II SA/Ol 196/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego - uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia odmówić ustanowienia radcy prawnego. Z.B. - skarżąca postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - zwróciła się we wniosku z dnia 1 marca 2011 r. o ustanowienie na jej rzecz radcy prawnego. Podała, iż: "Jest(-) osobą bezrobotną i bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Nie posiada(-) zatrudnienia. Mąż (...) posiada zadłużenia pesja jego z trudem wystarcza (...) do normalnej egzystencji. Na utrzymaniu (...) jest teściowa w wieku 91 lat która wymaga cało dobowej opieki zewzględu na stan zdrowia (...). Wymaga stałego leczenia i kupna leków oraz środków utrzymania higieny co ma duży wpływ na (...) wspólne utrzymanie i normalną egzystencję." Ze złożonego oświadczenia wynika nadto, iż majątek rodziny stanowią mieszkanie (56 m2) i samochód "[...]" (1996 r.) o wartości 4500 zł. Suma miesięcznych dochodów brutto, pochodzących z emerytury rolniczej i pracy zarobkowej wynosi 3300 zł. Skarżąca nadmieniła, iż: "Dodatkowo ma(ją) na utrzymaniu wnuczkę (...) w wieku 6 lat. Utrzymanie (...) teściowej przekracza otrzymywaną emeryturę. Posiadane mieszkanie jest po byłym dawnym PGR posiada ogrzewanie, które wymaga dużej ilości węgla żeby utrzymać odpow. temperat". Skarżąca została zobowiązana do przedłożenia w terminie 7 dni: (1) wyciągów z rachunków bankowych, posiadanych przez nią i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym - z okresu ostatnich trzech miesięcy, (2) dowodów ostatnich wypłat emerytury i wynagrodzenia za pracę, (3) dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za marzec 2011 r., (4) oświadczenia wyszczególniającego pozostałe wydatki wraz z ich przybliżoną miesięczną wysokością; omawiającego kwestię utrzymywania wnuczki (na czym ono polega; z jakiej przyczyny tak się dzieje; czy na jej rzecz są wypłacane jakieś świadczenia?); upewniającego, że w skład majątku osób wymienionych we wniosku nie wchodzą nieruchomości inne niż mieszkanie o pow. 56 m2 (pod pozycją "inne nieruchomości" widnieje wpis: "Samochód "[...]" /.../"), a w rubryce, w której podaje się dochody rodziny, błędnie wpisano "M.B." zamiast M.B.. W odpowiedzi na wezwanie Z.B. poinformowała, iż ona i jej mąż nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Nie posiada emerytury, jest "[...]", "z czego otrzymuj(e) ekwiwalent kwartalnie w wysokości 53,00 zł". "(P)oza tym jest(-) osobą bez robotną zarejestrowaną w PUP w B. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych". Wskazała, że "przedstawia(-) opłatę za mieszkanie za miesiącu marzec 2011 r. wynosi 98,00zł". "(M)iesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego z uwzględnieniem leków na leczenie cukrzycy IIo": telefon stacjonarny - 148,48 zł, węgiel - 250 zł, energia elektryczna - 209,91 zł, gaz - 55 zł, abonament RTV - 17 zł, leki "na (jej) leczenie" - 150 zł, "inne artykuły na utrzymanie gospodarstwa domowego 350 zł. Skarżąca oświadczyła: "(W)nuczka (...) jest nieślubnym dzieckiem naszego syna (...), który jest jedynym prawnym opiekunem córki ze względu na charakter pracy przebywa prawie 13 godzin poza domem, dla tego sprawuje nad nią opiekę podczas jego nieobecności. Matka jej została pozbawiona praw rodzicielskich nad nią. Dziecko jest u nas i my nad nią sprawujemy opiekę z mężem. Matka ma zasądzone alimenty jednakże nie płaci ponieważ nie ma żadnych dochodów jest bez robotna i bez prawa do zasiłku dla bez robotnych i nie otrzymujemy na naszą wnuczkę żadnych świadczeń z tego tytułu." "(W) skład majątku wchodzi (...) "[...]" (...) oraz mieszkanie trzy pokojowe o Powierzchni 67,5 m2, a nie jak podała(-) pomyłkowo wcześniej we wniosku 56 m2 (...). (W) dniu 06.04.2011r. teściowa moja M.B. zmarła (...). (D)ochód (...) M.B., emerytura rolnicza wynosiła ok. 1022,45zł miesięcznie i była przeznaczona jedynie na jej osobiste potrzeby. Pomyłkowo we wniosku napisałam M.B. a nie M.. (...) (N)niektórych rachunków nie posiadam nie byłam przygotowana na tą okoliczność. Do pisma dołączone zostały: zaświadczenie, z którego wynika, iż Z.B. jest zatrudniona na stanowisku "[...]", a jej wynagrodzenie w marcu 2011 r. wyniosło 53 zł; zaświadczenie, z którego wynika, iż w ciągu ostatnich trzech miesięcy miesięczne wynagrodzenie jej męża wynosiło średnio 1749,32 zł netto; kopia potwierdzenia wpłaty 98 zł tytułem pierwszej raty za "Podatek: od nieruchomości, rolny". Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie "p.p.s.a."), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynika ono z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Według odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu istnienia takiej okoliczności spoczywa zatem na wnioskodawcy. Winien on więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jego rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym celu, w myśl art. 252 p.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinny i majątkowym. Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, istnieje możliwość skierowania do wnioskodawcy wezwania o dostarczenie dodatkowego oświadczenia, czy przedłożenia dokumentów źródłowych. Czynności te podejmowane są po to, aby umożliwić jej należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy, czyli uzupełnienie wniosku w przypadku, kiedy okoliczności w nim wskazane nie okażą się, zdaniem sądu (referendarza sądowego), wystarczające do uznania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W konsekwencji, podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. Nieuzupełnienie natomiast wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zakreślonym przez sąd należy ocenić jako niewykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Zauważyć przy tym należy, że pogląd ten nie budzi wątpliwości w orzecznictwie (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2008 r., sygn. akt II OZ 891/08 - publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Skarżąca, mimo uprzedzenia o negatywnych skutkach niezastosowania się do wezwania, nie przedstawiła dokumentu uwidaczniającego sposób wypłacania wynagrodzenia jej męża (ad pkt 2 wezwania) ani dowodów opłacenia należności mieszkaniowych (ad pkt 3 wezwania), a więc wydatków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. W przekonaniu orzekającego, nie zadośćuczyniła ona także wymogom zawartym w pkt 4 wezwania. Za równoznaczne z oświadczeniem mającym upewnić o nieposiadaniu "innych nieruchomości" trudno przyjąć mianowicie stwierdzenie, iż "w skład majątku wchodzi pojazd mechaniczny (...) oraz mieszkanie". W oparciu o informacje o "pozostałych wydatkach", wśród których, co należy zauważyć nie został podane choćby koszty związane z posiadaniem samochodu, nie da się z kolei bezsprzecznie ustalić miesięcznych wydatków na wyżywienie (nie wiadomo, co należy rozumieć przez "inne artykuły na utrzymanie gospodarstwa domowego"). Wytłumaczenia nie znajduje również przyczyna nieuwzględnienia syna skarżącej jako osoby pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, skoro sprawuje ona ciągłą opiekę nad jego dzieckiem, gdy jest "poza domem". Ponieważ w tej sytuacji referendarz stwierdził brak podstaw do sformułowania właściwej oceny sytuacji materialnej skarżącej - w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający mu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy - orzekł jak w sentencji.