II SA/Ol 195/22

WyrokWSA w Olsztynie2022-03-24

Skład orzekający: Adam Matuszak, Katarzyna Matczak, Tadeusz Lipiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, mimo że przepis wyłączający takie świadczenie został uznany za niezgodny z Konstytucją, a organ nie udzielił stronie wyczerpujących informacji o konieczności zawieszenia renty?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była przedwczesna, ponieważ organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 9 i 79a k.p.a., nie informując strony w sposób należyty i wyczerpujący o konieczności zawieszenia prawa do renty jako jedynym warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto, sąd podkreślił, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby pobierające rentę, narusza konstytucyjną zasadę równości.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na to, że niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) utrzymało decyzję w mocy, wskazując jako przeszkodę do przyznania świadczenia fakt pobierania przez skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. SKO umożliwiło skarżącemu złożenie wniosku o zawieszenie renty, ale nie zapewniło go ostatecznie o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu renty. Skarżący nie złożył wniosku o zawieszenie renty, obawiając się utraty środków do życia. WSA uchylił obie decyzje.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 marca 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że J. B. (dalej jako: "Skarżący", "Strona") zwrócił się do organu z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – M. B. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Działu [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta I. (dalej jako: "organ I instancji"), orzekł o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji opisano stan faktyczny sprawy i podano, że osoba wymagająca opieki została zaliczona do osób trwale niezdolnych do samodzielnej egzystencji orzeczeniem z dnia [...] r., jest osobą leżącą, a należytą opiekę stara się jej zapewnić Skarżący, który pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wyjaśniono, że nie budzi wątpliwości zarówno konieczność zapewnienia stałej opieki M. B., jak i fakt, że opiekę tą sprawuje jej syn. Powołując jednak art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), dalej jako: "u.ś.r.", wskazano, że nie została spełniona przesłanka określona w tym przepisie, bowiem niepełnosprawność M. B. powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Dodano, że wprawdzie przepis ten został uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją, to jednak w uzasadnieniu wyroku wyraźnie podniesiono, że skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest uchylenie ww. przepisu. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy do ustawodawcy, wobec czego na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. należało orzec o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji, w przepisanym terminie, odwołał się Skarżący, wskazując, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, został uznany za niezgodny z Konstytucją i z dniem 9 stycznia utracił moc w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") zobowiązało organ I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez odebranie od Strony oświadczenia w zakresie istnienia przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r. oraz ustalenia w jakiej dacie został do ZUS złożony wniosek, w wyniku którego wydane zostało orzeczenie stwierdzające trwałą niezdolność M. B. do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie postanowiono "umożliwić stronie złożenie wniosku do organu rentowego o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy" oraz zobowiązano Skarżącego do przedłożenia informacji w zakresie wystąpienia do ZUS o zawieszenie posiadanego prawa do renty. W przypadku wystąpienia z takim wnioskiem Kolegium zobowiązało Stronę do przedłożenia dowodu na tą okoliczność i w następstwie do przedłożenia decyzji ZUS o zawieszeniu prawa do renty. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że z ugruntowanej linii orzeczniczej wynika, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek zbadać, czy Strona spełnia warunki do przyznania świadczenia z pominięciem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niekonstytucyjną. Podano jednak, że J. B. jest beneficjentem renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zatem osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierająca rentę, będzie mogła uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zrezygnuje z pobierania tej renty (poprzez zawieszenie prawa do tego świadczenia). Ostatecznie wskazano, że rozstrzygnięcie przez Kolegium o prawie Skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje więc w ścisłym związku z koniecznością przedstawienia ostatecznego rozstrzygnięcia ZUS, z którego wynikać będzie zawieszenie prawa do renty. Do ww. postanowienia jeden z członków Kolegium złożył zdanie odrębne, wskazując, że nie zgadza się on z pkt 4 postanowienia, co do umożliwienia J. B. złożenia wniosku do organu rentowego o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Członek ten wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, Trybunał konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, jest niezgodny z Konstytucją RP. Podał, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jedynie w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń wskazanych w tym przepisie. Wobec tego nie sposób zgodzić się z członkiem sprawozdawcą, że w niniejszej sprawie nastąpił zbieg uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego z uprawnieniem do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego, Kolegium decyzją z dnia [...] r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości. W uzasadnieniu decyzji podano w pierwszej kolejności, że nie podzielono stanowiska organu I instancji w kwestii zaistnienia przesłanki negatywnej, związanej z datą powstania niepełnosprawności. Wskazano, że od dnia opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie znajduje zastosowania w zakresie objętym wyrokiem. Oznacza to, że organy mają zbadać, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem tego przepisu. Wskazano, że kwestią bezsporną jest, że M. B. wymaga stałej opieki, którą sprawuje Skarżący; opieka ta ma charakter stały i długotrwały, a jej zakres jest na tyle znaczący, że uniemożliwia podjęcie zatrudnienia przez Stronę. Wyjaśniono, że Kolegium umożliwiło Skarżącemu dokonanie wyboru świadczenia, jednak - jak wynika z oświadczenia, które wpłynęło do organu 9 listopada 2021 r. - zaniechał on rezygnacji z pobierania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dodano również, że w trakcie rozmowy telefonicznej członek Kolegium wyjaśnił Stronie, że posiadanie prawa do renty jest jedyną przeszkodą uniemożliwiającą przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego oraz że niemożliwe jest przyznanie wyrównania różnicy między wysokością renty a świadczeniem pielęgnacyjnym. Podniesiono, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do renty. Ostatecznie nie zakwestionowano prawa wyboru pomiędzy świadczeniem rentowym a świadczeniem pielęgnacyjnym i wskazano, że w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący powinien zrezygnować z pobierania renty i brak jest możliwości "uzupełnienia" kwoty renty do wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej na ww. decyzję do tutejszego Sądu, Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie: 1. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię, przejawiającą się wadliwym przyjęciem, że Stronie w ustalonym stanie faktycznym nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, pomimo istnienia wszystkich przesłanej do jego przyznania, co w konsekwencji doprowadziło do dyskryminacji Strony względem innych osól sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", przez brak uwzględnienia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ratio legis podstawy prawnej świadczenia pielęgnacyjnego, a także słusznego interesu Strony; 3. art. 9 k.p.a. przez nienależyte udzielenie Stronie informacji, to jest udzielenie informacji błędnej i niepełnej w zakresie możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego zamiast renty - organ II instancji nie zapewnił Skarżącego, że w przypadku doprowadzenia do zawieszenia renty, możliwe będzie płynne przejście Strony z systemu rentowego do systemu świadczeń rodzinnych, podczas gdy Skarżący nie mógł ryzykować czasowym pozbawieniem środków do życia; 4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny sprawy i powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, wskazano, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 2 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzucono, że - wbrew twierdzeniu Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nie poinformowano Skarżącego w sposób jasny i rzetelny o konieczności zawieszenia renty. Podniesiono, że Strona nie miała pewności co do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zawieszenia prawa do renty, tym bardziej, że jeden z członków składu orzekającego Kolegium zgłosił zdanie odrębne do pkt 4 postanowienia, a więc zobowiązania Skarżącego do złożenia wniosku do ZUS o zawieszenie prawa do renty. Skoro osoby "będące w temacie", mające kierunkowe wykształcenie prawnicze, mają sprzeczne poglądy, to Strona zdecydowała się nie ryzykować i nie składać wniosku o zawieszenie prawa do renty, tym bardziej, że organ odwoławczy nie zapewnił Strony, że możliwe będzie płynne przejście pomiędzy rentą a świadczeniem pielęgnacyjnym. Powołując stosowne orzecznictwo podniesiono, że konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenie - w koordynacji z organem rentowym, nie dopuścić do pozostawienia Strony bez środków do życia, nawet przez krótki czas. Dodano, że w orzecznictwie wskazuje się, że sam wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być potraktowany jako skorzystanie z prawa do wyboru korzystniejszego świadczenia, a więc świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że Skarżący w toku postępowania nie zrezygnował z otrzymywanej renty, co wynikało z braku wiedzy, że jest to jedyna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia; brak zawieszenia renty wynikał ze względów pragmatycznych i nie można wymagać od Strony, aby zrezygnowała z jedynego otrzymywanego świadczenia na rzecz świadczenia pielęgnacyjnego, które nawet nie wiadomo czy zostanie przyznane. Podano, że procedura załatwienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne trwa od 13 maja 2021 r., zatem przez cały ten czas Skarżący mógł być pozbawiony jakichkolwiek środków do życia. Ostatecznie podano, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a pozbawienie prawa do świadczenia osób pobierających świadczenia w niższej wysokości, ale sprawujących faktyczną opiekę i niemogących podjąć zatrudnienia, nie realizuje ww. celu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśniono, że "postanowieniem z [...] r. umożliwiono Skarżącemu wystąpienie do organu rentowego o zawieszenie prawa do renty. Zaznaczono, że postanowienie to zostało wydane m.in. na podstawie art. 79a k.p.a., a z uzasadnienia postanowienia wynika wprost, że przyznanie Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zależy tylko od rezygnacji z pobierania świadczenia rentowego poprzez jego zawieszenie". Podano, że w trakcie rozmowy telefonicznej Skarżący poinformował organ, że nie zawiesi prawa do renty, bowiem oczekuje przyznania mu różnicy pomiędzy wysokością renty a wysokością świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że mimo starań Kolegium żądanie Skarżącego było wyraźne i jednoznaczne, określone jako przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości różnicy między kwotą renty a świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej jako: "p.p.s.a.", wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, zarówno Skarżący w treści skargi, jak i organ w odpowiedzi na skargę, wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie ulega więc wątpliwości, że Skarżący, jako syn osoby wymagającej opieki, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, należy do kręgu osób uprawnionych do przedmiotowego świadczenia. Organ I instancji, powołując się na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., jako przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego uznał okoliczność, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25 roku życia. Kolegium w zaskarżonej decyzji słusznie przyjęło, że nie można odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Organ odwoławczy utrzymał jednak w mocy decyzję organu I instancji, z uwagi na fakt pobierania przez Skarżącego renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i odmowę przyznania świadczenia oparł na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowany jest pogląd, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej, niż to świadczenie. Prymat w tym przypadku winna mieć wykładnia systemowa, celowościowa i funkcjonalna, bowiem w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe – w rozpoznawanej sprawie rentę – nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że sytuacja osób, których cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. - pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach, co jest niedopuszczalne (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, czy wyrok NSA z 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wobec tego nie można uznać, że fakt przyznania prawa do świadczenia rentowego wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Oceniając natomiast postępowanie prowadzone przez organ odwoławczy (jak i organ I instancji) należy wskazać, że nie zostało ono przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi procedury administracyjnej. Zasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 9 k.p.a., tj. zasady informowania. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Nadto, zgodnie z art. 79a k.p.a. w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W rozpoznawanej sprawie informacja o możliwości wyboru świadczenia powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas - na co słusznie zwróciło uwagę Kolegium - gdy Strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest zatem taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno-rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas (zob. wyrok NSA z 3 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1648/21, dostępny w CBOSA). Z akt administracyjnych wynika, że Kolegium podjęło stosowne czynności, lecz przeprowadziło je w sposób wadliwy. W postanowieniu z dnia [...] r. w pkt 4 Kolegium postanowiło "umożliwić stronie złożenie wniosku do organu rentowego o zawieszenie prawa do renty", zaś w pkt 5 zobowiązało Skarżącego do przedłożenia informacji o złożeniu takiego wniosku lub przedłożenia decyzji organu rentowego w tym przedmiocie. W uzasadnieniu postanowienia natomiast wyjaśniono, że "osoba spełniająca warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a pobierająca rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy - będzie mogła uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zrezygnuje z pobierania tej renty (poprzez zawieszenie prawa do tego świadczenia)". W dalszej części uzasadnienia podano, że "wybór świadczenia korzystniejszego może nastąpić wyłącznie w wyniku zawieszenia prawa do renty. Rozstrzygnięcie przez Kolegium o prawie J. B. do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje więc w ścisłym związku z koniecznością przedstawienia ostatecznego rozstrzygnięcia ZUS, z którego będzie wynikać zawieszenie prawa do renty". Ponadto do ww. postanowienia zostało złożone zdanie odrębne jednego z członków, w ocenie którego, w sprawie tej w ogóle nie dochodzi do zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem rentowym. Należy zwrócić uwagę, że zarówno w postanowieniu, jak i w zdaniu odrębnym nie znalazła się informacja, że Skarżący spełnia wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia, a jedynym warunkiem jego przyznania jest zawieszenie prawa do renty. Tutejszy Sąd w całości podziela pogląd, że taka informacja winna być udzielona Stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą, aby przyznać świadczenie jest pobieranie przez wnioskodawcę emerytury (renty). Osoba występująca z wnioskiem o zawieszenie emerytury (renty) musi bowiem dysponować nie budzącą wątpliwości informacją, że dostarczenie stosownego dokumentu dotyczącego zawieszenia prawa do renty, zagwarantuje pozytywne załatwienie sprawy w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego (wyrok WSA w Gdańsku z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 795/21, dostępne w CBOSA). W realiach rzeczonej sprawy, organ odwoławczy jedynie ogólnikowo i lakonicznie wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje w związku z zawieszeniem prawa do renty. Taka informacja jest zaś w ocenie Sądu informacją niepełną i dlatego takie działanie organu należy postrzegać jako naruszenie art. 9 i art. 79a k.p.a. Skoro zatem organ - pomimo ustawowego obowiązku - nie poinformował Skarżącego o konieczności uprzedniego zawieszenia prawa do renty, jako jedynego (podkreślenie Sądu) warunku, od którego uzależnione jest ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, odmowa przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego była przedwczesna. Co więcej, wyżej opisane naruszenie przepisów procesowych doprowadziło do odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co oznacza, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ponownie rozpoznając sprawę, orzekające w sprawie organy uwzględnią – stosownie do art. 153 p.p.s.a. – powyższe rozważania i wytyczne Sądu. W szczególności uwzględnią stanowisko Kolegium oraz Sądu, dotyczące pominięcia tej części normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) uznał za niezgodną z Konstytucją RP, jak również prawidłową wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokonaną w niniejszym wyroku. W konsekwencji na organie będzie ciążył więc obowiązek jasnego i wyczerpującego poinformowania Skarżącego o możliwości wyboru świadczenia i wezwania do złożenia stosownych dokumentów, umożliwiających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wraz z odpowiednim pouczeniem. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło