II SA/Ol 219/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat M. M. kwotę 240 złotych (słownie: dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wnioskiem, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 18 grudnia 2017r., K. K. zwrócił się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, podając adres zamieszkania w E. przy ul. F. (mimo tego, iż w odręcznie sporządzonym piśmie przekazanym wraz z wnioskiem wskazał - do korespondencji - adres Zakładu Karnego "[...]"). We wniosku wskazano m. in. powierzchnię użytkową lokalu, brak centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody, wydatki za lokal w grudniu 2017 r. (w kwocie 83,74 zł), a także na istniejące zadłużenie lokalu (na kwotę 7.376,68 zł, uwzględniającą również odsetki na dzień 30 listopada 2017 r.). Wnioskodawca nie określił liczby osób w gospodarstwie domowym. W dołączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów wnioskodawca zadeklarował brak jakiegokolwiek dochodu. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działający z upoważnienia Prezydenta Miasta (organ I instancji) decyzją z dnia 8 stycznia 2018 r. odmówił przyznania K. K. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji wskazano w pierwszej kolejności na okoliczność niezamieszkiwania K. K. w lokalu przy ul. "[...]" w E. oraz na fakt jego przebywania w Zakładzie Karnym w "[...]". Podkreślono, że w treści wniosku to ZBK zaznaczył pkt 4 lit. "i", jako tytuł prawny i przywołał sygnaturę akt Sądu Rejonowego. Podnosząc opisane wyżej okoliczności, organ I instancji uzasadnił wydanie decyzji odmownej tym, że K. K. nie posiada tytułu prawnego do mieszkania przy ul. "[...]"- cytując zapis pkt 2 wyroku Sądu Rejonowego sygn. akt "[...]", stanowiący, iż "pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego". Oznacza to, że wnioskodawca zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Nie można bowiem - zgodnie z treścią wyroku sądowego - uznać, jakoby K. K. był osobą zajmującą lokal bez tytułu prawnego, a jednocześnie oczekującą na przysługujący lokal zamienny lub socjalny (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Odwołanie od ww. decyzji wniósł K. K.. Uzasadniając odwołanie wskazał w pierwszej kolejności, że wyrok eksmisyjny Sądu Rejonowego z dnia 30 lipca 2012 r. został wydany "bezprawnie", ponieważ został on na jego mocy eksmitowany z lokalu, pomimo tego, że jeszcze w tym lokalu nie zamieszkał. Podniósł w dalszej kolejności, że "umowę najmu" podpisywała jego matka, ponieważ on w okresie od dnia "[...]" do dnia "[...]" przebywał w zakładzie karnym. Eksmisję - jak podniósł - "zrobili za 650 zł i do dziś nie są w stanie tego wyjaśnić". Odwołujący wskazał ponadto, że obecnie przygotowuje pozew do Prokuratury Rejonowej w "[...]" oraz do Prokuratora Generalnego o "nielegalną eksmisję" z lokalu na wniosek ZBK. Dodatek mieszkaniowy pomógłby mu "w uratowaniu tego, co urzędnicy ZBK nielegalnie popsuli". Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium) decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie Kolegium, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś wyniki tej oceny znalazły swoje odzwierciedlenie w treści decyzji odmownej. Podkreślił, że zobligowany bezwzględnie obowiązującymi przepisami ustawy o dodatkach mieszkaniowych, organ I instancji nie mógł w tej sytuacji orzec o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, w sytuacji, w której strona odwołująca się nie posiada tytułu prawnego do lokalu przy ul. "[...]", jednakże nie oczekuje też na lokal zamienny ani socjalny. Skutkiem powyższego, Kolegium podzieliło argumenty organu I instancji - uznając za zasadne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Argumenty zawarte w treści odwołania należy uznać w ocenie Kolegium za pozostające bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Kolegium nie posiada bowiem jakichkolwiek uprawnień pozwalających ingerować w treść wyroków sądów powszechnych (lub dokonywać jakiejkolwiek ich oceny pod kątem ich merytorycznej zasadności), wręcz przeciwnie - organy administracji są tego rodzaju wyrokami sądów związane. Oznacza to, że Kolegium, podobnie jak organ I instancji, zobligowane było do uwzględnienia treści wyroku z dnia 30 lipca 2012 r. Przekonanie o "bezprawności" tego wyroku jest natomiast tylko subiektywną opinią odwołującego się. Skargę na ww. decyzję wywiódł K. K.. W uzasadnieniu skargi wskazał, że jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do pracy. Następnie szeroko opisał okoliczności odmowy przyznania mu pomocy z funduszu penitencjarnego a następnie te, związane z odmową przyznania pomocy społecznej (w formie zasiłku celowego). Podkreślił, że jako osoba przebywająca aktualnie w Zakładzie Karnym "[...]"może starać się o dodatek mieszkaniowy. Nie został mu jednak taki dodatek przyznany ze względu na wyrok Sądu Rejonowego, sygn. akt "[...]". Podniósł, że w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności został najemcą lokalu położonego w "[...]" przy ul. "[...]", zaś po 11 miesiącach od podpisania umowy z ZBK został eksmitowany z lokalu (bez jakiegokolwiek powiadomienia o zaistniałej sytuacji oraz bez prawa do odwołania). O całej sytuacji został powiadomiony nie przez ZBK w "[...]", ani też przez Sąd Rejonowy, lecz przez pracownika Zakładu Karnego "[...]". Skarżący wskazał ponadto, że nie był obecny przy podpisywaniu umowy najmu lokalu, ponieważ przebywał już wtedy w zakładzie karnym. Umowę najmu podpisała jego matka, upoważniona przez niego do występowania do ZBK w "[...]". Matka nie przebywała jednak pod jego adresem ze względu na stan zdrowia. Podsumowując, zwrócił się do Sądu o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, którą określił jako "krytyczną" i podkreślił, że w Zakładzie Karnym w "[...]" nikt nie jest w stanie mu pomóc, zaś przepisy cywilne i administracyjne go przerastają. Do skargi skarżący dołączył kserokopie: umowę najmu lokalu mieszkalnego z dnia "[...]" zawartej z ZBK w "[...]" (którą podpisała jego matka, S. K.), a także zaświadczenie ZK w "[...]" z dnia "[...]" dotyczące odbywanej przez niego - do dnia "[...]" - kary pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 j.t.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r., poz. 1369 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o odmowie przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych określa ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.). Należy przy tym zaznaczyć, że przepisy ww. ustawy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być ściśle stosowane bez możliwości odstępstw i to bez względu na szczególnie trudną, indywidualną sytuację osób starających się o dodatek. Prawodawca w sposób bardzo ścisły określił zasady przyznawania i sposób obliczania dodatków mieszkaniowych, nie pozostawiając organowi administracji orzekającemu w tych sprawach możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, w szczególności zaś, by to od decyzji tego organu zależało w sposób bezpośredni przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz jego rozmiar, względnie by organ miał jakąkolwiek możliwość odstąpienia od zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego i przyznania go mimo niespełnienia przesłanek przewidzianych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego stanowił przepis art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych w ust. 1. Przywołany wyżej przepis art. 2 ust. 1 ustawy mający charakter bezwzględnie obowiązujący, określa podstawową przesłankę przyznania dodatku mieszkaniowego, jaką jest dysponowanie przez wnioskodawcę jednym ze wskazanych w nim tytułów prawnych do lokalu, z którym dodatek taki jest związany. W określonej sytuacji, również zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego może uprawniać do dodatku mieszkaniowego, jednakże pod warunkiem, że dana osoba oczekuje na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny. Oznacza to, że brzmienie cyt. wyżej przepisu art. 2 ust. 1 ustawy uniemożliwia (wyklucza) możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego osobie nie objętej jego zakresem. W niniejszej sprawie, powodem odmowy przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego był brak tytułu prawnego do wskazanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego, położonego w "[...]" przy ul. "[...]", jak również to, że skarżący nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny. Bezsprzecznie z wyroku zaocznego Sądu Rejonowego ("[...]" Wydział Cywilny) wynika, że w pkcie 1 tego wyroku nakazano skarżącemu, aby opuścił i opróżnił lokal mieszkalny położony przy ulicy "[...]" i wydał ten lokal powódce Gminie Miasta w stanie wolnym od rzeczy. Natomiast w pkcie 2 tego wyroku ustalono, że pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego (odpis wyroku, akta adm. organu I instancji). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że fakt utraty tytułu prawnego do lokalu powoduje, że nie można nabyć prawa do dodatku mieszkaniowego, niezależnie od tego, czy postępowanie o eksmisję zostało wszczęte, czy też nie. Postępowanie o eksmisję jest jednym ze skutków utraty tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, a jego zakończenie nie ma bezpośredniego wpływu na prawo do dodatku mieszkaniowego. Jeżeli w wyroku eksmisyjnym sąd ustali, że skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego, dopiero wówczas zostanie spełniona przesłanka pozwalająca uzyskać prawo do dodatku mieszkaniowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 3345/02, Lex nr 700840). Skoro zatem, jak trafnie przyjęły organy – strona skarżąca nie spełnia podstawowego warunku do otrzymania dodatku mieszkaniowego jakim jest posiadanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego i nie należy do osób oczekujących na przysługujący jej lokal zamienny albo socjalny, to odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego była prawnie uzasadniona. W ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle przepisów prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Tym samym zarzuty procesowe zawarte w skardze należy uznać za niezasadne. Wskazać należy również skarżącemu, że Sąd nie jest władny oceniać zasadności eksmisji skarżącego z rzeczonego lokalu, ani nie jest uprawniony do oceny wspomnianego wyroku Sądu Rejonowego. W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. O kosztach zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).