II SA/Ol 186/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H.M. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odszkodowania za bezpłatne odstąpienie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. H.M., kwestionująca w skardze wysokość ustalonego na jej rzecz odszkodowania za bezpłatne odstąpienie Skarbowi Państwa nieruchomości na cele użyteczności publicznej, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1050 zł zwróciła się we wniosku z dnia 25 marca 2010 r. o całkowite lub częściowe zwolnienie jej od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, iż ma 89 lat, jest osobą leżącą, potrzebującą 24-godzinnej opieki ze względu na inwalidztwo I grupy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym; nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych; pobiera rentę rodzinną po zmarłym mężu i dodatek pielęgnacyjny w łącznej wysokości 1167,93 zł brutto miesięcznie. Skarżąca wskazała, iż mieszka w osobnym pokoju u syna. Z tego tytułu ("ogrzewanie, światło itp.") wydatkuje 400 zł. Miesięczny koszt leków to przeciętnie 200 zł; obiadów i środków higieny - 500 zł. "Śniadania, kolacje córka + darmowa opieka rodzinna". Rozpatrując wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, od zasady tej wprowadzony został wyjątek polegający na możliwości przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Uwzględnienie postulatu zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części oznacza przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 w/w ustawy). W przypadku osoby fizycznej uwarunkowane jest to wykazaniem przez nią, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego bezsprzecznie wynika, że ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Do sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Sąd jest władny wniosek strony uwzględnić jedynie wówczas, gdy ta samodzielnie udowodni, że spełnia przesłanki z przytoczonego przepisu. W każdym odmiennym wypadku, tj. w sytuacji, gdy z oświadczenia strony wynika, że jest w stanie ponieść koszty, ale także, gdy z niego nie wynika, że nie jest w stanie, sąd musi wniosek oddalić. Tak więc w interesie strony leży rzetelne uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, iż zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W ocenie orzekającego, materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie daje podstaw do przyjęcia takiego wniosku. Pierwszorzędne znaczenie ma w tym względzie okoliczność przyznania odszkodowania. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta ustalił na rzecz skarżącej odszkodowanie w kwocie 39496 zł i orzekł o dokonaniu jego wypłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Wobec tego, iż decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia "[...]", zapłata odszkodowania stała się zatem wymagalna z dniem "[...]" lutego 2010 r. Nie ma na to wpływu kwestionowanie jego wysokości na drodze postępowania sądowego. Zasada wstrzymania wykonania decyzji w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawach, o których mowa w przepisach działu III ustawy z dnia 21 stycznia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zmianami), nie ma bowiem zastosowania w przypadkach, kiedy odszkodowanie ustalane jest w drodze odrębnej decyzji (patrz: uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 1052/06, publ. w Internecie - http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Innymi słowy, skarżąca jest uprawniona do żądania wykonania decyzji i nie stoi temu na przeszkodzie wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Jeżeli więc nawet bezsporna część odszkodowania nie została skarżącej wypłacona, to tylko z przyczyn leżących po jej stronie. Marginalne znaczenie mają w tej sytuacji pozostałe okoliczności rzutujące na jej sytuację materialną. Nie mniej jednak należy zwrócić uwagę na to, iż na przeszkodzie dokonaniu właściwej oceny owej sytuacji stałaby wzajemna sprzeczność informacji zawartych we wniosku. Wykluczone jest mianowicie przyjęcie ustalenia, iż skarżąca nie pozostaje w gospodarstwie domowym z członkami rodziny, skoro z nimi mieszka i jako osoba niezdolna ze względu na stan zdrowia do samodzielnej egzystencji jest całkowicie zdana na opiekę z ich strony. Z podanych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.