II SA/Ol 202/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Strumiłło Asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o wyłączenie wszystkich sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: sporządzenia projektu budowlanego zamiennego postanawia I. oddalić wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie: sędziego NSA Janiny Kosowskiej oraz sędziów WSA - Piotra Chybickiego, Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak –Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Ewy Osipuk ; II. umorzyć postępowanie o wyłączenie sędziów WSA: Hanny Raszkowskiej i Ireny Szczepkowskiej. D. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę z dnia 20.02.2018r na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" w przedmiocie nałożenia na R. L. oraz M. Z. obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego. Skarżąca, po otrzymaniu zawiadomienia o terminie rozprawy, nadesłała do wiadomości WSA kopię skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego pisma z dnia 14.05. 2018r., w którym zawarła żądanie wyłączenia "sędziów WSA w Olsztynie od rozpatrywania(...) sprawy o sygn. akt II SA/Ol 202/18" (...). Następnie pismem z dnia 29.05.2018r., zaadresowanym do WSA w Olsztynie wniosła o wyłączenie od rozpatrywania jej sprawy wszystkich sędziów Wydziału II tego Sądu. Podała, że " w ciągu kilkanaście lat trwającej przewlekłości w sprawie wyjątkowo jasnej i prostej , dziewięciu sędziów jawnie i rażąco nie działało na podstawie prawa ani w granicach prawa. Naruszali prawo administracyjne , budowlane, lekceważąc również prawo cywilne i karne. Nie byli ani sprawiedliwi, ani bezstronni ani niezawiśli. Zdaniem wnioskodawczyni porażające jest poświadczenie nieprawdy przez dziewięciu sędziów co do okoliczności mających znaczenie prawne – że przestępca budowlany nie naruszył przepisów budowlanych, a tylko projekt i pozwolenie na budowę. Poświadczono nieprawdę w celu ochrony interesu przestępcy budowlanego, by móc w tzw. postępowaniu naprawczym zastosować art. 51 ust.1 pkt 3 Prawa Budowlanego, odnoszący się do drobnej samowoli budowlanej, choć do istniejącego stanu faktycznego ma zastosowanie tylko i wyłącznie art.51 ust.1 pkt 1 Prawa Budowlanego, co skutkuje nakazem zaniechania dalszych robót budowlanych bądź rozbiórki obiektu lub jego części , bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Wnioskodawczyni wskazała, że w jej sprawie następujący sędziowie pogwałcili dziesiątki przepisów prawnych, lekceważąc nawet kk: Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak, Janina Kosowska, Marzenna Glabas, Ewa Osipuk, Adam Matusiak, Piotr Chybicki, Hanna Raszkowska, Irena Szczepkowska. Podała, że ma uzasadnione wątpliwości co do możliwości rozpatrzenia jej sprawy zgodnie z obowiązującym prawem również przez trzech nie wymienionych wyżej sędziów: Alicję Jaszczak –Sikorę, Beatę Jezielską , Bogusława Jażdżyka , domaga się wyłączenia wszystkich sędziów Wydziału II WSA w Olsztynie. Wyraziła stanowisko, że tak wielka skala bezprawia, w której uczestniczyło aż dziewięciu sędziów, z których żaden nie zgłosił zdania odrębnego , nie odważył się wyłamać z grupy, daje jej pewność, że pozostali trzej sędziowie też nie będą orzekać zgodnie z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego jest uregulowana w art.18-24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. Dz.U z 2018r . poz. 1302) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Instytucja ta, służąca realizacji zewnętrznych znamion niezawisłości sędziowskiej, ma zastosowanie w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej. Przyczyny wyłączenia zostały podzielone na dwie grupy: przesłanki skutkujące wyłączeniem sędziego z mocy prawa ( art.18 p.p.s.a.) oraz przesłanki uzasadniające wyłączenie na wniosek strony lub na żądanie sędziego ( art. 19 p.p.s.a.). Co do zasady, ocena, czy w danej sprawie zaistniała którakolwiek z wymienionych w powołanych przepisach przyczyna wyłączenia dokonywana jest w odniesieniu do każdego sędziego z osobna. Niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sądu (art.20 § 4 p.p.s.a.). Jak wyżej podano, w art.18 § 1 p.p.s.a. w punktach od 1) do 7) zostały enumeratywnie wymienione przyczyny wyłączenia sędziego. Zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wskazała przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 p.p.s.a., natomiast wniosek o wyłączenie sędziów uzasadniała faktem niewłaściwego orzekania w poprzednio rozstrzyganych sprawach. Zważywszy, że sąd jest obowiązany z urzędu brać pod uwagę przesłanki wyłączenia z mocy prawa, należy stwierdzić, że w sytuacji , gdy na skutek kolejnej skargi sąd kontroluje decyzję organu administracji, wydaną po uprzednim uchyleniu decyzji ostatecznej wyrokiem sądu administracyjnego, nie zachodzi podstawa do wyłączenia żadnego z sędziów, którzy uczestniczyli w wydaniu owego wyroku uchylającego decyzję organu administracji. Taka sytuacja nie wypełnia dyspozycji art.18 §1 pkt.6a p.p.s.a. Według tego przepisu "sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie". Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, w której ten sam sędzia czy ci sami sędziowie brali udział w wydaniu wyroku kończącego postępowanie w sprawie kontroli legalności decyzji wydanej w zwyczajnym postępowaniu administracyjnym, a następnie przedmiotem oceny w postępowaniu sądowym jest decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym. W sprawie o sygn. akt II SA/Ol 202/18 przedmiotem zaskarżenia jest ostateczna decyzja Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydana w postępowaniu zwyczajnym, po uchyleniu poprzedniej decyzji ostatecznej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (wyrok z dnia 18.10.2016r. sygn. akt IISA/Ol 1381/15), zatem nie budzi wątpliwości, że nie zaistniała żadna przesłanka do wyłączenia sędziów z mocy samej ustawy. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Stosownie do treści art. 20 §1 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wskazać należy, że sędziowie: Janina Kosowska, Piotr Chybicki, Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak – Sikora, Bogusław Jażdżyk, Beata Jezielska, Tadeusz Lipiński, Katarzyna Matczak, Adam Matusiak, Ewa Osipuk złożyli stosowne oświadczenia ( k.47-53 i 58-59 akt). Zdaniem składu orzekającego w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziów Wydziału II WSA, w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego uwzględnienie. Z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art.18 i art. 19 p.p.s.a. Skarżąca we wniosku nie wykazała okoliczności tego rodzaju które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności któregokolwiek z wymienionych sędziów w danej sprawie. Sam fakt orzekania przez sędziów w sprawach z udziałem skarżącej, nie zgadzającej się z decyzjami organów nadzoru budowlanego nakładającymi określone obowiązki lub przyznające uprawnienia właścicielkom nieruchomości sąsiadującej nie świadczy o braku bezstronności tych sędziów. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziów nie może decydować subiektywne przekonanie strony o naruszaniu przez sędziów orzekających w sprawach związanych z procesem budowlanym przepisów prawa budowlanego i innych, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte we wniosku o wyłączenie sędziów. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącej, sposobu orzekania sędziów w każdej ze spraw mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Za niedopuszczalną należy uznać argumentację, że sędziowie, którzy nie orzekali "w sprawie skarżącej" nie zachowają bezstronności i obiektywizmu Tego rodzaju okoliczności tj. subiektywne przekonanie strony o naruszaniu prawa zarówno przez sędziów już orzekających w sprawie jak i nieorzekających, jako niepoparte dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o taką okoliczność jak naruszenie norm prawa materialnego, które zdaniem wnioskodawczyni powinny mieć zastosowanie w sprawie, a których sąd niezasadnie nie zastosował, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym stronniczości bądź niesprawiedliwości danego sędziego w stosunku do strony w toku postępowania sądowego. Powyższe stanowisko, że dla wyłączenia sędziego na podstawie art.19 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie przez stronę składającą wniosek obiektywnych faktów świadczących o prawdopodobieństwie wystąpienia braku bezstronności, jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym. Reprezentatywne dla tego stanowiska jest postanowienie NSA z dnia 15 marca 2016r. sygn. akt I OZ 203/16 ( publ. CBOIS, Lex 2003508), w którym sformułowano tezy następujące: "o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości; oraz "sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie skarżącej i podjęcie niekorzystnego dla nie j rozstrzygnięcia nie świadczy o bezstronności sędziego". Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I postanowienia. W punkcie II postanowienia Sąd umorzył postępowanie o wyłączenie wskazanych tam sędziów, bowiem już nie pełnią oni czynnej służby sędziowskiej.