II SA/Ol 19/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M.M. – kuratora dla nieobecnego A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z dnia ... nr ... w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie zasądzenia kosztów postępowania oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Postanowieniem z "[...]"r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: DIAS), na podstawie art. 216 § 1 oraz art. 171 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, z późn. zm., dalej: O.p.), zwrócił M.M. (dalej: skarżący), wniosek o zasądzenie na rzecz kuratora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego (zastępstwa adwokackiego), według norm przepisanych, które nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu organ podał, że na wniosek Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, postanowieniem z "[...]"r. Sąd Rejonowy ustanowił skarżącego kuratorem dla A.P. (dalej: nieobecny), w celu reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym, z zakresem uprawnień umożliwiającym działanie we wszystkich sprawach podatkowo-administracyjnych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych, w tym w postępowaniach odwoławczych, jak i do działania przed sądami administracyjnymi. W wyniku postępowania prowadzonego z udziałem ustanowionego kuratora, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego wydał decyzję z "[...]"r., którą wymierzono nieobecnemu karę pieniężną z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Skarżący, jako kurator nieobecnego, z odwołaniem od ww. decyzji, złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego (zastępstwa adwokackiego), według norm przepisanych, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części. DIAS wskazał, że wniosek kuratora strony nie został rozpatrzony, ponieważ DIAS nie jest właściwy do jego rozpatrzenia. Właściwy do rozpatrzenia wniosku jest Sąd Rejonowy. W zażaleniu, złożonym na postanowienie DIAS skarżący wywiódł, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej jako: "k.p.a.", należy do kosztów postępowania administracyjnego. Wskazał, że art. 34 § 1 k.p.a. odnosi się do sytuacji tożsamej z art. 138 § 1 O.p., wobec powyższego, jako przedstawicielowi osoby nieobecnej ustanowionemu w związku z podejmowaniem czynności w postępowaniu administracyjnym (podatkowym), kuratorowi należy się wynagrodzenie a jego ustalenie i przyznanie należy do organu, przed którym kurator występował. Podniósł też, że wobec luki prawnej występującej w k.p.a., dotyczącej ustalenia wynagrodzenia i zwrotu wydatków dla kuratora, ustanowionego w trybie art. 34 § 1 k.p.a., należy stosować w tym przedmiocie, analogicznie, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Postanowieniem z "[...]"r., DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 171 § 1 i 3 i art. 138 § 1 i 3 O.p. Podał, że w przedmiotowej sprawie Sąd Rejonowy ustanowił skarżącego kuratorem dla nieobecnego. Kurator ma prawo otrzymać wynagrodzenie, które jest przyznawane przez organ państwowy, który ustanawia kuratora. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. DIAS przyznał, że w sprawie ma zastosowanie rozporządzenie w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej. Zaznaczył jednocześnie, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku strony jest Sąd Rejonowy, który ustanowił skarżącego kuratorem dla nieobecnego i określił zakres kompetencji. Skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie, podnosząc argumenty tożsame z argumentami zawartymi w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz.2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Oceniając, w świetle powołanych wyżej kryteriów, legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Kwestią sporną jest prawidłowość zastosowania przez DIAS art. 171 § 3 O.p. i zwrot skarżącemu wniosku o zasądzenie kosztów należnych kuratorowi ustanowionemu dla nieobecnego, jako wniesionego do niewłaściwego organu, to jest do DIAS zamiast Sądu Rejonowego. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych zawartych w podaniu, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ podatkowy zwraca podanie osobie, która je wniosła, z odpowiednim pouczeniem. Zwrot podania następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Art. 178 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 poz. 2086, dalej: k.r.o.), przewiduje, że kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych. Zgodnie zaś z art. 138 § 1 O.p., organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, jeżeli kurator nie został już wyznaczony. Dla osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia kuratora na wniosek osoby zainteresowanej sąd opiekuńczy miejsca ostatniego zamieszkania lub pobytu osoby nieobecnej, co wynika wprost z art. 601 Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast stosownie do art. 179 § 1 zd. pierwsze k.r.o., organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Uwzględniając cytowane przepisy, prawidłowo, w ocenie Sądu, zaskarżonym postanowieniem DIAS, na podstawie art. 171 § 3 O.p., zwrócił skarżącemu przedmiotowy wniosek. DIAS nie jest bowiem organem, który ustanowił kuratora. Wprawdzie Sąd Rejonowy w postanowieniu z 27 listopada 2018 r. powołał się m.in. na art. 34 k.p.a., lecz nie zmienia to zasady, że stosunek prawny istniejący pomiędzy organem administracji publicznej i przedstawicielem nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego, a jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. W art. 34 § 1 k.p.a. również jako zasadę przewidziano obowiązek organu administracji publicznej wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Wskazać ponadto należy, że w uchwale z 23 lutego 2018 r., sygn. akt III CZP 106/17, Sąd Najwyższy stwierdził, że o wynagrodzeniu należnym kuratorowi ustanowionemu na wniosek organu podatkowego na podstawie art. 42 k.c. w związku z art. 138 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) orzeka sąd rejestrowy, który go ustanowił i określił jego kompetencje. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy zauważył, że w art. 179 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyraźnie wskazuje się, że wynagrodzenie to przyznaje organ państwowy, który go ustanowił, czyli w rozpoznawanej przez SN sprawie - sąd rejestrowy. SN podniósł też, że o tym, że o ustaleniu wynagrodzenia należnego kuratorowi decyduje sąd świadczy również to, że brak przepisu, który przyznawałby tę kompetencję innemu organowi. Sąd Najwyższy stwierdził brak jakichkolwiek podstaw, aby o wynagrodzeniu kuratora ustanowionego przez sąd, miał orzekać inny organ, niż sąd który go ustanowił. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodne z którym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.