II SA/Ol 222/21

Dnia 5 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2021 roku sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z akt administracyjnych przekazanych wraz ze skargą wynika, że Wójt Gminy decyzją z "[...]" odmówił Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością spółce komandytowej A w A dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w związku z tym, że spółka nie jest rzemieślnikiem i młodociany pracownik zdał egzamin czeladniczy, a nie zawodowy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że aby otrzymać dofinansowanie pracodawca musi spełniać warunki określone w art. 122 ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r., tak więc młodociany musi zdać egzamin czeladniczy będąc zatrudnionym u rzemieślnika lub egzamin zawodowy będąc zatrudnionym u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem. Młodociany w ramach umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego zatrudniony był u skarżącej od 1 września 2017 r. i 3 września 2020 r. zdał egzamin czeladniczy w zawodzie stolarza, a Spółka w momencie podpisywania umowy nie była rzemieślnikiem. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła skarżąca spółka zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezastosowaniu tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2019 r., a także naruszenie art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, czym "umożliwiono" przyznanie stosownego dofinansowania za okres od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2020 r. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając odwołanie wskazano, że ustawa zmieniająca prawo oświatowe nie zawierała przepisów przejściowych. Złożony wniosek dotyczy okresu od 1 września 2017 r. do 31 sierpnia 2020 r., dlatego też zastosowanie winny mieć przepisy obowiązujące przed 1 września 2019 r. na co wskazuje orzecznictwo sądów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że w dacie orzekania przez Kolegium obowiązywał nie tylko art. 122 ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2019 r., ale także art. 73 ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych. Przepis art. 73 ust. 10 ustawy tej stwierdza, że młodociani, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy z 31 lipca 2019 r. rozpoczęli przygotowanie zawodowe u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem kontynuują to przygotowanie zawodowe oraz zdają egzaminy zgodnie z dotychczasowymi zasadami dotyczącymi młodocianych zatrudnionych u pracodawców niebędących rzemieślnikami. Nadto Kolegium wskazało, że zna wyroki, na które powoływał się pełnomocnik skarżącej spółki. Na powyższą decyzję skargę do Sądu wywiodła spółka A, zarzucając: - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 122 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezastosowaniu tego przepisu w brzmieniu obowiązującym do 1 września 2019 r. oraz naruszenie art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP, co doprowadziło do wadliwej oceny decyzji organu I instancji prowadzącej do od mowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego; - naruszenie art. 73 ust. 10 ustawy z 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych poprzez jego zastosowanie w podstawie prawnej, w sytuacji gdy nie może on mieć zastosowania do skarżącego, bowiem po wejściu w życie powołanej ustawy nie osiągnął on jako spółka komandytowa, której wspólnikiem jest osoba prawna statusu rzemieślnika. W motywach skargi przytoczono argumentację zbieżną z ta, która zawarta została w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa mogące mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W świetle powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony zarówno przez skarżącą, jak i organ. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 910 ze zm. - dalej również jako: Prawo oświatowe lub ustawa). W okolicznościach badanej sprawy poza jakimikolwiek wątpliwościami pozostaje to, że od 1 września 2019 r. art. 122 ust. 1 Prawa oświatowego stanowi, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał: w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 1495), w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy. Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się do zasadności przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Badając zasadność złożonej skargi należy podkreślić, że rację mają organy orzekające w sprawie co do tego, że brzmienie art. 122 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe uległo zmianie z dniem 1 września 2019 r., w momencie wejścia w życie ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (tekst, jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2245), gdzie nie zawarto przepisów przejściowych. W takich okolicznościach należy zawsze mieć na względzie fakt, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w sytuacji zmiany przepisów na mniej korzystne dla podmiotu, przy jednoczesnym braku przepisów przejściowych, uwzględniając normę art. 2 Konstytucji RP należy stosować normę względniejszą (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1691/12 i z 16 października 2012 r. sygn. akt I FSK 1996/11, CBOSA). Sądy administracyjne sprawując wymiar sprawiedliwości i rozstrzygając sporne zagadnienia uprawnione są do wyważenia racji stron procesu w ramach wykładni i stosowania relewantnych norm prawnych. Nie do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości byłoby przyjęcie interpretacji znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów, w sposób, który prowadziłby do sytuacji w której pracodawca zawarł umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przed 1 września 2019 r., poniósł koszty kształcenia młodocianego pracownika, który zdał egzamin określony w umowie, a następnie, z uwagi na brak przepisów intertemporalnych, zostałby pozbawiony dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Dlatego też Sąd za zasadne uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez organy obu instancji. Ponadto zwrócić należy uwagę na to, że na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Pracodawcą w niniejszej sprawie jest Spółka, jednak z akt sprawy wynika, że zatrudniony tam A. K. posiada nie tylko przygotowanie pedagogiczne, ale również tytuł mistrza w zawodzie stolarz meblowy. Natomiast z mocy art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje tym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, jeżeli pracodawca "lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo zatrudniona u pracodawcy" posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Zauważyć należy również to, że na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle. Dokonując wykładni tego ostatniego przepisu, w ocenie Sądu, wziąć należało pod uwagę nie tylko jego literalne brzmienie, jak w istocie uczyniły to organy, ale należało również posłużyć się dyrektywami wykładni celowościowej i systemowej. Skoro ustawodawca w art. 122 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego dopuszcza przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika pracodawcy, który sam nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych - pod warunkiem - że kwalifikacje takie posiada osoba prowadząca zakład w jego imieniu albo osoba przez niego zatrudniona, to nie sposób przyjąć, że w art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego mówi wyłącznie o rzemieślniku w rozumieniu ustawy o rzemiośle. Wydaje się, że inne rozumienie przedstawionych unormowań byłoby sprzeczne z ich celem, którym jest zachęcenie pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Dlatego zasadnym jest uznanie, że rzemieślnikiem w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego jest nie tylko rzemieślnik w rozumieniu ustawy o rzemiośle, ale również pracodawca, w imieniu którego zakład prowadzi albo u którego zatrudniona jest osoba, która jest rzemieślnikiem. Mając powyższe na uwadze Sąd w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II wyroku na zasadzie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.