądem pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, poparł skargę i zarzuty w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny legalności zaskarżonego aktu t.j. jego zgodności z obowiązującym prawem. Dlatego Sąd nie mógł, jak zdaje się oczekuje tego skarżąca, zajmować się całokształtem konfliktu zaistniałego pomiędzy jednostką organizacyjną Gminy, sprawującą zarząd lokalami komunalnymi a zarządcą lokali należących do członków wspólnoty mieszkaniowej budynku nr "[...]" przy "[...]" w O. oraz B. i M. K., w kwestii możliwości technicznych, zapewnienia ogrzewania mieszkania zajmowanego przez skarżącą piecem na paliwo stałe, z zachowaniem bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznacza bowiem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy mieć na uwadze, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup pieca na paliwo stałe i rur do podłączenia tych pieców oraz na odetkanie i uszczelnienie przewodu kominowego. Zadaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie było więc jedynie dokonanie oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko między innymi w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, ale w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Stanowi on, iż w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust.2 ustawy o pomocy społecznej). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy), a potrzeby osób korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy organy administracji publicznej orzekające w sprawie prawidłowo uznały, iż zachodzą przesłanki do odmowy przyznania zasiłku celowego na potrzeby wskazane przez stronę we wniosku oraz w piśmie z dnia 27 października 2011r. (k. 60 akt administracyjnych). Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Jego interpretacja i ocena należą do organu rozstrzygającego konkretną sprawę. Zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zapewnienie ogrzewania w okresie zimowym stanowi potrzebę niezbędną. Za taką uznał ją ustawodawca przewidując, iż zasiłek celowy może być przyznany m.in. na zakup opału. W sprawie należało jednak rozważyć kwestię inną a mianowicie, czy można uznać za potrzebę niezbędną zakup pieca na paliwo stałe i rur do podłączenia pieca a także odetkanie i uszczelnienie przewodu kominowego w sytuacji, gdy pomiędzy jednostką organizacyjną Gminy, sprawującą zarząd lokalami komunalanymi a najemcami istnieje spór co do tego, w jaki sposób ma być ogrzewane mieszkanie skarżącej. Spór ten nie może być rozwiązany na drodze administracyjnoprawnej a tym bardziej w sprawie, której przedmiotem jest zasiłek celowy. Kwestię obowiązków wynajmującego i najemcy w zakresie m.in. zapewnienia sprawnego działania istniejących instalacji i urządzeń związanych z budynkiem umożliwiających najemcy korzystanie z ciepła, dokonywania napraw lub wymiany instalacji centralnego ogrzewania oraz wymiany pieców grzewczych regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2005r. Nr 3, poz.266 ze zm.). Przepisy tejże ustawy nie dają organom administracji publicznej podstaw do władczego ingerowania w cywilnoprawny stosnek najmu, nawet jeśli dotyczy on mieszkania komunalnego. Organ pomocy społecznej rozpatrując w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku celowego nie był uprawniony ani do oceny stanu technicznego przewodów kominowych w budynku, w którym znajduje się mieszkanie skarżącej, ani możliwości technicznych zainstalowania przez skarżącą pieca na paliwo stałe. Jego rolą było natomiast dokonanie oceny, czy zasadne jest przyznanie zasiłku na cele wskazane przez skarżącą. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzje wydane w sprawie nie naruszają prawa. Z akt administracyjnych wynika, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w dniu 16 marca 2009r. wydał zakaz używania pieca na paliwo stałe, zlokalizowanego w piwnicy przypisanej do mieszkania nr "[...]", przy czym zakaz ten obowiazuje do czasu naprawy przewodu kominowego i dopuszczenia do użytku przez służby kominiarskie. (k.20 akt administracyjnych). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powoływał się wprawdzie na ekspertyzy, które miałyby to potwierdzać, a których nie ma w aktach sprawy. W aktach znajduje się jednak odpis wyroku tutejszego Sądu w sprawie sygn. akt II SA/Ol 875/11. Sądowi z urzędu jest wiadomo, iż toczy się postępowanie, dotyczące stanu technicznego przewodów kominowych w przedmiotowym budynku. (sygn. akt II SA/Ol 875/11, sygn. akt II SA/Ol 269/11). Dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone a także dopóki nie zostanie rozstrzygniety spór o to, w jaki sposób ma być ogrzewane mieszkanie skarżącej, niecelowe jest przyznawanie zasiłku na zakup pieca i udrożnienie przewodów kominowych, ponieważ nie jest jeszcze wiadomo, kogo i kiedy będą obciążały koszty z tym związane. W związku z tym nie można było uznać, iż potrzeby, o których mowa we wniosku i piśmie skarżącej z dnia 27 października 2011r., były potrzebami niezbędnymi. Sąd przyznaje, iż pomoc udzielana ze środków społecznych winna umożliwiać stronie życie w godnych warunkach. Do takich z pewnością można zaliczyć zamieszkiwanie w ogrzewanym mieszkaniu. Jednak do czasu wyjaśnienia wymienionych wyżej kwestii udzielenie wnioskowanej pomocy nie było niezbędne. Nie została zatem spełniona przesłanka określona w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zatem, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 p.p.s.a. należało skargę oddalić, jako bezzasadną.