II SA/Ol 20/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Katarzyna Matczak Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2006 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" r. odmówił R. P. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. w 1941 r. W uzasadnieniu podał, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów wskazujących na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. l pkt l lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371, z późn. zm.). Podkreślił, że świadkowie, którzy mają udokumentowany swój pobyt w okresie wrzesień -listopad 1941 r., twierdzą, że zainteresowany przebywał w obozie w D. w listopadzie 1940 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. P. wyjaśnił, że w oświadczeniach popełniono pomyłkę, gdyż on wraz z całą rodziną został wysiedlony z gospodarstwa rolnego w B. w listopadzie 1940 r. na teren wsi B. a wywieziony został do obozu hitlerowskiego w D. dopiero w 1941 r. Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję. Stwierdził w uzasadnieniu, że strona nie wskazała na istnienie w sprawie nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji. Za niewiarygodne uznał oświadczenia T. R. i I. G. w kwestii pobytu strony w obozie w D. Podkreślił, że są one sprzeczne z twierdzeniami R. P. Podnosi on, że przebywał w tym obozie w 1941 r., świadkowie natomiast wskazują na wspólny transport do obozu w listopadzie 1940 r. Organ podał ponadto, że w aktach kombatanckich brata strony M. P. znajduje się zaświadczenie Urzędu Gminy w J. z dnia 11 lipca 1994 r., z którego wynika, że cała rodzina strony została wywieziona ze wsi B. l września 1940 r. do Niemiec na przymusowe roboty. Fakty te również podaje w swoim życiorysie M. P. Z akt brata strony wynika, że ich rodzina nie została osadzona w obozie w D., a w 1941 r. przebywała już w Niemczech. Organ zaznaczył ponadto, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują z tytułu pobytu w obozie pracy. W złożonej skardze R. P. wskazał, że w oświadczeniach świadków zaszła pomyłka, gdyż w ich zaświadczeniach kombatanckich figuruje data faktycznego pobytu w obozie hitlerowskim w D. wrzesień - listopad 1941 r. Skarżący w kwestionariuszu podał datę wysiedlenia z gospodarstwa rolnego (jesień 1940 r.), natomiast dopiero jesienią 1941 r. został wywieziony razem ze świadkami do obozu w D. Od zdarzeń tych minęło 60 lat, dlatego świadkowie mylą się w datach. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podając w uzasadnieniu, że oświadczenia świadków nie stanowią wiarygodnego dowodu w sprawie. Powołał się w tym względzie na wyrok WSA z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt II SA/Bk 636/04. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, z późn. zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § l powołanej ustawy. W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia, gdyż stan faktyczny sprawy nie został należycie wyjaśniony. Kwestią sporną jest okoliczność, czy R. P. przebywał w obozie hitlerowskim w D., co uprawniałoby go do uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie art. 4 ust. l pkt l lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, póz. 371, z późn. zm.). Przepis ten stanowi podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich osobom, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są również okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Jednym z miejsc odosobnienia, o których mowa w cytowanym przepisie, zgodnie z § 5 pkt l lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, póz. 1154, z późn. zm.), był przejściowy obóz policji bezpieczeństwa (obóz internowania) w D. Rozpoznając niniejszą sprawę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany był zatem ustalić - w sposób nie budzący wątpliwości - istnienie faktu określonego w tym przepisie bądź też bezspornie taką możliwość wykluczyć. Orzekając w niniejszej sprawie organ uznał, że skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 4 ust. l pkt l lit. b cytowanej ustawy, co stanowiło podstawę do wydania decyzji orzekającej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Jednakże, zdaniem Sądu, prawidłowości tej oceny nie można zweryfikować. Kwestia osadzenia rodziny skarżącego w obozie hitlerowskim w D. nie została - z naruszeniem art. 7, art. 75 § l i art. 77 § l Kodeksu postępowania administracyjnego- należycie wyjaśniona. Przede wszystkim organ nie podjął działań w celu wyjaśnienia rozbieżności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania. Z zaświadczeń wydanych przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wynika, że I. G. przebywała w obozie hitlerowskim w okresie od września do listopada 1941 r., natomiast T. R. - w okresie od września do listopada 1941 r. i od lutego do kwietnia 1944 r. Obydwoje świadkowie oświadczyli, że razem ze skarżącym byli transportowani do obozu hitlerowskiego w D. Jednocześnie podali, że R. P. wraz z rodziną został wysiedlony w listopadzie 1940 r. z miejscowości B. do tego obozu. T. R. zeznał ponadto do protokołu z dnia 21 września 2005 r., że był wysiedlony z B. jesienią 1940 r. Podał również, że "w listopadzie 1940 r. spędzono 8 rodzin do nowej wsi i dalej samochodami do D.", nie precyzując jednak daty tego ostatniego zdarzenia. Fakt wysiedlenia rodziny P. z miejscowości B. potwierdza również Archiwum Państwowe "[...]" w zaświadczeniu z dnia 9 września 2005 r., nr "[...]". Z treści tego dokumentu nie wynika jednak jednoznacznie, kiedy to miało miejsce, gdyż wskazano na lata 1939 - 1945. Jednostka ta nie podała także miejsca, do którego wysiedlono rodzinę P. W aktach sprawy znajduje się również zaświadczenie Urzędu Gminy w J. z dnia 11 lipca 1994 r. o fakcie wywiezienia P. ze wsi B. dnia l września 1940 r. do Niemiec na przymusowe roboty. Podkreślić jednak trzeba, że zaświadczenie to zostało wydane na podstawie zeznań bliżej nieokreślonych świadków. Okoliczność wywiezienia już w dniu l września 1940 r. do Niemiec podał także w swoim życiorysie brat skarżącego. W ocenie Sądu, wobec takiego materiału dowodowego, wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jakoby skarżący w ogóle nie przebywał w obozie w D., jest przedwczesny. Treść oświadczeń świadków o fakcie wspólnego ze skarżącym transportu do obozu w D., uwzględniając ich udokumentowany pobyt w tym obozie, nie wyklucza, że takie zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego i skardze twierdzi, że w listopadzie 1940 r. został wraz z rodziną wysiedlony z gospodarstwa rolnego przez Niemców, zaś w 1941 r. rodzina została wywieziona do obozu w D., a następnie do Prus Wschodnich do miejscowości H. Twierdzenia te w pewnym zakresie pokrywają się z treścią oświadczeń świadków. T. R. wspomniał bowiem o wypędzeniu w listopadzie 1940 r. ośmiu rodzin z B. do nowej wsi. Niekwestionowany jest też fakt pobytu świadków w obozie w D. w okresie wrzesień - listopad 1941 r., zaś skarżący twierdzi, że dopiero po wysiedleniu na teren wsi B. jego rodzinę wywiedziono do obozu. To zdarzenie mogło zatem mieć miejsce w okresie, w którym przebywali w D. świadkowie i który podaje również skarżący. W sprawie brak jest jednoznacznych ustaleń odnośnie daty wysiedlenia P. z gospodarstwa w B. i ich dalszych losów. W tej sytuacji obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było podjęcie wszelkich kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7, art. 77 § l i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym celu organ mógł zwrócić się m.in. do Instytutu Pamięci Narodowej oraz Archiwum Państwowego bądź też innych jednostek, które mogą posiadać w swoich zasobach informacje o losach mieszkańców wsi B. lub też o osobach przebywających w obozie w D., ewentualnie przesłuchać na te okoliczności świadków. Przypomnieć należy, że z treści art. 7 i 77 § l Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Skoro jednak w niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych czynności mających na celu usunięcie istniejących wątpliwości, to okoliczność ta uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją, jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa procesowego mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy nie poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, narusza bowiem powołane wyżej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponownie rozpatrując sprawę należy przeprowadzić postępowanie dowodowe z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w przepisach art. 7, art. 77 § l i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o prawidłowo zebrany i kompletny materiał dowodowy organ rozstrzygnie o ewentualnym istnieniu w sprawie okoliczności przewidzianej w art. 4 ust. l pkt l lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz przedstawi argumenty i przesłanki podjętej decyzji zgodnie z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 powołanej ustawy.