II SA/Ol 166/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 17 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), przyznał J.N. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią M.N. na okres od 21 listopada 2012 r. w wysokości 520 zł. Następnie w wyniku złożenia wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, decyzją z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, odmówiła przyznania J.N. wnioskowanego świadczenia w związku z opieką nad M.N. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba ubiegająca się o to prawo nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organ wskazał, że wnioskodawca pracował w okresie od [...] 2010 r. do [...] 2010 r. i ustanie stosunku zatrudnienia nastąpiło na zasadzie porozumienia stron, natomiast babcia legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia [...] 2011 r. J.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w sprawie odmowy przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią M.N. Zarzucił, że nie zgadza się z oceną stanu faktycznego dotyczącego opieki nad babcią, jakiej dokonało Kolegium w jego sprawie. Wyjaśnił, że od 2010 r. opiekuje się babcią, gdyż w tym czasie jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. Początkowo była to pomoc jedynie doraźna, lecz na dzień dzisiejszy ta opieka wygląda już zupełnie inaczej i ulega zmianie z dnia na dzień. Babcia jest w sędziwym wieku, nie jest w stanie już sama wykonywać wielu czynności, przy czym stan ten uległ pogorszeniu już chociażby od daty sporządzania wywiadu środowiskowego w październiku 2013 r. Obecnie musi być dyspozycyjny i w dzień i w nocy, gdyż podaje leki, mierzy ciśnienie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całości argumenty przedstawione w decyzji wyjaśniając dodatkowo, że poza barkiem rezygnacji z zatrudnienia w sytuacji strony skarżącej również wymiar czasowy opieki nad babcia nie jest wystarczający aby uznać, że opieka ta jest sprawowana w sposób ciągły uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 302 i nast.). Ekonomika procesowa, a także względy sprawiedliwości mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego skarżonym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione wystąpieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1026/13) do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "czy art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, ze zm), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?" Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013 r. ustawa zmieniająca w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z dodanym art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Możliwość otrzymania tego nowego świadczenia uzależniona została od spełnienia kryterium dochodowego. W ocenie WSA w Poznaniu na skutek zmian w ustawie świadczeniowej, dotyczących w szczególności modyfikacji warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadzenie nowego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, w którym pominięto jedną kategorię dotychczasowych opiekunów osób niepełnosprawnych tj. osób, które bezpośrednio przed podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną nie rezygnowały z zatrudnienia lub inne pracy zarobkowej lecz nie podejmowały zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, doszło do nierównego traktowania osób zajmujących się opieką nad osobami niepełnosprawnymi, co wymaga wyjaśnienia przez Trybunał Konstytucyjny zgodności ze wskazanymi przepisami konstytucyjnymi nowej regulacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustawodawca odebrał bowiem w ten sposób znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej wprowadzając nową regulację, która w sposób odmienny traktuje dotychczasowych opiekunów osób niepełnosprawnych. Słusznie dostrzeżono, że osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe i rodzinne, dotyczące przerwania zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym osobistej i bezpośredniej pielęgnacji, polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, a obecnie zostały zmienione warunki nabywania tych świadczeń bez możliwości zapewnienia dostosowania się do nowych regulacji. Wskazane powyżej kwestie mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż skarżącemu przyznane zostało decyzją ostateczną, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną babcią M.N., zaś obecnie po wejściu w życie nowej regulacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych omówiono przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 16a ust. 1 ww. ustawy z Konstytucją, w zakresie w jakim pominięte zostały osoby nie podejmujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącej mogłaby ulec zmianie na korzyść. Z tego względu Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.