II SA/Ol 162/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 roku sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku rodzinnego z dodatkami oddala skargę. Decyzją z dnia 28 października 2008 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: A., W. i W. L., dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej i dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 lat na W.. oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły na A.L. Organ pierwszej instancji podał, że kryterium dochodowe dla rodziny wnioskodawczyni B.L. wynosi 583,00 zł miesięcznie na osobę. Natomiast dochód z 2007 r. wyniósł 44.436,23 zł i składał się na niego dochód J.L. - męża wnioskodawczyni w kwocie 41.706,23 zł, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, po odliczeniu należnego podatku oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu z tytułu stypendium w kwocie 2.730 zł. Strona zgłosiła dochód utracony z 2007 r. w kwocie 3.881,05 zł, lecz zdaniem organu pierwszej instancji zgodnie z § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 105, poz. 881, ze zm.), nie można było pomniejszyć dochodu rodziny o tę kwotę gdyż mąż wnioskodawczyni był zatrudniony w 2008 r. do dnia 2 kwietnia 2008 r., natomiast od dnia 3 kwietnia 2008 r. został bezrobotnym i z dniem 11 kwietnia 2008 r. nabył prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił dochodu z tego tytułu i jednocześnie nie uwzględnił dochodu utraconego. Ostatecznie organ określił miesięczny dochód rodziny na kwotę 740,60 zł na osobę i orzekł, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. W stanie faktycznym sprawy nie było również możliwe zastosowanie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.). W złożonym odwołaniu B.L. zakwestionowała prawidłowość określenia wysokości dochodu jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r. utrzymało w mocy decyzję będącą przedmiotem odwołania mimo stwierdzenie, że organ pierwszej instancji nieprawidłowo określił miesięczny dochód rodziny. Kolegium ustaliło, że mąż odwołującej się był zatrudniony w "[...]" do dnia 11 kwietnia 2007 r., zaś od dnia 12 kwietnia 2007 r. do dnia 11 października 2007 r. otrzymywał zasiłek chorobowy, a od dnia 28 grudnia 2007 r. do 2 stycznia 2008 r. był bezrobotny bez prawa do zasiłku. Ponownie był zatrudniony w okresie od 3 stycznia do 2 kwietnia 2008 r. natomiast od dnia 3 kwietnia 2008 r. jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku. Wobec powyższego nie zaistniała sytuacja przewidziana w § 17 ust. 2 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Organ odwoławczy stwierdził też, że zgodnie z art. 3 pkt 23 i pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych w 2007 r. nastąpiła utrata dochodu z tytułu zatrudnienia w "[...]" w kwocie 4.872,80 zł oraz z tytułu zasiłku z ubezpieczenia społecznego w kwocie 5.274,60 zł. Nie jest natomiast – zdaniem organu - dochodem utraconym, dochód uzyskany wyrokiem Sądu Rejonowego w S. ani stypendium otrzymane w 2007 r. w kwocie 2.730 zł, gdyż nie mieszczą się w definicji dochodu utraconego, zawartej w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawidłowo określony dochód rodziny odwołującej się na osobę wyniósł więc 684,25 zł. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż kwota ta również przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 2 i ust. 3 powołanej wyżej ustawy. W złożonej skardze B.L. zarzuciła, że zawyżono dochód jej rodziny za 2007 r., gdyż uwzględniono całą kwotę zasądzoną wyrokiem Sądu Rejonowego. Natomiast Sąd orzekł o wynagrodzeniu za pracę w godzinach nadliczbowych oraz dodatku za pracę w godzinach nocnych wraz z odsetkami za lata 2004 – 2006 i za dwa miesiące 2007 r. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji nie można uwzględniać przy określaniu dochodu za 2007 r. całej zasądzonej kwoty. Wyjaśniła również, że pieniądze uzyskane z tego tytułu rodzina przeznaczyła na spłatę zadłużenia i pilny remont mieszkania. Podała ponadto, że mąż utracił dochód już we wrześniu 2007 r., gdy zaprzestano wypłacać zasiłek chorobowy i nie przyznano zasiłku rehabilitacyjnego. Wynagrodzenie za pracę otrzymał zaś dopiero dnia 10 lutego 2008 r. Zarzuciła, że pracownicy organu pierwszej instancji udzielili jej błędnych informacji w sprawie, zaś organ odwoławczy przekroczył ustawowy termin do załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) dalej zwanej K.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarżąca złożyła dnia 15 września 2008 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na troje dzieci: A., W. i W.L. W.L. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (ust. 2). Zatem, prawo do zasiłku rodzinnego oraz dodatki do tego zasiłku przysługiwałyby na dzieci skarżącej tylko wówczas, gdyby przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2007 r. nie przekroczył kwoty 583,00 zł. Skarżąca kwestionuje zasadność zaliczenia do dochodu swojej rodziny uzyskanego w 2007 r. całej kwoty z tytułu wynagrodzenia za pracę J.L. w godzinach nadliczbowych oraz dodatku za pracę w godzinach nocnych wraz z odsetkami, wypłaconego na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia 29 czerwca 2007 r. Podkreśla, że wynagrodzenie to dotyczy pracy w latach 2004 – 2006 i przez dwa miesiące 2007 r., wobec czego tylko część spornego wynagrodzenia powinno stanowić dochód rodziny za 2007 r. Stanowisko to nie znajduje jednak uzasadnienia w treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przypomnieć należy, że dochodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Okresem zasiłkowym jest natomiast okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). Skoro zatem wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku obejmował okres od dnia 1 września 2008 r., to należało ustalić dochód rodziny osiągnięty w 2007 r. Do wliczenia do tego dochodu prawidłowo zaliczono wypłacone mężowi skarżącej w 2007 r. wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej, którego nie otrzymał w latach poprzednich. Kwota z tego tytułu stanowi bezspornie przychód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy. Niewątpliwie więc przychód ten stanowił dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, że wypłacone wynagrodzenie było następstwem zatrudnienia w latach poprzednich. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują bowiem w takiej sytuacji możliwości przyporządkowania określonych kwot do dochodu rodziny za lata, za które wypłacono zaległe wynagrodzenie. Decydujący jest bowiem okres, w którym faktycznie otrzymano dochód, a nie okres, za jaki on przysługiwał (podobnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 665/07, niepublikowany oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 2098/06, LEX nr 307167). Z analizy akt administracyjnych wynika, że określając w zaskarżonej decyzji dochód rodziny skarżącej za 2007 r., prawidłowo pomniejszono go o dochód utracony. Dochodem utraconym, w rozpoznawanej sprawie jest tylko dochód: osiągnięty z tytułu zatrudnienia J.L. w "[...]" do dnia 11 kwietnia 2007 r. w kwocie 4.872,80 zł, oraz z tytułu otrzymywanego przez niego zasiłku chorobowego w kwocie 5.274,60 zł. Stosownie bowiem do art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, o utracie dochodu można mówić, gdy jest ona spowodowana: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatrudnienie męża skarżącej ustało z dniem 11 kwietnia 2007 r., następnie od dnia 11 kwietnia 2007 r. do dnia 11 października 2007 r. otrzymywał on zasiłek chorobowy w łącznej kwocie netto 5.274,60 zł, zaś z dniem 28 grudnia 2007 r. J.L. został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Ponownie był on zatrudniony dopiero w okresie od 3 stycznia 2008 r. do 3 kwietnia 2008 r. Zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Nie pomniejsza się natomiast dochodu rodziny o dochód utracony tylko, gdy w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (§ 17 ust. 2). Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w stanie faktycznym sprawy. Nie mieści się natomiast w cytowanej wyżej ustawowej definicji dochodu utraconego kwota wypłacona w 2007 r. z tytułu zaległego wynagrodzenia za pracę, na podstawie wyroku sądu powszechnego. Brak jest zatem podstawy prawnej do uznania takiego dochodu za utracony. Prawidłowo zatem w zaskarżonej decyzji ustalono miesięczny dochód rodziny skarżącej w 2007 r. i stwierdzono, że dochód ten przekroczył kryterium określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych, co wykluczyło możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy rozważył również możliwość zastosowania art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Przekroczenie przez organ odwoławczy ustawowego terminu do załatwienia sprawy z naruszeniem obowiązków przewidzianych w art. 36 K.p.a., pozostaje bowiem bez wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.